Имомдан ортда қолгани учун унинг намози бузиладими?

Жавоб: Ва алайкум ассалом!

— Имомга иқтидо қилган киши барча амалларни имомнинг кетиданоқ қилиши афзал саналади. Шунинг учун имомга кечикмасдан эргашиш афзал бўлади.

Аммо шунга қарамай бир оз кечикиш намозни бузмайди. Масалан, имом рукудан турганидан кейин унга иқтидо қилгувчи (муқтадий) руку қилса, кечиктиргани учун камчиликка йўл қўйган бўлса ҳам намози бузилмайди. Лекин аксинча, имомдан олдин руку ёки сажда қилиб қўйса ва имом билан бирга ёки ундан кейин қайта қилиб қўймаса, намози бузилади.

Бу ҳақда аллома Ибн Обидин батафсил баҳс юритиб, қуйидагиларни хулоса сифатида келтирганлар:

“Ҳа, имомга эргашиш фарз бўлади. Шу маънодаки, фарз амални имом билан бирга ёки кейин бажариши лозим. Масалан, имом руку қилди, муқтадий ҳам у билан биргаликда руку қилди. Ёки кейинроқ қилиб, рукуда имомни топди, ё имом рукудан бошини кўтаргандан кейин руку қилди (буларнинг барчаси эргашиш ҳисобланади).

Агар умуман руку қилмаса ёки имомдан аввал рукуга бориб, имом рукуга боргунича рукудан қайтса ва имом билан бирга ёки ундан кейин ҳам руку қилмаса, намози бузилади”.

“Демак, эргашишнинг ўзи уч хилдир:

1. Имомнинг феълига муқорин (бир вақтда) бўлиш, масалан, имомнинг такбирига ўз такбирини, рукусига ўз рукусини, салом беришига ўз саломини муқорин қилиш. Агар имомдан олдин руку қилса-ю, имом уни рукуда топса, бу ҳам шунга киради.

2. Имомнинг феълига кетма-кетликда эргашиб, қолган қисмида шерик бўлиш.

3. Кечикиб эргашиш (яъни, амалларни кетма-кетликдан ҳам кечроқ бажариш). Мана шу уч турни ўз ичига олувчи мутлақ эргашиш фарзда фарз, вожибда вожиб ва суннатда суннат бўлади. Бунга бирор зидлик бўлмаса ёки хилоф қилиш лозим бўлмаса (намози бузилмайди)”. (“Раддул муҳтор” китоби). Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази

***

Savol: Assalomu alaykum!

— Imomga namozni avvalidan iqtido qilgan kishi imom rukudan turganidan soʻng ruku qildi. Imomdan ortda qolgani uchun uning namozi buziladimi?

Javob: Va alaykum assalom!

— Imomga iqtido qilgan kishi barcha amallarni imomning ketidanoq qilishi afzal sanaladi. Shuning uchun imomga kechikmasdan ergashish afzal boʻladi.

Ammo shunga qaramay bir oz kechikish namozni buzmaydi. Masalan, imom rukudan turganidan keyin unga iqtido qilguvchi (muqtadiy) ruku qilsa, kechiktirgani uchun kamchilikka yoʻl qoʻygan boʻlsa ham namozi buzilmaydi. Lekin aksincha, imomdan oldin ruku yoki sajda qilib qoʻysa va imom bilan birga yoki undan keyin qayta qilib qoʻymasa, namozi buziladi.

Bu haqda alloma Ibn Obidin batafsil bahs yuritib, quyidagilarni xulosa sifatida keltirganlar:

“Ha, imomga ergashish farz boʻladi. Shu ma’nodaki, farz amalni imom bilan birga yoki keyin bajarishi lozim. Masalan, imom ruku qildi, muqtadiy ham u bilan birgalikda ruku qildi. Yoki keyinroq qilib, rukuda imomni topdi, yo imom rukudan boshini koʻtargandan keyin ruku qildi (bularning barchasi ergashish hisoblanadi).

Agar umuman ruku qilmasa yoki imomdan avval rukuga borib, imom rukuga borgunicha rukudan qaytsa va imom bilan birga yoki undan keyin ham ruku qilmasa, namozi buziladi”.

“Demak, ergashishning oʻzi uch xildir:

1. Imomning fe’liga muqorin (bir vaqtda) boʻlish, masalan, imomning takbiriga oʻz takbirini, rukusiga oʻz rukusini, salom berishiga oʻz salomini muqorin qilish. Agar imomdan oldin ruku qilsa-yu, imom uni rukuda topsa, bu ham shunga kiradi.

2. Imomning fe’liga ketma-ketlikda ergashib, qolgan qismida sherik boʻlish.

3. Kechikib ergashish (ya’ni, amallarni ketma-ketlikdan ham kechroq bajarish). Mana shu uch turni oʻz ichiga oluvchi mutlaq ergashish farzda farz, vojibda vojib va sunnatda sunnat boʻladi. Bunga biror zidlik boʻlmasa yoki xilof qilish lozim boʻlmasa (namozi buzilmaydi)”. (“Raddul muhtor” kitobi). Vallohu a’lam.

Oʻzbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi