Бу ўткинчи дунёда инсон ҳаётидан қадрлироқ нарса йўқ, чунки унинг бирор бир дақиқасини ортга қайтариб бўлмайди ёки бор-будини сарфлаб ҳам бирор сониясини сотиб олиш мумкин эмас. Агар шундай бўлганда эди, инсон назарида умрнинг умуман қадри қолмаган, уни истаганча узайтириш имконига эга бўлар эди. Аммо, Аллоҳга шукрлар бўлсинки, у барча фоний нарсалар қатори инсон умрини ҳам ўлчовли қилиб яратди ва бу билан бандаси наздида унинг қадрини баланд қилиб қўйди. Демак, азиз умрнинг бебаҳо онларини беҳуда ишларга сарфлаш оқилнинг иши эмас. Шу боис ҳам оқиллар унинг ҳар бир дақиқасини эзгулик йўлида сарфлашга ҳаракат қиладилар ва бошқаларни ҳам шунга ундайдилар.
Оқил инсоннинг суйган нарсаларидан бири, албатта, эзгу амаллардир. Шунинг учун ҳам уни бошқаларга ҳам илиниш ҳар бир имон-эътиқоди бутун кишининг муқаддас бурчидир. Зеро, бу ҳақда Аллоҳ Қуръони каримда шундай марҳамат қилади:
“Суйган нарсаларингиздан эҳсон қилмагунингизча сира яхшиликка (жаннатга) эриша олмайсизлар. Ниманики эҳсон қилсангиз, албатта, Аллоҳ уни билувчидир” (Оли Имрон. 92-оят).
Аммо бугун шундай бир тоифа одамлар чиқмоқдаки, ўзлари тўғри йўлдан адашганлари етмагандай, бошқаларни ҳам шунга тарғиб этиш, ботил ақидалари билан йўлдан оздиришга уринмоқдалар. Шуниси афсусланарлики, бундай кимсалар кўпинча ўз қилмишларини Ислом билан ниқоблаб, ўзларини гўёки “адашганларни” жазолаб, дунёда тартиб ўрнатишга масъул шахслардай ҳисоблайдилар. Асл мақсадлари одамлар устидан ҳукмронликни қўлга киритиш, беҳисоб бойликлар ва чексиз имтиёзларга, ўзи хоҳлаган ишни тасарруф қила олиш имконига эга бўлиш бўлган бундайларнинг тўрига илинган минглаб кишилар – аксарият ёшлар эса уларнинг тегирмонига сув қуйиш, натижада билиб-билмай бутун инсониятга таҳдид солиш, минглаб бегуноҳларнинг қурбон бўлишига сабаб бўлмоқдалар. Бундан улар нафақат ўзларига, балки одамзотга ёвузлик қилмоқдалар. Ўз ботил эътиқодларига мутаассибларча ёпишиб олишиб Қуръони карим оятлари, Ҳадиси шариф маъноларини бузиб талқин этиш орқали кишилар онгини заҳарлашга уринмоқдалар. Ўз ёвуз мақсадлари йўлида динимизда фақат яхшиликка тарғиб этиш, нафақат инсон, ҳатто бутун махлуқотларга ҳам яхшилик қилиш зарурлигини унитиб қўймоқдалар ёки буни тан олишни истамаяптилар.
Бугунги кунда дунёнинг кўплаб мамлакатларида террорчилик мақсадида қўпорувчилик ишларини амалга ошираётган, қўлда қурол билан ўз ҳукмронликларини ўрнатишга тиришаётган, бунинг учун сафларини ақидапарастлик ғояларига кўр-кўрона ишонаётган ҳамда уларга эргашаётган янги-янги кишилар ҳисобига тинмай кенгайтиришга ҳаракат қилаётган турли террорчи оқим ва ташкилотлар раҳбарлари ва аъзолари наздида инсон ҳаётининг заррача қадри қолмаяпти. Улар кишиларни, ким бўлишидан қатъий назар – эркакми, аёлми, ёшми, қарими – ўзларига ёқмаган арзимас сабабларга кўра ҳам қатл этишдан қайтмайдиган ёвуз бир йиртқичга айланиб бормоқдалар. Бундай кимсаларнинг қилмишларини нафақат зулм, балки бутун инсониятга қаратилган ваҳшийлик сифатида баҳолаш тўғрироқ бўлади. Зеро, ўз мақсадлари йўлида ҳатто бегуноҳ гўдакларнинг ҳам қонини тўкишга ёки уларни ҳам ўзлари сингари ёвузликка ўргатишга интилаётган кимсаларда одамийлик сифатларидан заррача ҳам нишон қолмаган. Террорчилар ва уларга эргашаётганлар Аллоҳ таолонинг кишилар орасига нифоқ солишга уринаётган бандаларига қарата: “…Эзгулик ва тақво йўлида ҳамкорлик қилингиз, гуноҳ ва адоват йўлида ҳамкорлик қилмангиз! Аллоҳдан қўрқингиз! Албатта, Аллоҳ азоби қаттиқ зотдир” (Моида. 2-оят) дея таъкидлаганини унутиб қўйганлар.
