Савол: Ассалому алайкум!
— Уйда сақланадиган қушларга, масалан, тўтиқушлар ва товуқларга юмшоқ овқат сифатида қайнатилган тухум ва бошқа сабзавотлар, масалан, лавлаги, сабзи ва ҳоказоларни бериш исроф ёки беҳуда сарфлаш ҳисобланмайдими?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Динимиз ҳар бир мусулмонга ўз қарамоғидаги инсонлар нафақасини вожиб қилган. Аммо бошқаларга таом ва сув бериш эса инсон учун мустаҳаб саналади. Уйдаги жонзотлар таъминоти ҳам ана шу мустаҳаб ҳукмлардан биридир. Шу боис уларга саволда айтилган озуқаларни бериш исрофга кирмайди. Аммо агар заруратдан ортиқча овқат бериш сабабли бирор диний ҳақ зое бўлаётган бўлса, масалан, хотини ва болаларига сарфлаш ўрнига тўтиқушлар ва товуқларни боқса, бундай озиқлантириш ножоиз саналади. Шунингдек, қавми-қариндош ва қўни-қўшнилар ана шу озуқаларга муҳтож бўла туриб, уларни қуш ва паррандаларга беришни ҳам шариат маъқулламайди. Чунки Аллоҳ таоло мол-мулкни одамларнинг манфаатлари учун яратган, уларнинг ҳақларини адо этмасдан, бошқа жойга сарфлаш ўша манфаатларни ноҳақ совуриш ҳисобланади.
Демак, уйда боқилаётган ҳайвонлар ва қушларга яхши овқатлар бериб парваришлашда бирор диний ҳақ-ҳуқуқни поймол қилинмаётган бўлса, бу иш исрофга кирмайди. Зеро исроф керагидан ортиқчасини ёки қўл остидагилар муҳтож бўлиб турган нарсаларни берилганда ёки бу иш манманлик учун қилинганда содир бўлади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
***
Savol: Assalomu alaykum!
— Uyda saqlanadigan qushlarga, masalan, to‘tiqushlar va tovuqlarga yumshoq ovqat sifatida qaynatilgan tuxum va boshqa sabzavotlar, masalan, lavlagi, sabzi va hokazolarni berish isrof yoki behuda sarflash hisoblanmaydimi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Dinimiz har bir musulmonga o‘z qaramog‘idagi insonlar nafaqasini vojib qilgan. Ammo boshqalarga taom va suv berish esa inson uchun mustahab sanaladi. Uydagi jonzotlar ta’minoti ham ana shu mustahab hukmlardan biridir. Shu bois ularga savolda aytilgan ozuqalarni berish isrofga kirmaydi. Ammo agar zaruratdan ortiqcha ovqat berish sababli biror diniy haq zoye bo‘layotgan bo‘lsa, masalan, xotini va bolalariga sarflash o‘rniga to‘tiqushlar va tovuqlarni boqsa, bunday oziqlantirish nojoiz sanaladi. Shuningdek, qavmi-qarindosh va qo‘ni-qo‘shnilar ana shu ozuqalarga muhtoj bo‘la turib, ularni qush va parrandalarga berishni ham shariat ma’qullamaydi. Chunki Alloh taolo mol-mulkni odamlarning manfaatlari uchun yaratgan, ularning haqlarini ado etmasdan, boshqa joyga sarflash o‘sha manfaatlarni nohaq sovurish hisoblanadi.
Demak, uyda boqilayotgan hayvonlar va qushlarga yaxshi ovqatlar berib parvarishlashda biror diniy haq-huquqni poymol qilinmayotgan bo‘lsa, bu ish isrofga kirmaydi. Zero isrof keragidan ortiqchasini yoki qo‘l ostidagilar muhtoj bo‘lib turgan narsalarni berilganda yoki bu ish manmanlik uchun qilinganda sodir bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
