Буюк мазҳаббошимиз Имом Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳнинг “Ал-фиқҳул акбар” китобларида шундай матн келади:
“Мусулмонни гуноҳлардан бирор гуноҳ туфайли кофирга чиқармаймиз, гарчи катта гуноҳ бўлса ҳам, модомики, уни ҳалол санамаса. Ундан иймон исмини ҳам олиб ташламаймиз, уни ҳақиқий мўмин деб атаймиз. Кофир бўлмасдан фосиқ мўмин бўлмоқлиги ҳам жоиз бўлади”.
Аҳли сунна вал жамоа ақидасига кўра бирор кишини гуноҳи сабабли куфрда айбламаймиз. Гарчи катта гуноҳ бўлса ҳам. Аммо кичик гуноҳни бўлса-да ҳалол санашда иймонга зарар етиши бор. Ноҳақ бўлатуриб бировни куфрга нисбат бериш эса киши иймонида шубҳа пайдо бўлишига сабаб бўлади.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Лаа илаҳа иллаллоҳу» деган кимсага тегмаслик: Гуноҳи туфайли уни кофирга чиқармаймиз. Амали туфайли уни Исломдан чиқармаймиз», дедилар». Абу Довуд ривоят қилган.
Бу ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам уч муҳим масалани баён қилмоқдалар.
- «Лаа илаҳа иллаллоҳу», деган кимсага тегмаслик».
Яъни, калимаи шаҳодатни айтиб, ўзининг мусулмонлигини билдириб турган кишига тегмаслик, унинг жонига, молига зарар етказмаслик зарур. Зоҳирида мусулмон бўлиб кўриниб, Исломнинг зоҳирий амалларини қилаётганлар билан мусулмонча муомала қилинаверади. Кишиларнинг ички сирлари ва ҳисоб-китоблари Аллоҳнинг Ўзига ҳавола!
- «Гуноҳи туфайли уни кофирга чиқармаймиз».
Яъни, «Лаа илаҳа иллаллоҳу»ни айтиб, зоҳирида мусулмон бўлиб кўринган одамни қилган гуноҳ иши туфайли кофирга чиқармаймиз. У кофир эмас, осий мўмин бўлади.
- «Амали туфайли уни Исломдан чиқармаймиз».
Яъни, калимаи тавҳидни айтиб, Исломни зоҳиридан кўрсатиб турган одамни амали туфайли Ислом дини, Ислом миллатидан чиқармаймиз. Бундай одамларга амалига яраша тайин қилинган шаръий жазо берилади. Эътиқоди бузилмаса, Исломдан чиққан ҳисобланмайди. Умумий қоида – шу!
Шундоқ бўлганидан кейин бировни кофирга чиқаришга зинҳор шошилмаслик керак. Модомики Аллоҳ таолога ширк келтирмаган экан бировни кофир дейиш осон иш эмас, зеро Аллоҳ таоло ширкдан бошқа гуноҳларни кечириши мумкинлигини Ўзи айтган.
Бировни кофир дейишлик осон иш эмас. Чунки бу ишнинг орқасидан келиб чиқадиган ҳукмлар ҳам ўта хатарлидир. Шундай экан, мусулмонлар бир бирини куфрда айблашлиги енгил гап эмаслигини барчамиз англаб етмоғимиз зарур. Аллоҳ барчамизни ўз ҳидоятидан айирмасин.
Абдуҳалим Тўхлиев
Ёзёвон тумани бош имом-хатиби