Шуни унутмаслик керакки, Ислом ҳеч қачон одамларга нисбатан ёвузлик қилиш, ўз мақсади йўлида ваҳшиёна ишларни амалга оширишни оқламайди. Аксинча, ҳар бир ишда етти ўлчаб бир кесиш, айниқса, бировни кофирга чиқариш ёки кимнидир айтганини ҳеч бир асоссиз айни ҳақиқат деб қабул қилиш ва унга эргашиш ҳақиқий мўминга хос сифатлардан эмас. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ўзларига нозил бўлган Қуръони карим кўрсатмаларига амал қилган ҳолда ўнлаб ҳадисларида кишиларни фақат эзгу ишларга даъват қилганлар ва кимларнингдир устидан ҳукм чиқаришда мутаассибликка, илмсизликка, адолатсизликка йўл қўйиш, ҳар бир амал, айниқса динни оғирлаштирмаслик, кишиларни зўравонлик билан ўз мақсадлари йўлига оғдиришни қаттиқ қорлаганлар.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллалоҳу алайҳи васаллам: “Албатта дин осондир. Кимки динда ашаддий бўлмоқчи бўлса, дин унга ғолиб келади. Бас, тўғри амалда бўлинглар, яқинлашиб юринглар, яхшилик башоратини беринглар. Саҳар чоғида, тушдан кейин ва кечанинг охирида ёрдам талаб қилинг”, – дедилар”
Бу ҳадиси шариф мазмунидан кўриниб турибдики, кишиларни ботил эътиқодларга бошлаш, уларни дин билан қўрқитиш, дин ва унинг кўрсатмаларини нотўғри талқин этиш орқали уни инсониятни даҳшатга солувчи бир воситага айлантириб олиш асло мумкин эмас. Зеро, мўминнинг энг яхши сифатларидан бири кишиларга яхшилик қилиш ва улар орасида эзгуликни тарғиб этишдир.
Биз бугун ёшларимизга турли воситалар ёрдамида қилинаётган маънавий таҳдидларнинг асл мазмун-моҳиятини чуқур англаб етган ҳолда иш тутишимиз, уларни ҳар хил ботил эътиқод, бузғунчи ғоялар таъсиридан асараб-авайлашимиз, улуғ аждодларимизнинг ибратомуз ҳаёт ва фаолиятлари руҳида тарбиялаб, улар онгига инсонпарварлик, ватанпарварлик каби туйғуларни чуқур сингдиришимиз лозим.
Улкан шиддатлар билан олға одимлаётган, ҳар қадамда турли зиддиятларга бой бўлган, шунингдек, тинимсиз ахборотлар оқимига тўла давр биздан ёшларимизни жисмонан соғлом ва руҳан тетик, мустақил фикрлай оладиган оқил, ҳар қандай маънавий таҳдидларга соф имон-эътиқоди билан қарши тура оладиган даражада етук билимдон, эзгулик йўлида фидойи шахс сифатида вояга етказишни талаб қилмоқда. Бу эзгу мақсадлар йўлида бефарқ қараб турмаслик, лоқайдликни бир четга йиғиштириб, ҳар биримиз ўзимизни бу ишга масъул деб ҳисоблашимиз, соғлом фикр юритиб, ёшлар тарбиясида ўзаро ҳамкорлик қилишимиз барчамизнинг Яратган олдида ҳам, элу юрт олдида ҳам муқаддас бурчимиз ҳисобланади. Зеро, инсон қадри буюк хилқатдир. Бу хилқатга тушган ва бизнинг назаримизда арзимасгина ҳисобланган ҳар қандай доғ келажакда улкан фожиаларга сабаб бўлишини ҳаётнинг ўзи кўрсатиб турибди.
Алишер НАИМОВ,
Қувасой шаҳар бош имом-хатиби
