Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Мусулмон дунёсидаги энг нуфузли ташкилот ҳисобланган Ислом олами уюшмаси Олий кенгашига аъзо бўлганлари ҳақида олдин хабар берган эдик.
Таъкидлаш керакки, ушбу аъзолик Муфтий ҳазратлари фаолиятлари давомидаги тўртинчи йирик ташкилотга аъзо бўлишларидир. Аввал Халқаро мусулмон уламолари кенгаши, Мусулмон донишмандлар кенгаши ва Исломий фиқҳ академия кенгаши аъзоликларига қабул қилинганлари ҳақида эълон қилган эдик.
Азиз мухлисларимизга, Ислом олами уюшмасининг мусулмон дунёсидаги мақоми, мақсад-вазифалари ҳақидаги маълумотларни эътиборингизга ҳавола этамиз.
Ислом олами уюшмаси (Робитат ал-олам ал-исломий) – жаҳоннинг турли мамлакатларининг йирик мусулмон уламоларини бирлаштирган халқаро исломий ташкилот бўлиб, 1962 йилда ташкил этилган.
Қароргоҳи Саудия Арабистонининг Макка шаҳрида жойлашган. Риёз, Жидда ва Мадина шаҳарларида ҳам бўлимлари бор. Мазкур уюшма халқаро исломий нодавлат ташкилотларнинг етакчиси сифатида қаралади.
Бошқарув органи ва таркибий қисмлари:
Олий органи – Олий кенгашига турли давлатлардан 60 нафар нуфузли уламо аъзо саналади. Олий кенгаши мажлиси йилда бир марта чақирилади.
Ижрочи органи – Бош котибият. Унга Бош котиб раҳбарлик қилади. 2016 йилдан Саудия Арабистонининг собиқ адлия вазири Шайх Доктор Муҳаммад бин Абдулкарим Исо Бош котиб лавозимида фаолият юритмоқда.
Уюшма таркибида Бутунжаҳон масжидлар Олий кенгаши, Ислом ишлари бўйича Олий қўмита, Исломий фиқҳ академияси ва Халқаро исломий ёрдам ташкилоти каби бўлинмалар мавжуд.
Ташкилотнинг тўртта минтақавий кенгаши мавжуд:
– Европа кенгаши (1973 й., Лондон ш., Буюк Британия),
– Африка кенгаши (1976 й., Дакар ш., Сенегал),
– Шимолий ва Жанубий Америка, Кариб қўлтиғи кенгаши (1970 й., Нью-Йорк ш., АҚШ),
– Осиё кенгаши (1978 й., Карачи ш., Покистон).
Шунингдек, ташкилот Саудия Арабистони, АҚШ, Европа, Осиё ва Африкадаги кўп мамлакатларда ваколатхоналарга эга.
Халқаро ҳамкорлик
Уюшма ЮНЕСКО ва ЮНИСЕФ сингари халқаро ташкилотларга аъзо саналади, БМТнинг Ижтимоий-иқтисодий кенгаши (ECOSOS)да маслаҳатчи мақомига эга.
Олий кенгашининг 1995 йилда бўлиб ўтган 34-мажлисида Марказий Осиё республикалари билан алоқаларни ривожлантириш юзасидан баёнот қабул қилинган.
Ташкилотнинг асосий мақсадлари:
– мусулмон мамлакатларининг ижтимоий-маънавий, илмий-маърифий ва маданий алоқаларини ривожлантириш;
– Ислом дини таълимотини тарғиб қилиш, масжид ва мадрасалар қуришга кўмаклашиш;
– долзарб масалалар юзасидан фатволар қабул қилиш;
– қуролли тўқнашувлар ва табиий офатлардан зарар кўрган мусулмон давлатларига ёрдам кўрсатиш.
Оммавий ахборот воситалари
Ислом дини таълимотларини кенг тарғиб қилиш мақсадида, араб тилида “Ахбор ул-олам ал-исломий” (“Ислом олами хабарлари”) ҳафталик газетаси, “Робита” (“Уюшма”) ва инглиз тилида журнали нашр этилади.
