ИНСОННИНГ ИШИ ЮРИШМАСЛИГИНИ
энг КАТТА 23 та САБАБИ ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
КАЛОМУЛЛОҲНИНГ ОЯТИ КАРИМАЛАРИДА ХУДОИМ ТАОЛО МАРҲАМАТ ҚИЛАДИ:
Z «Биз инсонни ота-онасига яхшилик қилишга буюрдик!» (Аҳқоф сураси 46/15 оят);
Z «Биз инсонга ота-онасини рози қилишни буюрдик. Онаси уни заифлик устига заифлик билан қорнида кўтариб юрди. Уни кўкракдан ажратиш муддати икки йилда битар. Биз инсонга буюрдикки “Сен Менга ва ота-онангга шукр қилгин! Қайтишлик Менинг ҳузуримгадир”» (Луқмон сураси 31/14 оят);
Z «Раббингиз, Унинг Ўзигагина ибодат қилишингизни ҳамда ота-онага яхшилик қилишни амр этди. Эй, инсон! Агар уларнинг бири ёки ҳар иккиси ҳузурингда кексалик ёшига етсалар, уларга “уф!..” дема ва уларни жеркима! Уларга доимо ёқимли сўз айт! Уларга, меҳрибонлик билан, хорлик қанотини паст тут ва дуода айт: “Эй, Раббим! Мени улар гўдаклик чоғимда тарбиялаганларидек, Сен ҳам уларга раҳм қилгин!”» (Исро сураси 17/23-24);
Z «Ниманики хайр-эҳсон қилсангиз, ота-она, қариндошлар, етимлар, мискинлар ва мусофирларга қилингиз! Аллоҳ ҳар қандай қилган эҳсонларингизни билиб турувчидир» (Бақара сураси 2/215 оят).
ЖАНОБИ ПАЙҒАМБАРИМИЗ РАСУЛУЛЛОҲ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ МЕҲР-МУРУВВАТ ТАРИҚАСИДА МАРҲАМАТ ҚИЛАДИЛАР:
¯ “Уч тоифа кишининг қўлга киритган нарсасида барака бўлмайди ва қаерда бўлса ҳам хорланади:
– менинг номимни эшитганда салавоти шариф айтмаган;
– Рамазон ойига ҳурмат кўрсатмаган;
– ота-онаси тирик бўла туриб, уларни хурсанд қилмаган”;
¯ “Кимни умри узун ва ризқи кенг бўлиши хурсанд қилса, ота-онасига яхшилик қилсин ва силаи раҳм қилсин!” (Имом Аҳмад ривоятлари).
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
o «Ота-она рози – Худо рози!».
o «Яхши ўғил ота молини бийлар,
Ёмон ўғил ота молини сочар».
o «Яхшига қилсанг яхшилик –
Ҳам айтади, ҳам қайтади.
Ёмонга қилсанг яхшилик –
На айтади, на қайтади».
ИНСОННИНГ ИШИ ЮРИШМАСЛИГИ, БАРАКАСИ БЎЛМАСЛИГИ, 1И 2 БЎЛМАСЛИГИ ва МУҲТОЖ, ҚАШШОҚ, КАМБАҒАЛ БЎЛИШЛИГИ га ОТА-ОНАСИ билан БОҒЛИҚ энг КАТТА 23 та САБАБ:
1) ОТА-ОНАНИНГ ҳақларига дуо қилмаслик.
2) ОТА-ОНАНИ беҳурмат қилишлик.
3) ОТА-ОНАНИ кўнгилларини оғритишлик.
4) ОТА-ОНАНИНГ хизматларини қилмаслик.
5) ОТА-ОНАНИНГ дуоларини олмаслик.
6) ОТА-ОНАГА оқ бўлишлик.
7) ОТА-ОНАНИНГ номларини айтиб чақиришлик.
8) ОТА-ОНАНИ беписанд қилишлик.
9) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) ни ҳурматларини жойига қўймаслик.
10) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) га нисбатан беодоблик қилишлик.
11) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) олдиларидан кесиб ўтишлик.
12) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) нинг олдиларига тушиб юришлик.
13) Ака-ука, опа-сингиллар билан бемеҳр бўлишлик.
14) Қавм-қариндошлар билан яхши муносабатда бўлмаслик.
15) Қўни-қўшнилар билан чиройли муомала қилмаслик.
16) Ўтганларнинг ҳақларига дуо қилмаслик.
17) Озига шукр қилмаслик.
18) Бир инсонни хафа қилишлик.
19) Турар жой (яшайдиган уй, ишхона) ларни озода тутмаслик.
20) Кийим кечак (либос, бош кийим, оёқ кийим) ларни покиза тутмаслик.
21) Аҳли аёли билан жанжаллашишлик.
22) Ҳайвон, парранда, ҳашарот ва наботот оламига зулм қилишлик.
23) Ёлғон гапиришлик.
