Аёлларни фақат карамли кишиларгина ҳурмат қилади.
(Термизий ривояти)
Аллоҳ таоло барча мавжудотлар қатори инсонни ҳам жуфт яъни эркак ва аёл қилиб яратгандир. Аёл ҳаётда онамиз, жуфту ҳалолимиз, опа-синглимиз, қизимиз бўлиб яшайди. Аёл киши аввало она сифатида қадрланади. Қуърони Каримнинг бир неча сураларида онани эъзозлашга, унинг хаққини адо этишга буюрилган.
Пайғамбаримиз (с.а.в.) ҳадисларининг бирида «Жаннат – оналар оёғи остида» деб марҳамат қилганлар. Яна бир ҳадис шарифда: Бир киши Расулуллоҳ(с.а.в.)дан: «Инсонлар ичида яхшилик қилишга ким ҳақлироқ?»- деб сўраган эди, Расулуллоҳ (с.а.в.): «Онанг, кейин онанг, кейин яна онанг», деб жавоб берганлар. Онанинг бу тарзда отадан кўра уч баробар ҳақлироқ бўлиши боланинг дунёга келиши ва вояга етиши йўлида у тортган қийинчиликлар, тутган ўрни ва қилган хизматлари ҳисобигадир.
Имом Ғаззолий (р.ҳ.) «Иҳёи улумид-дин» китобида қуйидаги ҳадисни ривоят қилиб келтирадилар:
«Расулуллоҳ (с.а.в) айтадилар: «Онанинг дуоси тезроқ ижобат бўлади: «Ё Расулуллоҳ (с.а.в) нима учун?» – деб сўрадилар. Жавоб бердиларки: «Она отадан кўра фарзандига меҳрибонроқдир. Шафқат билан қилинган дуо зое кетмайди».
Бир киши Пайғамбаримиз (с.а.в.) ҳузурларига келиб:
“Эй Аллоҳнинг Расули! Мен катта гуноҳ қилдим, энди мен учун тавба борми?”- деди.
“Сенинг онанг борми?”- дедилар
“Йўқ”, деди.
“Сенинг холанг борми?” – дедилар.
“Ҳа”, – деди.
“Унга яхшилик қил”, – дедилар.
Онага яхшилик қилиш шу қадар улуғ иш эканки, гуноҳларни мағфират қилинишига ҳам сабаб бўлар экан. Агар онанинг ўзи вафот этган бўлса, онанинг синглисига яхшилик қилиш ҳам гуноҳларни кечирилишига сабаб бўлар экан.
Агар аёл ҳаётда ҳам жисмонан, ҳам маънан соғлом бўлса, демак, жамият соғлом бўлади, чунки келажакнинг меваси бўлмиш фарзандлар оналар сабабли дунёга келадилар. Уларга бошланғич таълим-тарбия ва одоб-ахлоқни кекса онахон ва момолар ўргатадилар. Шундай экан, келажак авлоднинг солиҳ бўлиши бугунги кун аёлларининг солиҳа бўлишларига ҳар жиҳатдан боғлиқдир.
Қуръони каримнинг бир нечта оятларида онани эъзозлашга, унинг ҳаққини адо этишга буюрилган. Пайғамбаримиз (с.а.в)нинг: “Аёллар эркакларнинг ажралмас бир қисмидир”, – деган ҳадисларига биноан аёл киши жамиятнинг ажралмас бир бўлаги, у ижтимоий ҳаётда ўз мавқеига эгадир. Шунинг учун ҳам у эркаклар қатори илм олишга, касб-хунар ўрганиб, меҳнат қилишга ҳақлидир. Демак бундан маълум бўладики, динимиз аёлларни мўътабар инсон сифатида қадр-қимматларини ниҳоят даражада юқори баҳолаган. Шунга биноан бугунги куннинг аёли ҳам, унга берилган ҳақ-ҳуқуқлардан оқилона фойдаланиш билан бир қаторда, аёллик иффатини сақлаб, ўз шаънига доғ туширмасликка ҳаракат қилмоғи лозим. Афсуски, баъзи бир аёллар ўткинчи ҳавасга берилиб, оналик шаънига доғ тушириб, ўз жигар гўшаларини кўча кўйларга, меҳрибонлик уйларига ташлаб кетмоқдалар. Баъзилари эса “охират илмини ўргатамиз” деган баъзи нопок кимсаларнинг қўлига тушиб, мутаассибликка берилиб кетмоқдалар. Айримлари турли сабабларни рўкач қилиб, Аллоҳнинг улуғ неъмати – ўз жонларига қасд қилиб, кечириб бўлмайдиган гуноҳга қўл урмоқдалар, жамият келажагини хавф остига қўймоқдалар.