* * *
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Musulmon dunyosidagi eng nufuzli tashkilot hisoblangan Islom olami uyushmasi Oliy kengashiga a’zo bo‘lganlari haqida oldin xabar bergan edik.
Ta’kidlash kerakki, ushbu a’zolik Muftiy hazratlari faoliyatlari davomidagi to‘rtinchi yirik tashkilotga a’zo bo‘lishlaridir. Avval Xalqaro musulmon ulamolari kengashi, Musulmon donishmandlar kengashi va Islomiy fiqh akademiya kengashi a’zoliklariga qabul qilinganlari haqida e’lon qilgan edik.
Aziz muxlislarimizga, Islom olami uyushmasining musulmon dunyosidagi maqomi, maqsad-vazifalari haqidagi ma’lumotlarni e’tiboringizga havola etamiz.
Islom olami uyushmasi (Robitat al-olam al-islomiy) – jahonning turli mamlakatlarining yirik musulmon ulamolarini birlashtirgan xalqaro islomiy tashkilot bo‘lib, 1962 yilda tashkil etilgan.
Qarorgohi Saudiya Arabistonining Makka shahrida joylashgan. Riyoz, Jidda va Madina shaharlarida ham bo‘limlari bor. Mazkur uyushma xalqaro islomiy nodavlat tashkilotlarning yetakchisi sifatida qaraladi.
Boshqaruv organi va tarkibiy qismlari:
Oliy organi – Oliy kengashiga turli davlatlardan 60 nafar nufuzli ulamo a’zo sanaladi. Oliy kengashi majlisi yilda bir marta chaqiriladi.
Ijrochi organi – Bosh kotibiyat. Unga Bosh kotib rahbarlik qiladi. 2016 yildan Saudiya Arabistonining sobiq adliya vaziri Shayx Doktor Muhammad bin Abdulkarim Iso Bosh kotib lavozimida faoliyat yuritmoqda.
Uyushma tarkibida Butunjahon masjidlar Oliy kengashi, Islom ishlari bo‘yicha Oliy qo‘mita, Islomiy fiqh akademiyasi va Xalqaro islomiy yordam tashkiloti kabi bo‘linmalar mavjud.
Tashkilotning to‘rtta mintaqaviy kengashi mavjud:
– Yevropa kengashi (1973 y., London sh., Buyuk Britaniya),
– Afrika kengashi (1976 y., Dakar sh., Senegal),
– Shimoliy va Janubiy Amerika, Karib qo‘ltig‘i kengashi (1970 y., Nyu-York sh., AQSH),
– Osiyo kengashi (1978 y., Karachi sh., Pokiston).
Shuningdek, tashkilot Saudiya Arabistoni, AQSH, Yevropa, Osiyo va Afrikadagi ko‘p mamlakatlarda vakolatxonalarga ega.
Xalqaro hamkorlik
Uyushma YUNЕSKO va YUNISЕF singari xalqaro tashkilotlarga a’zo sanaladi, BMTning Ijtimoiy-iqtisodiy kengashi (ECOSOS)da maslahatchi maqomiga ega.
Oliy kengashining 1995 yilda bo‘lib o‘tgan 34-majlisida Markaziy Osiyo respublikalari bilan aloqalarni rivojlantirish yuzasidan bayonot qabul qilingan.
Tashkilotning asosiy maqsadlari:
– musulmon mamlakatlarining ijtimoiy-ma’naviy, ilmiy-ma’rifiy va madaniy aloqalarini rivojlantirish;
– Islom dini ta’limotini targ‘ib qilish, masjid va madrasalar qurishga ko‘maklashish;
– dolzarb masalalar yuzasidan fatvolar qabul qilish;
– qurolli to‘qnashuvlar va tabiiy ofatlardan zarar ko‘rgan musulmon davlatlariga yordam ko‘rsatish.
Ommaviy axborot vositalari
Islom dini ta’limotlarini keng targ‘ib qilish maqsadida, arab tilida “Axbor ul-olam al-islomiy” (“Islom olami xabarlari”) haftalik gazetasi, “Robita” (“Uyushma”) va ingliz tilida jurnali nashr etiladi.
