Динимизда аёллар қадри, шаъни алоҳида қадрланади. Хақ таоло ўзининг иродаси билан инсонга ўз жинсидан ҳаёт йўлдоши, қалб сурури ва муҳаббат тимсоли қилиб жуфтини яратди. Аёл зотини эса эркакларга жуфти ҳалол, оиланинг чироғи ва фарзандлар тарбиячиси қилиб дунёга келтирган.
Исломдан аввалги жоҳилият даврда аёл шаъни ерга урилган, унга худди бир буюм, матоҳ каби қаралган. Хақлари паймол этилган, уларни бузуқ иш қилишга мажбурланган. Ислом динигина аёлга чинакам хўрлик олиб келди. Уларни хақ-ҳуқуқларини ва ҳурматини жойига қўйишни кўрсатиб берди. Ислом дини аёлни мўътабар зот эканлигини, шарафини, иффатини белгилаб қўйди. Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг: “Жаннат оналар оёғи остидадир”, – дея талқин этилган ҳадисларида ҳам аёлнинг даражаси ва шарафини улуғланмоқда.
Мазкур ҳадис билан жаннатни ўзга юртлардан ёки бошқа жойлардан эмас, балки фарзанд онани рози қилишлик йўли билан жаннатни шу ердан қидирмоқликка ишора қилинмоқда.
Ҳазрати Алишер Навоий ушбу ҳадисни шундай баён этадилар:
“Жаннат равзасию боғлари оналар оёғи остидадир, лекин равзани кўрмоқ ва ундан баҳраманд бўлмоқ бахтига эришмоқни истар бўлсанг, оналар оёғи остида тупроқ бўлишни ихтиёр қил”. Чунки оналар ёмонликни ҳеч кимга раво кўрмайдилар.
Жамиятнинг тенг ярмини аёллар ташкил этар экан, бу эса ҳаётимиздаги масъулиятнинг ярми ҳам улар зиммасида демакдир.
Аёл аввало онамиз, жуфти ҳалолимиз, опа сингилимиз, қизимиздир. Агар аёл жамиятда жисмонан соғлом бўлса, келажагимиз меваси бўлган фарзандларимиз ҳам соғлом дунёга келадилар. Келажак авлоднинг солиҳ бўлишлиги, бугунги кун аёлларнинг солиҳа бўлишларига ҳар жиҳатдан боғлиқдир.
Ҳикматларда “ ҳар бир буюк шахснинг ортида аёл бор” дейилади. Ҳадиси шарифда: “Ўз аҳли аёлига меҳр шафқатли бўлган кишилар, энг яхшиларингиздир”, – дейилган. Шунинг учун эркаклар аёлларга ҳушмуомула бўлиши, уларга азият етказамаслик ва барча шароитларни яратиб бермоқликлари лозим бўлади.
Бир киши ҳазрати Расул Акрам с.а.в. ҳузурларига келиб: “Эй Аллоҳнинг расули! Менинг чиройли муомала қилишим учун инсонларнинг қайси бири хақлироқ?”, – деб сўраганида у зот: “уч бора онанг ва тўртинчи бор эса отанг”, – жавоб берганлар.
Ислом икки сабабга кўра она ҳурматини отадан юқори қўяди. Биринчиси, она фарзандни дунёга келтиришда отадан кўра кўп машаққат чекади, уни тўққиз ой қорнида кўтариб юради, сут беради, кечалари бедор бўлади, тарбия билан шуғулланади.
Иккинчидан,она яратилишидан меҳрибон ва раҳмли, ота эса табиатига кўра қаттиқ қўлдир. Боладан бир айб ўтса она кечиради, аммо отанинг муносабати бироз ўзгача. Шу боис ҳам шариатимиз уларни ҳурмат қилишга буюради.
Она шундай зотки, боласи ҳаддан зиёд дилини оғритса ҳам уни кечириб юборади, бола бирон дардга чалиниб қолса, ўтган ишларни унутади, болани бағрига босади. Чунки бола она вужудининг бир парчаси бўлиб, ҳеч қачон этни тирноқдан ажратиб бўлмайди.
Аёл оила бошлиғи эрнинг оиладаги ёрдамчисидир. Оқила аёл бека бўлган оилада иноқлик, фарзандлар ўртасида муҳаббат, оила аъзолари ҳузур-ҳаловатда ва фаровонликда яшайди. Қай юрт доно алломалари, фидойи фуқаролари билан диний тарихида ёрқин из қолдирса, билинки, ўша ўлканинг аёллари маърифатли, оналари оқила бўлади.
Ҳар қандай давлатни тараққиёт даражаси хотин-қизлар, онага бўлган муносабатига қараб баҳоланади.
Шукруллохон Муножатов,
Олтиариқ тумани “Жахонгирхон”
масжиди имом-хатиби
