25.02.2020 йил куни жойланди
Бу масала ислом ақидасига бевосита боғлиқ бўлган мавзулардан бири ҳисобланади. Биз мўмин-мусулмонлар бундай масалаларда доимо ўзимизча фатво бериб юборишдан сақланишимиз лозим. Ҳозирги кунда ислом шариати, ақида илмидан етарлича маълумотга эга бўлмаган баъзи бир кимсалар инсонларни ўртасида фитнага сабаб бўлиб, аҳли қибла мусулмонни гуноҳи туфайли диндан чиқади, мўмин эмас, кофир деган фатволарни бермоқдалар. Буларнинг бундай фатволари пуч эканига Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қуйидаги ҳадислари далил бўлади.
“Уч нарса иймоннинг аслидандир. “Ла илаҳа иллаллоҳ” деган кимсага тегмаслик, уни гуноҳи туфайли “кофир” демаймиз, амали туфайли Исломдан чиқармаймиз” (Имом Aбу Довуд ривоятлари).
Ушбу ҳадиси шарифда мусулмон киши бошқа диндошига нисбатан қандай муносабатда бўлиши борасида аниқ ҳукм берилмоқда. Яъни, ҳақиқий мўмин бошқа биродарини гуноҳи туфайли кофирга чиқармаслиги, уни қилган амали сабабли унга “мўмин эмас” деган сўзни айтмаслик лозимлиги уқтирилмоқда.
Ислом тарихидан маълумки, мусулмонни гуноҳи сабабли “кофир” дейишга биринчи бўлиб журъат етганлар “Хавориж” фирқаси бўлди. Улар: “Мўмин киши гуноҳ иш қилса, кофир бўлади, исломдан чиқади”, деди. Уларнинг шариатга зид бу ишлари мусулмонлар орасида ихтилоф ва зиддиятлар чиқариб, мусулмонларнинг беҳисоб қонлари тўкилишига олиб келди. Ҳозирги кунда ҳам “Хавориж” фирқасининг ғоявий издошлари чиқиб турибди. Замонамиз хаворижлари ҳам қадимги маслакдошларидан “ўрнак” олиб, фитна-фасод қилмоқдалар. Буларнинг ҳам, ўтмишдаги маслакдошлари каби, мусулмонларни айблашдан бошқа “ғамлари” йўқ. Булар иложи борича кўпроқ мусулмонни гуноҳи сабабли кофирга чиқаришни ўзларининг бош вазифалари деб биладилар.
Мазҳаббошимиз Имоми Aъзам роҳматуллоҳи алайҳ ўзларининг “Фиқҳул акбар” китобларида шундай деганлар: “Мусулмон киши катта гуноҳлардан бирини қилса ҳам, модомики ўшани ҳалол санамаса, кофирга чиқармаймиз”.
Улуғ саҳобий Жобир ибн Aбдуллоҳ розияллоҳу анҳудан бу масала борасида сўралди: “Гуноҳлардан бирортасини куфр, ширк ёки нифоқ деб билармидинглар? У зот: “Aллоҳ сақласин! Биз гуноҳ қилган кишини гуноҳкор мўмин деб биламиз”, дедилар (“Мажмаъуз завоид ва манбаул фавоид” китоби).
Хулоса қиладиган бўлсак, мусулмонни кофирга чиқаришга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ! Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам, саҳобаи киромлар, тобеинлар ва уларга ергашган уламоларимиз гуноҳкор мусулмонларни муртад ёки кофирга чиқармаганлар. Шундай экан, мусулмон шахс суннатга ҳамда салафи солиҳлар йўлига эргашишни даъво қилар экан, ушбу қоидани маҳкам тутиши лозимдир.
Ҳошимжон ЭРГАШЕВ,
Бувайда тумани “Пошшопирим” масжиди имом–хатиби
