Аллоҳ таоло инсонни барча мавжудот ва махлуқотларнинг энг шарафлиси қилиб яратди. Унга ҳисобсиз неъматларини инъомқилди. Ўзи яратган бу оламдаги жонли ва жонсиз махлуқотларини инсонга бўйсунадиган қилиб қўйди. Бу ҳақда Қуръони каримда кўплаб оятлар бор.
Аллоҳнинг инсонга берган улкан неъматларидан бири сувдир. Сувсиз ҳаётни ҳатто тасаввур қилиб бўлмайди. Сув ҳаётнинг асосий унсури канли-ги Қуръони каримда ҳам таъкидланган.
Барча жонли мавжудотнинг асли ҳам, таркиби ҳам сувдир. Буни илмий тажрибалар ҳам кўрсатган. Инсон жисмининг 76 фоизини сув ташкил қилади. Шунингдек, сув бошқа тирик жонзотларнинг ҳам асосий унсурини ташкил қилади. Наботот оламини ҳам сувсиз тасаввур қилиш қийин. Бугунги кунда 1 кг қанд ишлаб чиқариш учун минг литр чучук сув, 1 кг пўлат ишлаб чиқариш учун 400 литр сув зарур ва бошқалар ҳам шунга ўхшашдир.
Табиий газ ҳам, электр энергияси ҳам – бебаҳо неъматлар. Уларсиз саноат соҳасини, қолаверса, ҳеч бир соҳани ривожлантириб бўлмайди. Улардан самарали фойдаланиб, тўғри ишлатадиган бўлсак, табиий бойлик захираларини келажак авлодларга етказиш имконияти пайдо бўлади. Буни чуқур англаб етишимиз керак.
Шунга ўхшаш бошқа табиий неъматлар ҳам бизларга Аллоҳнинг инъомидир. Бу ҳам Аллоҳ одам боласини азизу мукаррам қилганидандир. Афзалликда унга яқин кела оладиган махлуқот оламда йўқдир. Барча махлуқотлар одам боласи учун беминнат хизматкордир. Лекин бу афзалликнинг жавобгарлиги ҳам бор.
Демак, неъматлардан сўралар эканмиз, уларни бугун исроф қилишдан сақланишимиз зарур. Бир томчи сувни ҳам исроф қилмаслик, электр қувватини тежаш, уни бир лаҳза ҳам беҳуда сарфламаслик, исроф қилмаслик жамиятда яшовчи ҳар бир фуқаронинг бурчидир. Буни қарангки, динимизда ҳатто ибодатда ҳам исроф қилишдан қайтарилган.
Исрофни турмушнинг ҳамма соҳасида кўриш мумкин. Баъзи кўча ва хонадонларда сувлар заруратсиз оқиб ётганини кўрамиз, электр чироқлари кундузи ҳам ёқилган ҳолда қолишига ёки зарурат бўлмаган жойларда ҳам ёқиб қўйилганига гувоҳ бўламиз. Айрим кишилар бир хонага кириб, чироқни ёқиб, ишини битиради, лекин чиқиб кетишда уни ўчириб қўйишни унутишади. Ёқилган чироқ уч-тўрт кунгача ҳам ўчмай тураверади. Ҳатто бунга эътибор қилмайдиганлар қанча…
Яна мўмин одам бу истеъмол қилган неъматларнинг ҳаққини вақтида тўлаб бориши зарур. Баъзи фуқаролар табиий газ, электр энергияси ёки сувдан бўлган қарзларини тўлашдан бош тортаётган ҳолатлар ҳам учраб туради. Қарздор қарзни тўлашга қодир бўлиши билан уни тўлаши лозим бўлади. Чунки имкони бўла туриб, қарзини тўламасдан, чўзиб юриши ёки қарздан қутулиш йўлларини қидирмаслик зулм ҳисобланади. Бу хоҳ инсондан қарзи бўлсин, хоҳ давлатдан бўлсин – қарз ҳисобланаверади.
Истеъмол қилинаётган табиий бойликларни тежаш, ўз вақтида истеъмол қилинган неъматлар хаққини тўлаб бориш, жамиятда яшовчи барча инсонлар ҳаққи бўлган бу неъматларга хиёнат қилмаслик бу айни неъматлар шукридир. Неъматларга шукр қилиш эса шу неъматларнинг зиёда
бўлишига сабаб бўлади.
Аллоҳ таоло барчамизни неъматларини қадрига етгувчи ва шукр қилгувчи бандаларидан қилсин!
Баҳромжон ТУРСУНОВ,
Фарғона шаҳар “Жўйдам”
масжиди имом-хатиби.
