Таъвил масаласи зарурий ҳолларда ақли етган ақоид уламолари ечиб бермаса “салафийлар”га ўхшаб куфр йўлига бориб қолиш ҳеч нарса эмас. Бу эса хатарлидир.
Имом Шофеъийнинг “Ҳийда” номли китобларида у кишини бир мўътазилий билан мунозаралари келтирилади. Бир мўътазилий у кишига: биз сизларга ўхшаб ояти муташобиҳани таъвил қилмаймиз, зоҳирини олиб ҳукм қиламиз, – деди. Шунда Имом Шофеъий (р.а.) унга: “Ундай бўлса, бу оятга нима дейсизлар? – дедиларда, Моида сурасининг 116-оятини ўқидилар:
تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ ۚ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
“Сен менинг нафсимдагини (дилимдагини) биласан, мен Сендаги ҳеч нарсани билмайман. Албатта, Сен Ўзинг ғайбларни энг яхши билгувчи зот”.
Мўътазилий, “Аллоҳнинг нафси бор деймиз”, деди. Шунда Имом Шофеъий: “Аллоҳнинг нафси бор бўлса, бу оятга нима дейсизлар?” дедиларда қуйидаги оятни ўқидилар:
كلّ نفس ذائقة الموت
“Ҳар бир нафс эгаси ўлим шарбатини тотувчидир”. Агар Аллоҳнинг нафси бўлса, демак бу оятда “нафс эгаси ўлади” дейилмоқда. Демак Аллоҳга ўлим ориз бўлади, ваҳоланки, у зот абадий тирик зот бўлса, унда одам кофир бўлмайдими? Шунда мўътазилийлар мунозарадан тўхтаб қолди.
Аллоҳ таоло Абдуллоҳ Зуфар ва унга ўхшаганларга ҳидоят берсин! Роббимизга нолойиқ сифатлар бериб, мўътазила бўлиб қолишдан, яъни аҳли сунна йўлидан ажраб қолишдан паноҳ берсин!
Юнусхон МАМАРАСУЛОВ,
Тошлоқ тумани бош имом-хатиби
