Савол: Ассалому алайкум!
— Менга бир киши кийим ҳадя қилган эди. Мен у кийимни анча кийиб фойдаландим. Энди шу кийимни мен ҳам кимгадир ҳадя қилиб берсам бўладими?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Ҳа, ҳадя сифатида келган нарсаларни ўзгаларга ҳадя қилиш дуруст. Чунки ҳадя қилинган нарсани қўлга олиш ёки олишга тўлиқ имконият берилиши билан совға олувчининг мулкига ўтади. Кейин киши ўз мулкини хоҳлаганидек ишлата олади. Бу ҳақда “Мухтасарул Қудурий” китобида бундай дейилган:
الهبة : تصح بالإيجاب والقبول وتتم بالقبض فإذا قبض الموهوب له في المجلس بغير أمر الواهب جاز وإن قبض بعد الافتراق لم تصح إلا أن يأذن له الواهب في القبض
“Ҳадя ижоб (“сенга фалон нарсани ҳадя қилдим”, дейиш) ва қабул (“қабул қилдим”, дейиш) билан дуруст бўлади ва қўлга олиш билан охирига етади”. Қўлга киритиш кўчадиган мулкларда уларга муносиб кўринишда, кўчмас мулкларда эса калитларни олиш ва уйнинг бўшатиб қўйилиши билан бўлади.
Ҳадяда “сенга фалон нарсани ҳадя қилдим” ва “қабул қилдим”, деган сўзларни талаффуз қилиш шарт қилинмайди. Балки берилган нарса ҳадя эканига далолат қилувчи ишлар кифоя қилади. Масалан бир фақирга кийим берса ва у индамай олса ҳам, ҳадя бўлаверади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
***
Savol: Assalomu alaykum!
— Menga bir kishi kiyim hadya qilgan edi. Men u kiyimni ancha kiyib foydalandim. Endi shu kiyimni men ham kimgadir hadya qilib bersam bo‘ladimi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Ha, hadya sifatida kelgan narsalarni o‘zgalarga hadya qilish durust. Chunki hadya qilingan narsani qo‘lga olish yoki olishga to‘liq imkoniyat berilishi bilan sovg‘a oluvchining mulkiga o‘tadi. Keyin kishi o‘z mulkini xohlaganidek ishlata oladi. Bu haqda “Muxtasarul Quduriy” kitobida bunday deyilgan:
الهبة : تصح بالإيجاب والقبول وتتم بالقبض فإذا قبض الموهوب له في المجلس بغير أمر الواهب جاز وإن قبض بعد الافتراق لم تصح إلا أن يأذن له الواهب في القبض
“Hadya ijob (“senga falon narsani hadya qildim”, deyish) va qabul (“qabul qildim”, deyish) bilan durust bo‘ladi va qo‘lga olish bilan oxiriga yetadi”. Qo‘lga kiritish ko‘chadigan mulklarda ularga munosib ko‘rinishda, ko‘chmas mulklarda esa kalitlarni olish va uyning bo‘shatib qo‘yilishi bilan bo‘ladi.
Hadyada “senga falon narsani hadya qildim” va “qabul qildim”, degan so‘zlarni talaffuz qilish shart qilinmaydi. Balki berilgan narsa hadya ekaniga dalolat qiluvchi ishlar kifoya qiladi. Masalan bir faqirga kiyim bersa va u indamay olsa ham, hadya bo‘laveradi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
