Савол: Ассалому алайкум!
— Мен мебел буюртма қилгандим. Ўн млн сўмга ўн кунда тайёр қилиб беришга келишдик. Келишув вақтида мебелчи: “Агар ўн кунда тайёр қилиб беролмасам, ўтиб кетган ҳар бир кун учун 0,5% пулингизни қайтараман”, деди. Шу келишув тўғрими?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Ҳа, тўғри. Бирор нарса ясаб ёки қуриб беришни истисноъ савдоси дейилади. Сиз айтган шартнома ҳам мана шу савдо турига киради. Бу савдо турида бошқа келишувларда тақиқланган айрим шартларга рухсат берилган. Шулардан бири мазкур шартномада жаримага келишиб олишликдир. Фақат бу жарима адолатсиз равишда ҳаддан ошириб юборилмаслиги лозим. Шунинг учун уламолар “Истисноъ асосидаги битимларда “ишлаб чиқарувчи маҳсулотни буюртмачига топширишни сабабсиз кечга сургани учун пулидан камайтирилади”, деб жарима қўллаш шартини киритиш мумкин”, деганлар. («Фиқҳул буйуъ» китоби). Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
***
Savol: Assalomu alaykum!
— Men mebel buyurtma qilgandim. O‘n mln so‘mga o‘n kunda tayyor qilib berishga kelishdik. Kelishuv vaqtida mebelchi: “Agar o‘n kunda tayyor qilib berolmasam, o‘tib ketgan har bir kun uchun 0,5% pulingizni qaytaraman”, dedi. Shu kelishuv to‘g‘rimi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Ha, to‘g‘ri. Biror narsa yasab yoki qurib berishni istisno’ savdosi deyiladi. Siz aytgan shartnoma ham mana shu savdo turiga kiradi. Bu savdo turida boshqa kelishuvlarda taqiqlangan ayrim shartlarga ruxsat berilgan. Shulardan biri mazkur shartnomada jarimaga kelishib olishlikdir. Faqat bu jarima adolatsiz ravishda haddan oshirib yuborilmasligi lozim. Shuning uchun ulamolar “Istisno’ asosidagi bitimlarda “ishlab chiqaruvchi mahsulotni buyurtmachiga topshirishni sababsiz kechga surgani uchun pulidan kamaytiriladi”, deb jarima qo‘llash shartini kiritish mumkin”, deganlar. («Fiqhul buyu’» kitobi). Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
