Муфтий Муҳаммад Тақий Усмоний

Замонамизнинг мужтаҳид олимларидан бири Муҳаммад Тақий Усмоний ҳафизаҳуллоҳ 1943 (ҳижрий 1326) йил Ҳиндистоннинг Саҳаронпур шаҳридаги Девбанд қишлоғида дунёга келди. Машҳур нақлга кўра, бу оиланинг насаби учинчи халифа Ҳазрат Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳуга бориб етади.

Муҳаммад Тақий Усмоний дастлабки илмларини ота-онасидан олган.

Муҳаммад Тақий Усмонийнинг юксак илм чўққиларини эгаллашида отаси Муҳаммад Шафи раҳимаҳуллоҳнинг улкан ҳиссаси бор.

Муҳаммад Тақий Усмоний таълимни саккиз ёшида отаси Муҳаммад Шафи Карачида қурдирган “Дорул улум” мадрасасида бошлади. Бу ерда тафсир, ҳадис, калом, фиқҳ, фароиз каби классик Ислом илмларини яна араб тили ва адабиётини ўқиди. Ўн олти ёшида ушбу таълим даргоҳини имтиёзли шаҳодат билан тамомлаган биринчи битирувчилардан бўлди.

Муҳаммад Тақий Усмоний 1964 йилда Карачи университетининг “Ҳуқуқ, иқтисод, сиёсат”, 1967 йилда шу олийгоҳнинг “Ҳуқуқ”, 1970 йилда Панжоб университетининг “Араб адабиёти” бўйича олий дипломини қўлга киритди.

Тақий Усмоний Ислом иқтисоди бўйича дунёнинг энг етук мутахассиси саналади. Исломий банк соҳасига доир бир қанча ташкилотлар аъзосидир. Хусусан, Покистон Ислом иқтисодиёти раиси, Жидда шаҳридаги Саудия-Америка Банкининг шаръий ҳайъати раиси, Нью-Йорк Ислом Кенгашининг шаръий қўмитаси раиси, Баҳрайн City банкининг шаръий қўмитаси раиси лавозимларида фаолият олиб борган.

Бундан ташқари, “Swiss Re Takaful” (Швецария), “Dow Jones Index” (Нью-Йорк), “Commission for Islamisation of Economy of Pakistan”, “Centre for Islamic Economics” (Покистон), “HSBC Amanah Finance Dubai” каби ташкилотлар аъзоси ҳисобланади.

Ҳозирда Тақий Усмоний “Дорул улум” университети ректори ўринбосари, шунингдек, Ислом олами бирлиги ташкилоти қошидаги Ислом фиқҳи академияси, Европа фатво ва тадқиқот Қўмитаси ва бошқа кўплаб ташкилотларнинг раиси ва аъзоси сифатида фаолият олиб бормоқда.

Тақий Усмоний таълиф этган китоблар қуйидагилардан иборат: Акаси қаламига мансуб тафсир “Маъорифул Қуръон”га муқаддима; “Улумул Қуръон”; “Маъорифул Қуръон”ни инглизчага таржимаси; “Такмилату фатҳил мулҳим” (6 жилд); “Дарсут Термизий” (Термизий номли университетда ўтган маърузалари йиғиндиси бўлиб, жияни Рашид Ашраф тўплаган); “Буҳус фий қазоё фиқҳийя муъосира” (Унда олди-сотдининг барча тури жамлаган); “Сўйиш ҳукмлари”; “Ақл ва шариат чегарасида наслни чеклаш”; “Эътикоф аҳкомлари”; “Ислом ва замонавий иқтисод”; “Оилавий муаммоларимиз”; “Намозингизни суннатга мувофиқ ўқинг!”; “Фатво усуллари”; “Шариат мезонидаги тақлид”; “Ҳозирги асрдаги ижтиҳод дастури”; “Насронийлик нима?”; “Муқаддас китоб нима?”; “Қадим аҳддан Қуръонга”; “Қаророт ал-Қазоийя”; “Ер мулкчилиги ва унинг чегараси”; “Таълимдаги низомимиз”; “Низом дастури қандай ўрганилади”; “Ҳозирги замонамизда шариат қандай татбиқ қилинади?”; “Шариатни татбиқ қилиш ва унинг масалалари”; “Ислом ва инсон ҳуқуқлари”; “Тарих воқеълигидаги Муовия разияллоҳу анҳу”; “Отам ва устозим ва у зотнинг завқлари”; “Ўтганларни излари”; “Ким Девбанд шайхи бўлса”; “Ислоҳ ваъзлари” ва ҳ.к.

Тақий Усмоний ҳақида шогирди Луқмони Ҳаким “Қози, фақиҳ, даъватчи ва тадқиқотчи Тақий Усмоний” деб номланган китоб ёзган. Дамашқдаги “Дорул қалам” нашриётида чоп этилган ушбу китоб 144 саҳифадан иборат бўлиб, унда барча шогирдлари, устозлари, китоблари хусусида маълумотлар келтирилган.

