Аллоҳ таоло Ўзининг китобида биз бандалар кимларга яхшилик қилиш лозимлигини уқтиради:
وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالجَنبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالاً فَخُورًا
“Ва Аллоҳ таолога ибодат қилинглар ва Унга ҳеч нарсани ширк келтирманглар. Ота-онага, қариндошларга, етимларга, мискинларга, яқин қўшниларга, ён қўшниларга, ёнбошдаги соҳибларга, кўчада қолганларга ва қўлингизда мулк бўлганларга яхшилик қилинглар. Албатта, Аллоҳ таоло ўзини юқори тутувчи ва одамлар устидан фахр қилувчиларни хуш кўрмас”.
Агар эътибор берсак, оятда ҳар бир тоифа зикр қилиниб туриб, қўшни ҳақида уч маротаба қайта зикр қилинмоқда: “Яқин қўшниларга, ён қўшниларга, ёнбошдаги соҳибларга”. Демак, биз яхшилик қилаётганимизда қўшничилик ҳаққини эсимиздан чиқармаслигимиз, қўшнимизнинг ҳаққи буюклиги, ота-она-ю, ака-укалик ришталари каби яқин эканликлари, қайси динда, қайси миллатдан, қайси ирққа мансублиги бизни қизиқтирмаслиги керак.
Қўшничилик ҳақларини Расулуллоҳ (с.а.в.) бизларга бирма бир айтиб бермоқдалар: “Эй уммати Муҳаммад, қўшнилар ҳаққи ушбулар: агар сиздан ёрдам сўраса, ёрдам беринг. Агар қарз сўраса, қарз беринг. Агар камбағал бўлса кўмаклашинг. Агар касал бўлса, чиқиб кўринг. Агар вафот этса, жаноза орқасидан боринг. Агар шодиёна қилаётган бўлса, муборакбод қилинг. Агар ғамгин бўлсалар, кўнгил сўраб, далда беринг. Уйингизни томини уларнинг уйидан баланд қурманг, шамолга монеълик қилган бўласиз. Агар у рухсат берса майли. Бирор тансиқ есангиз ёки тоза чиққан мевалардан келтирсангиз, қўшнингизга ҳам чиқаринг. Агар чиқараолмасангиз, пинҳон енг. Агар бермоқчи бўлмасангиз уйга олиб келганингизни кўрмасин. Болангизнинг қўлига бирон мева бериб ташқарига чиқариб юбормангки, қўшнининг боласини ҳавасини келтирмасин. Қўшниларга ошхонангиз тутуни бирла озор берманг. Тутутини тарқалса, у таомдан қўшнига беринг.
Менинг жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, фақат Аллоҳнинг раҳматида бўлган кишигина қўшнининг ҳаққини адо қила олади. Яна ҳақларин давом этиб дедилар: Билинг, қўшничилик ҳақларидан яна бири, беҳудага девордан унинг уйига қараманг, мабодо кўзинг тушиб қолса, айбли бир иш бўлса уни ёпинг. Сизни эшитишингиз керак бўлмаган нарсаларга қулоқ тутманг. Қўшнингиз маҳрами ва қизларига назар солманг. Мана шу мусулмончилик қоидаларидан”.
Демак, биз чин мусулмон бўлсак, қўшнимизнинг ҳаққини адо қилишимиз керак.
Адҳамжон ДЕҲҚОНОВ,
Учкўприк тумани “Юлғунзор” масжиди имом-хатиби
