Савол: Ассалому алайкум!
— Бир киши имом рукуда турган вақтда келиб иқтидо қилди. Руку қилмасдан сано ўқиди. Сано ўқигунича имом рукудан турди. Иқтидо қилган киши кейин ўзи руку қилди. Унинг намози бузилмаганми?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Намозга кечикиб келган ва ўша ракатда имом билан бирга руку қилмаган бўлса, у ракатни топмаган ҳисобланади. Агар имомдан кейин туриб, шу ракатни ўқиб қўйган бўлса, намози тўғри бўлган. Агар бу ракатни топдим деб ўқимаган бўлса, бир ракат кам ўқиб, намози бузилган бўлади ва шу намознинг қазосини ўқиб қўяди.
Бу борада “Баҳрур роиқ” китобида бундай дейилган:
وَإِنْ أَدْرَكَ إمَامَهُ رَاكِعًا فَكَبَّرَ وَوَقَفَ حَتَّى رَفَعَ رَأْسَهُ لَمْ يُدْرِكْ الرَّكْعَةَ وَلَنَا أَنَّ الشَّرْطَ هُوَ الْمُشَارَكَةُ فِي أَفْعَالِ الصَّلَاةِ وَلَمْ يُوجَدْ لَا فِي الْقِيَامِ وَلَا فِي الرُّكُوعِ
“Муқтадий жамоатга имом руку қилиб турганида етиб келиб, такбир айтиб намозга киришса ва имом рукудан бош кўтаргунича руку қилмасдан туриб қолса, ўша ракатни топмаган бўлади. Бунга далил шуки, иқтидонинг шарти намознинг арконларида имомга шерик бўлишдир. Бу кишида бундай шерикчилик қиёмда ҳам, рукуда ҳам топилмади”.
Бундай ҳолатларда иқтидо қилган киши қулоқ қоқиши билан имомга эргашиб, имом қайси амални бажараётган бўлса, дарҳол шуни қилиши лозим. Чунки сано ўқиш суннат, имомга эргашиш вожиб саналади. Ундан ташқари иқтидонинг шартларидан бири муқтадий ҳар бир рукнни бир қисмини бўлса ҳам имом билан бирга бажаришидир. Валлоҳу аълам.
ЎМИ Фатво маркази
***
Savol: Assalomu alaykum!
— Bir kishi imom rukuda turgan vaqtda kelib iqtido qildi. Ruku qilmasdan sano o‘qidi. Sano o‘qigunicha imom rukudan turdi. Iqtido qilgan kishi keyin o‘zi ruku qildi. Uning namozi buzilmaganmi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Namozga kechikib kelgan va o‘sha rakatda imom bilan birga ruku qilmagan bo‘lsa, u rakatni topmagan hisoblanadi. Agar imomdan keyin turib, shu rakatni o‘qib qo‘ygan bo‘lsa, namozi to‘g‘ri bo‘lgan. Agar bu rakatni topdim deb o‘qimagan bo‘lsa, bir rakat kam o‘qib, namozi buzilgan bo‘ladi va shu namozning qazosini o‘qib qo‘yadi.
Bu borada “Bahrur roiq” kitobida bunday deyilgan:
وَإِنْ أَدْرَكَ إمَامَهُ رَاكِعًا فَكَبَّرَ وَوَقَفَ حَتَّى رَفَعَ رَأْسَهُ لَمْ يُدْرِكْ الرَّكْعَةَ وَلَنَا أَنَّ الشَّرْطَ هُوَ الْمُشَارَكَةُ فِي أَفْعَالِ الصَّلَاةِ وَلَمْ يُوجَدْ لَا فِي الْقِيَامِ وَلَا فِي الرُّكُوعِ
“Muqtadiy jamoatga imom ruku qilib turganida yetib kelib, takbir aytib namozga kirishsa va imom rukudan bosh ko‘targunicha ruku qilmasdan turib qolsa, o‘sha rakatni topmagan bo‘ladi. Bunga dalil shuki, iqtidoning sharti namozning arkonlarida imomga sherik bo‘lishdir. Bu kishida bunday sherikchilik qiyomda ham, rukuda ham topilmadi”.
Bunday holatlarda iqtido qilgan kishi quloq qoqishi bilan imomga ergashib, imom qaysi amalni bajarayotgan bo‘lsa, darhol shuni qilishi lozim. Chunki sano o‘qish sunnat, imomga ergashish vojib sanaladi. Undan tashqari iqtidoning shartlaridan biri muqtadiy har bir ruknni bir qismini bo‘lsa ham imom bilan birga bajarishidir. Vallohu a’lam.
O‘MI Fatvo markazi