Муҳаммад Тақий Усмоний 2017 йилдан бери “Дунёнинг энг таниқли 500 мусулмони” рўйхатида муносиб ўрин эгаллаб келади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

***

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Zamonamizning mujtahid olimlaridan biri Muhammad Taqiy Usmoniy hafizahulloh 1943 (hijriy 1326) yil Hindistonning Saharonpur shahridagi Devband qishlog‘ida dunyoga keldi. Mashhur naqlga ko‘ra, bu oilaning nasabi uchinchi xalifa Hazrat Usmon ibn Affon roziyallohu anhuga borib yetadi.

Muhammad Taqiy Usmoniy dastlabki ilmlarini ota-onasidan olgan.

Muhammad Taqiy Usmoniyning yuksak ilm cho‘qqilarini egallashida otasi Muhammad Shafi rahimahullohning ulkan hissasi bor.

Muhammad Taqiy Usmoniy ta’limni sakkiz yoshida otasi Muhammad Shafi Karachida qurdirgan “Dorul ulum” madrasasida boshladi. Bu yerda tafsir, hadis, kalom, fiqh, faroiz kabi klassik Islom ilmlarini yana arab tili va adabiyotini o‘qidi. O‘n olti yoshida ushbu ta’lim dargohini imtiyozli shahodat bilan tamomlagan birinchi bitiruvchilardan bo‘ldi.

Muhammad Taqiy Usmoniy 1964 yilda Karachi universitetining “Huquq, iqtisod, siyosat”, 1967 yilda shu oliygohning “Huquq”, 1970 yilda Panjob universitetining “Arab adabiyoti” bo‘yicha oliy diplomini qo‘lga kiritdi.

Taqiy Usmoniy Islom iqtisodi bo‘yicha dunyoning eng yetuk mutaxassisi sanaladi. Islomiy bank sohasiga doir bir qancha tashkilotlar a’zosidir. Xususan, Pokiston Islom iqtisodiyoti raisi, Jidda shahridagi Saudiya-Amerika Bankining shar’iy hay’ati raisi, Nyu-York Islom Kengashining shar’iy qo‘mitasi raisi, Bahrayn City bankining shar’iy qo‘mitasi raisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Bundan tashqari, “Swiss Re Takaful” (Shvetsariya), “Dow Jones Index” (Nyu-York), “Commission for Islamisation of Economy of Pakistan”, “Centre for Islamic Economics” (Pokiston), “HSBC Amanah Finance Dubai” kabi tashkilotlar a’zosi hisoblanadi.

Hozirda Taqiy Usmoniy “Dorul ulum” universiteti rektori o‘rinbosari, shuningdek, Islom olami birligi tashkiloti qoshidagi Islom fiqhi akademiyasi, Yevropa fatvo va tadqiqot Qo‘mitasi va boshqa ko‘plab tashkilotlarning raisi va a’zosi sifatida faoliyat olib bormoqda.

Taqiy Usmoniy ta’lif etgan kitoblar quyidagilardan iborat: Akasi qalamiga mansub tafsir “Ma’oriful Qur’on”ga muqaddima; “Ulumul Qur’on”; “Ma’oriful Qur’on”ni inglizchaga tarjimasi; “Takmilatu fathil mulhim” (6 jild); “Darsut Termiziy” (Termiziy nomli universitetda o‘tgan ma’ruzalari yig‘indisi bo‘lib, jiyani Rashid Ashraf to‘plagan); “Buhus fiy qazoyo fiqhiyya mu’osira” (Unda oldi-sotdining barcha turi jamlagan); “So‘yish hukmlari”; “Aql va shariat chegarasida naslni cheklash”; “E’tikof ahkomlari”; “Islom va zamonaviy iqtisod”; “Oilaviy muammolarimiz”; “Namozingizni sunnatga muvofiq o‘qing!”; “Fatvo usullari”; “Shariat mezonidagi taqlid”; “Hozirgi asrdagi ijtihod dasturi”; “Nasroniylik nima?”; “Muqaddas kitob nima?”; “Qadim ahddan Qur’onga”; “Qarorot al-Qazoiyya”; “Yer mulkchiligi va uning chegarasi”; “Ta’limdagi nizomimiz”; “Nizom dasturi qanday o‘rganiladi”; “Hozirgi zamonamizda shariat qanday tatbiq qilinadi?”; “Shariatni tatbiq qilish va uning masalalari”; “Islom va inson huquqlari”; “Tarix voqe’ligidagi Muoviya raziyallohu anhu”; “Otam va ustozim va u zotning zavqlari”; “O‘tganlarni izlari”; “Kim Devband shayxi bo‘lsa”; “Isloh va’zlari” va h.k.

Taqiy Usmoniy haqida shogirdi Luqmoni Hakim “Qozi, faqih, da’vatchi va tadqiqotchi Taqiy Usmoniy” deb nomlangan kitob yozgan. Damashqdagi “Dorul qalam” nashriyotida chop etilgan ushbu kitob 144 sahifadan iborat bo‘lib, unda barcha shogirdlari, ustozlari, kitoblari xususida ma’lumotlar keltirilgan.

Muhammad Taqiy Usmoniy 2017 yildan beri “Dunyoning eng taniqli 500 musulmoni” ro‘yxatida munosib o‘rin egallab keladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati