Аллоҳ таоло: «Ва ёлғон сўздан йироқ бўлингиз» (Ҳаж сураси, 30-оят) деган.
Ёлғон амалларни бузади ва алал-оқибат ўз эгасининг обрўсини тўкади. Жамиятда ёлғонни тарқалиши сабаб одамлар бир-бирига ишонмай қўяди, омонатдорлик йўқолиб фисқу фужур кенг илдиз отади. Ёлғон ишончни йўққа чиқаради.
Умар ибн Абдулазиз: «Мазахдан сақланинглар. У кек пайдо қилувчи аҳмоқликдир», деган.
Ибн Масъуддан (р.а.)дан ривоят қилинган ҳадис шарифда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ростгўйлик яхшиликка етаклайди. Яхшилик эса жаннатга етаклайди. Албатта киши рост сўзлайди, ҳаттоки Аллоҳ ҳузурида сиддиқлардан, деб ёзилади. Ёлғончилик гуноҳга етаклайди. Гуноҳ эса дўзахга етаклайди. Албатта киши ёлғон сўзлайди, ҳаттоки Аллоҳнинг ҳузурида ёлғончи, каззоб, деб ёзилади», дедилар (Имом Бухорий ва Муслим ривояти).
Умуман олганда, озгина бўлса-да, Аллоҳга иймони мавжуд, қиёматдан умиди бор инсонлардан ташкил топган жамиятда инша Аллоҳ заррача ёлғонга ўрин қолмайди. Шунингдек, бундай жамиятнинг каттаю кичик, эркагу аёл, барча фуқаролари ҳам ҳеч қачон ёлғон гапирмасликка ҳаракат қиладилар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ростгўйликни қасд қилинг агар унда халокатни кўрсангиз хам. Чунки ростгўйликда нажот бор. Ёлғончиликдан сақланинг, агар унда нажотни кўрсангиз ҳам. Чунки ёлғончиликда ҳалокат бор”, деганлар.
Абдулқодир Жилоний ҳазратларининг болалик чоғларида кечган бир воқеа жуда ибратли. Макка сафарига отланган карвонда илм олиш ниятида йўлга чиққан ёш Абдулқодир ҳам бор бўлиб, улар саҳрога етганларида карвон қароқчилар ҳужумига учрайди. Бор нарсаларини талон-тарож қилади. Кароқчилар бошлиғи келиб:
— Абдулқодирдан Сенинг ниманг бор деб сўрайди?
— Кирқ тилла тангамбор деб айтди Абдулқодир.
— Қароқчилар бошлиғи қани улар деб сўраганида?
— Чопонимнинг этагига тикилган.
Кароқчи олдинига боланинг гапига ишонмайди. Яна сўрагач, Абдулқодир тилла тангаларини чиқараб беради. Ўзи айтмаса, қароқчилар билишмасди, аммо сафарга отланаётиб, онасига ёлғон гапирмасликка ваъда берган эди. Ўша ваъдасига содиқ иш тутди. Боланинг рост гапи тўдабошига қаттиқ таъсир қилиб, тортиб олинган молларни эгаларига қайтариб беради.
Ёлғон – фақат ёлғончининг шахсига эмас ёки ёлғондан бевосита зарар топувчигагина эмас, балки бутун жамиятга, инсониятга зарар етказадиган катта маънавий жиноятдир. Шунинг учун ҳам Исломда ёлғондан йироқ бўлишга ва унга ҳеч йўл қўймасликка ҳаракат қилинган. Аллоҳ таоло «Содиқ – ростгўй бўлганларида, албатта ўзлари учун яхшироқ бўлур эди» (Муҳаммад сураси, 21-оят), деб айтган.
Аждодларимизнинг “Бошинга қилич келса ҳам рост сўзла” деган пурмаъно сўзларида ҳам ёлғондан қайтариқ, ростгўйликка чақириқ борлигини баралла айта оламиз. Зеро ўтган боболаримиз бу борада ҳам ўзга миллатларга ибрат бўла олганлар десак, муболаға бўлмайди. Шундай экан, уларга муносиб аждод ўлароқ ҳаётимизнинг барча жабҳасида ростгўйликка интилишимиз – ҳам муносиб авлодлик, ҳам мўминлик бурчимиздир.
Анваржон ПАРМОНҚУЛОВ,
Фурқат тумани бош имом-хатиби
