Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қилдилар: “Сизларни бир-бирингизни яхши кўриб қоладиган ишга буюрайми”, — дедилар. Саҳобалар: “Ҳа, Ё Расулуллоҳ!”, — дейишди. У зот: “Ораларингда саломни ёйинглар”, — дедилар. Муовия ибн Ҳурра Набий алайҳиссаломдан ривоят қилади: “Агар салом берсанглар, эшиттириб айтинглар. Агар алик олсанглар ҳам эшиттиринглар”, — дедилар.
Киши бировга салом беришда ҳам, алик олишда ҳам кўплик лафзи билан салом бериши лозим. Очиқ юз ва самимий табассум билан берилган салом ҳар қандай тош юракни ҳам эритади. Иброҳим Нахаий айтадилар: “Бирор киишга салом берсанг “Ассалому алайкум!” дегин, чунки у билан фаришта бирга бўлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Анас ибн Моликка: “Агар уйингдан чиққанингда ҳар бир қибла аҳлига салом берсанг, қалбингга иймон ҳаловати киради. Уйингга кирганингда ҳам салом бер, ўзингни ва уйингни баракаси кўпаяди. Муқаддас Қуръони каримда Аллоҳ таоло айтади: “Қачон сизга бирон ибора билан салом берилса, сизлар ундан чиройлироқ қилиб олинглар ёки (ҳеч бўлмаса) ўша иборани қайтаринглар. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани ҳисобга олгувчи бўлган зотдир” (Нисо сураси, 86-оят).
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз алайҳиссаломдан ривоят қиладилар: “Салом Аллоҳнинг исмларидан биридир. Уни ораларингизда кенг ёйинглар”. Салом бериш ва алик олиш билан қанча савобга эга бўлар эканмиз. Ҳаттоки, аразлаб турган инсонга салом бериб орани ислоҳ қилиш мумкин. Салом сабаб ўртада меҳр-муҳаббат ортади, гина-кудуратлар нари кетади. Салом берган инсон яхшиликка, ислоҳга бир қадам қўйган бўлади.
Салом – динимиз тарғиби, Расулуллоҳнинг энг гўзал суннатларидан бири! Суннатга амал қилиш эса ҳаётимизни нурга тўлдиради, қалбимизга хотиржамлик келтиради. Ҳар сафар “Ассалому алайкум” ибораси лафзимиздан чиққанида, биз Аллоҳнинг исмини талаффуз қилган бўламиз.
Аждодларимиздан диний ва миллий қадрият сифатида ўтиб келаётган бу гўзал одат келажак авлодларимиз учун ҳам одоб-аҳлоқнинг асосий кўриниши бўлиши лозим. Саломни оиладан бошлайлик, яқинларимиздан бошлайлик. Эндигина тили чиққан мурғак гўдакнинг тилидан янграётган “Ассалому алайкум” ибораси ота-онасининг чиройли тарбиясидан далолат беради. Гўдаклигиданоқ салом беришга одатланиш, инсон камолотининг бошланғич кўринишидир. Зеро, салом бериш меҳримизни бир бўлаги экан, меҳрингизни бир-бирингиздан қизғонманг, азизлар!
Ҳилолахон КОМИЛОВА,
Фарғона вилояти бош имом-хатибининг
хотин-қизлар масалалари бўйича ёрдамчиси,
вилоят бош отинойиси
* * *
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qildilar: “Sizlarni bir-biringizni yaxshi ko‘rib qoladigan ishga buyuraymi”, — dedilar. Sahobalar: “Ha, Yo Rasululloh!”, — deyishdi. U zot: “Oralaringda salomni yoyinglar”, — dedilar. Muoviya ibn Hurra Nabiy alayhissalomdan rivoyat qiladi: “Agar salom bersanglar, eshittirib aytinglar. Agar alik olsanglar ham eshittiringlar”, — dedilar.
Kishi birovga salom berishda ham, alik olishda ham ko‘plik lafzi bilan salom berishi lozim. Ochiq yuz va samimiy tabassum bilan berilgan salom har qanday tosh yurakni ham eritadi. Ibrohim Naxaiy aytadilar: “Biror kiishga salom bersang “Assalomu alaykum!” degin, chunki u bilan farishta birga bo‘ladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Anas ibn Molikka: “Agar uyingdan chiqqaningda har bir qibla ahliga salom bersang, qalbingga iymon halovati kiradi. Uyingga kirganingda ham salom ber, o‘zingni va uyingni barakasi ko‘payadi. Muqaddas Qur’oni karimda Alloh taolo aytadi: “Qachon sizga biron ibora bilan salom berilsa, sizlar undan chiroyliroq qilib olinglar yoki (hech bo‘lmasa) o‘sha iborani qaytaringlar. Albatta, Alloh hamma narsani hisobga olguvchi bo‘lgan zotdir” (Niso surasi, 86-oyat).
Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhu Payg‘ambarimiz alayhissalomdan rivoyat qiladilar: “Salom Allohning ismlaridan biridir. Uni oralaringizda keng yoyinglar”. Salom berish va alik olish bilan qancha savobga ega bo‘lar ekanmiz. Hattoki, arazlab turgan insonga salom berib orani isloh qilish mumkin. Salom sabab o‘rtada mehr-muhabbat ortadi, gina-kuduratlar nari ketadi. Salom bergan inson yaxshilikka, islohga bir qadam qo‘ygan bo‘ladi.
Salom – dinimiz targ‘ibi, Rasulullohning eng go‘zal sunnatlaridan biri! Sunnatga amal qilish esa hayotimizni nurga to‘ldiradi, qalbimizga xotirjamlik keltiradi. Har safar “Assalomu alaykum” iborasi lafzimizdan chiqqanida, biz Allohning ismini talaffuz qilgan bo‘lamiz.
Ajdodlarimizdan diniy va milliy qadriyat sifatida o‘tib kelayotgan bu go‘zal odat kelajak avlodlarimiz uchun ham odob-ahloqning asosiy ko‘rinishi bo‘lishi lozim. Salomni oiladan boshlaylik, yaqinlarimizdan boshlaylik. Endigina tili chiqqan murg‘ak go‘dakning tilidan yangrayotgan “Assalomu alaykum” iborasi ota-onasining chiroyli tarbiyasidan dalolat beradi. Go‘dakligidanoq salom berishga odatlanish, inson kamolotining boshlang‘ich ko‘rinishidir. Zero, salom berish mehrimizni bir bo‘lagi ekan, mehringizni bir-biringizdan qizg‘onmang, azizlar!
Hilolaxon KOMILOVA,
Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibining
xotin-qizlar masalalari bo‘yicha yordamchisi,
viloyat bosh otinoyisi