Исломнинг аёлларга нисбатан адолат қилганлигининг белгиси сифатида эркаклар билан бир қаторда диний ва дунёвий илмлар олиш ҳуқуқига эга эканликларини эътироф этиш лозимдир. Ислом аввалида ва ундан кейинги даврларда ҳам диний ва дунёвий фанларни эгаллаб, бошқарувда ёки турли соҳаларда ишлаб, тараққиётнинг бир учини елкасида кўтариб юрган оқила, фозила аёллар бўлганлигига тарих гувоҳдир. Шунинг учун ҳам, диёримиздан мусулмон аёллар ўртасида Увайсий, Зебунисо, Нодирабегим, Анбар отинга ўхшаш жуда ҳам зукко, илмлик аёллар кўп етишиб чиққан. Айни кунларда ҳам аёлларимиз диний ва дунёвий соҳаларда билим олиш билан юртимиз тараққиётига ҳисса қўшиш, маҳалланиниг етакчи фаолларидан бўлиб, ёшларни тарбиялаш, хотин-қизларга ибрат кўрсатиш шарафига муяссар бўлмоқдалар.
Мўътабар аёл чиндан ҳам ҳурмат, эътиборга муносиб зот. Чунки у гавҳарга ўхшайди. Гавҳар шунинг учун ҳам эъзозга лойиқки, у ерга тушса, чанг ғуборга булғанади, шикаст етса синади, қадри пасаяди, зийнатини йўқотади. Шу боис, у эҳтиётлик билан авайлаб асралади.
Аёл ҳам шундай. Нечоғлик эҳтиётлик билан муомала қилинмаса, унинг гулдек нозик қалбига озор етиб қолиши мумкин. Аёлга бир гул сифатида қараб, уни парвариш қилиш ва хафвсизлигини таъминлаш, ҳам моддий, ҳам маънавий кафолатини эркак зиммасига юклаган. Пайғамбаримиз (с.а.в.) айтадиларки: “Сизларнинг орангизда яхшироғингиз ўз аҳли аёлига кўп яхшилик қилувчингиз. Мен ичингизда ўз аҳли аёлимга энг кўп меҳрибонроғингизман”.
Демак, эркаклар ўз аҳли аёлига яхшилик қилиш бобида Пайғамбаримиздан ибрат олмоғи зарурдир. Юртбошимиз таъбири билан айтганда, “Аёлни асраш – охир оқибатда миллатни асраш демак”. Соғлом авлодни туғиб, тарбиялаб, вояга етказиб, жамиятга қўшишда аёлнинг роли беқиёс. Шундай экан, ҳалқимиз келажаги, авлодларга мерос сифатида қолдириладиган миллий ва умуминсоний қадриятлар даражаси, аёл ва эркак ўртасидаги ўзаро муносабатларнинг уйғунлигига кўп жиҳатдан боғлиқдир.
Жамиятимизнинг фаровонлиги бир жиҳатдан аёлларга ҳам боғлиқ экан, Аллоҳ уларни ўз ҳифзи ҳимоясида сақлаб, уларга хайрли ва баракотли ҳаётни насиб қилсин..
Алишер хожи Наимов,
Қувасой шаҳар бош имом-хатиби
