“Халқ аро кимки подшоҳ дурур,
Тоатин қилмасанг гуноҳ дурур.
Инсоннинг жисмида неча тук бўлса, улар сенинг ва бошқа барча инсонларнинг танида тил бўлиб, ҳаммаси Aллоҳнинг ҳамдини айтиб, уни зикр қилса, ойлару йиллар Унга ҳамду сано айтса, барчанинг сўзи бир хил бўлади, ҳаммалари ўз ожизлигига иқрор бўлади, холос. Яъни ягона ва қудратли Зотнинг наздида ҳамма ўз ожизлигига иқрордур.
Йўлчисиз, йўлбошчисиз ким йўлда бора олади? Борса ҳам, биринчи қадамдаёқ қолиб кетади. Лекин кимнинг ҳазрат Муҳаммад (с.а.в.) каби йўлбошчиси бўлса, йўлда юз хавф учраса, не парвойи бор – У Зотнинг йўлидан юриб, суннатига амал қилдими, бас албатта яхшиликка эришади”.
Бу сўзлар ватандошимиз буюк шоҳ, мутафаккир, шоир, моҳир сиёсатчи ва фақиҳ –Заҳириддин Муҳаммад Бобурга тегишли. Бобур ўзининг жангу – жадаллар, сафарлар билан кечган ҳаёти давомида ғазаллар, рубоийлар ёзишда ҳам моҳир бўлган. “Бобурнома”, “Хатти Бобурий”, “Мубаййин” ва яна бошқа китоблар шулар жумласидандир.
У маънавий бойликни моддий бойликдан афзал билди. Бу ҳақда ўзининг “Мубаййин” асарининг хотимасида шундай дейди:
Бобур, емди, агарчи чекдим ранж,
Келди илгимга ушбу янглиғ ганж.
Ганж нуқсонға харждин ортар,
Харж қилғон сойи бу ганж ортар.
Яъни, “Эй Бобур! Бу китоб таснифида, агарчи ранж чеккан бўлсамда, қўлимга шундай ганж – ҳазина кирди, ҳар қандай ҳазина сарф етиш билан камаяди, аммо бу маънавий ҳазина – илм ҳазинаси харж этган сари тобора ортиб боради”.
Шунингдек, Бобур мирзо мазҳабни ҳам маҳкам тутган, ихлосу эътиқодли мусулмон бўлган. Қуйидаги сатрлардан ҳам уни англаш мумкин:
Билки, бу тўрт имом барҳақдурур,
Ким алардин бу динга равнақдурур.
Бу имомеки, шаръ адосидурур,
Дин ила шаръ муқтадосидурур.
Бу билан Бобур аҳли сунна вал жамоат фиқҳининг тўрт имоми эргашиладиган зотлар эканини таъкидлайди. Буларнинг бирига эргашиб, изидан борган киши нажот топишини таъкидлаб, ўзининг қайси мазҳабдалигини айтиб ўтади:
Тангридан бизга латифадурур,
Муқтадомиз Aбу Ҳанифадурур.
Тенгрига шукрлар дейинг яксон,
Қилди бизларга ишни ул осон.
Бу ерда насиҳат шуки, мазҳабни маҳкам тутиб, эътиқодимизни тўғрилаб, турли мазҳабсиз “олимларнинг чақириқлари”дан ўзимизни эҳтиёт қилган ҳолда, аҳли сунна вал жамоат эътиқоди асосида ақидамизни мустаҳкамлаб боришимиз ҳамда ана шу йўлда собит туришимиз лозим ва лобуддир.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, шоҳ ва шоир деб буюк аждодимиз Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳазратлари ўз вақтида давлат арбоби, адабиёт намоёндаси, шу билан бирга динини яхши билган ихлос ва эътиқодли мусулмон бўлган. Ўз ўрнида бу бизга шараф, қолаверса, аждодларга муносиб ворис бўлишда зиммамизга катта масъулиятни ҳам юклайди.
Файзуллоҳ ТОШХЎЖАЕВ,
Марғилон шаҳридаги “Ширмонпазлик” масжиди имом-хатиби