Иброҳимжон домла Иномов
***
INSONNING ISHI YURISHMASLIGINI
eng KATTA 23 ta SABABI ni
ULUG‘ USTOZ ULAMOLARIMIZ bayon qilib berganlar:
KALOMULLOHNING OYATI KARIMALARIDA XUDOIM TAOLO MARHAMAT QILADI:
Z «Biz insonni ota-onasiga yaxshilik qilishga buyurdik!» (Ahqof surasi 46/15 oyat);
Z «Biz insonga ota-onasini rozi qilishni buyurdik. Onasi uni zaiflik ustiga zaiflik bilan qornida ko‘tarib yurdi. Uni ko‘krakdan ajratish muddati ikki yilda bitar. Biz insonga buyurdikki “Sen Menga va ota-onangga shukr qilgin! Qaytishlik Mening huzurimgadir”» (Luqmon surasi 31/14 oyat);
Z «Rabbingiz, Uning O‘zigagina ibodat qilishingizni hamda ota-onaga yaxshilik qilishni amr etdi. Ey, inson! Agar ularning biri yoki har ikkisi huzuringda keksalik yoshiga yetsalar, ularga “uf!..” dema va ularni jerkima! Ularga doimo yoqimli so‘z ayt! Ularga, mehribonlik bilan, xorlik qanotini past tut va duoda ayt: “Ey, Rabbim! Meni ular go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek, Sen ham ularga rahm qilgin!”» (Isro surasi 17/23-24);
Z «Nimaniki xayr-ehson qilsangiz, ota-ona, qarindoshlar, yetimlar, miskinlar va musofirlarga qilingiz! Alloh har qanday qilgan ehsonlaringizni bilib turuvchidir» (Baqara surasi 2/215 oyat).
JANOBI PAYG‘AMBARIMIZ RASULULLOH SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM MЕHR-MURUVVAT TARIQASIDA MARHAMAT QILADILAR:
“Uch toifa kishining qo‘lga kiritgan narsasida baraka bo‘lmaydi va qayerda bo‘lsa ham xorlanadi:
– mening nomimni eshitganda salavoti sharif aytmagan;
– Ramazon oyiga hurmat ko‘rsatmagan;
– ota-onasi tirik bo‘la turib, ularni xursand qilmagan”;
¯ “Kimni umri uzun va rizqi keng bo‘lishi xursand qilsa, ota-onasiga yaxshilik qilsin va silai rahm qilsin!” (Imom Ahmad rivoyatlari).
DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:
o «Ota-ona rozi – Xudo rozi!».
o «Yaxshi o‘g‘il ota molini biylar,
Yomon o‘g‘il ota molini sochar».
o «Yaxshiga qilsang yaxshilik –
Ham aytadi, ham qaytadi.
Yomonga qilsang yaxshilik –
Na aytadi, na qaytadi».
INSONNING ISHI YURISHMASLIGI, BARAKASI BO‘LMASLIGI, 1I 2 BO‘LMASLIGI va MUHTOJ, QASHSHOQ, KAMBAG‘AL BO‘LISHLIGI ga OTA-ONASI bilan BOG‘LIQ eng KATTA 23 ta SABAB:
1) OTA-ONANING haqlariga duo qilmaslik.
2) OTA-ONANI behurmat qilishlik.
3) OTA-ONANI ko‘ngillarini og‘ritishlik.
4) OTA-ONANING xizmatlarini qilmaslik.
5) OTA-ONANING duolarini olmaslik.
6) OTA-ONAGA oq bo‘lishlik.
7) OTA-ONANING nomlarini aytib chaqirishlik.
8) OTA-ONANI bepisand qilishlik.
9) Ulug‘lar (OTA-ONA, ustoz, rahbar, o‘zidan yoshi katta, ulug‘ inson, tabarruk odamlar) ni hurmatlarini joyiga qo‘ymaslik.
10) Ulug‘lar (OTA-ONA, ustoz, rahbar, o‘zidan yoshi katta, ulug‘ inson, tabarruk odamlar) ga nisbatan beodoblik qilishlik.
11) Ulug‘lar (OTA-ONA, ustoz, rahbar, o‘zidan yoshi katta, ulug‘ inson, tabarruk odamlar) oldilaridan kesib o‘tishlik.
12) Ulug‘lar (OTA-ONA, ustoz, rahbar, o‘zidan yoshi katta, ulug‘ inson, tabarruk odamlar) ning oldilariga tushib yurishlik.
13) Aka-uka, opa-singillar bilan bemehr bo‘lishlik.
14) Qavm-qarindoshlar bilan yaxshi munosabatda bo‘lmaslik.
15) Qo‘ni-qo‘shnilar bilan chiroyli muomala qilmaslik.
16) O‘tganlarning haqlariga duo qilmaslik.
17) Oziga shukr qilmaslik.
18) Bir insonni xafa qilishlik.
19) Turar joy (yashaydigan uy, ishxona) larni ozoda tutmaslik.
20) Kiyim kechak (libos, bosh kiyim, oyoq kiyim) larni pokiza tutmaslik.
21) Ahli ayoli bilan janjallashishlik.
22) Hayvon, parranda, hasharot va nabotot olamiga zulm qilishlik.
23) Yolg‘on gapirishlik.
Ibrohimjon domla Inomov
