Савол: Ассалому алайкум!
— Бизда баъзи қассоблар маст ҳолда жонлиқ сўяди. Бунинг ҳукми қандай бўлади?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Агар сиз айтган қассобдан бошқа қассоб бўлмаса ва бу киши маст ҳолда жонлиқ сўяётган вақтда сўйишнинг қоидаларини, тасмия («бисмиллаҳи Аллоҳу акбар»)ни идрок қилиб тўлиқ айта олса, сўйган жонлиғини ейиш жоиз. Агар сўйиш қоидаларини идрок эта олмайдиган даражада бўлса, у сўйган ҳайвонни ейиш дуруст эмас. Аллома Косоний раҳимаҳуллоҳ бу борада бундай деган:
مِنْهَا أَنْ يَكُونَ عَاقِلًا فَلَا تُؤْكَلُ ذَبِيحَةُ الْمَجْنُونِ وَالصَّبِيِّ الَّذِي لَا يَعْقِلُ وَالسَّكْرَانُ الَّذِي لَا يَعْقِلُ فَإِنْ كَانَ الصَّبِيُّ يَعْقِلُ الذَّبْحَ وَيَقْدِرُ عَلَيْهِ تُؤْكَلُ ذَبِيحَتُهُ وَكَذَا السَّكْرَانُ
“Сўювчидаги шартлардан бири ақли расо бўлишидир. Шунга кўра шаръий сўйишга ақли етмайдиган ёш боланинг, мажнун ва мастнинг сўйган ҳайвонини еб бўлмайди. Агар ёш бола шариатга мувофиқ сўйишни биладиган ва тўғри сўя оладиган бўлса, у сўйган ҳайвонни ейиш ҳалол. Мастнинг ҳукми ҳам шундай” (“Бадоеъус саноеъ” китоби).
Имкон қадар покиза, ҳалол-ҳаромни фарқига борадиган сўйиш ишининг сир-асрорларини ўрганган қассобларга ҳайвон сўйдириш лозим. Валлоҳу аълам.
ЎМИ Фатво маркази
* * *
Savol: Assalomu alaykum!
— Bizda ba’zi qassoblar mast holda jonliq so‘yadi. Buning hukmi qanday bo‘ladi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Agar siz aytgan qassobdan boshqa qassob bo‘lmasa va bu kishi mast holda jonliq so‘yayotgan vaqtda so‘yishning qoidalarini, tasmiya («bismillahi Allohu akbar»)ni idrok qilib to‘liq ayta olsa, so‘ygan jonlig‘ini yeyish joiz. Agar so‘yish qoidalarini idrok eta olmaydigan darajada bo‘lsa, u so‘ygan hayvonni yeyish durust emas. Alloma Kosoniy rahimahulloh bu borada bunday degan:
مِنْهَا أَنْ يَكُونَ عَاقِلًا فَلَا تُؤْكَلُ ذَبِيحَةُ الْمَجْنُونِ وَالصَّبِيِّ الَّذِي لَا يَعْقِلُ وَالسَّكْرَانُ الَّذِي لَا يَعْقِلُ فَإِنْ كَانَ الصَّبِيُّ يَعْقِلُ الذَّبْحَ وَيَقْدِرُ عَلَيْهِ تُؤْكَلُ ذَبِيحَتُهُ وَكَذَا السَّكْرَانُ
“So‘yuvchidagi shartlardan biri aqli raso bo‘lishidir. Shunga ko‘ra shar’iy so‘yishga aqli yetmaydigan yosh bolaning, majnun va mastning so‘ygan hayvonini yeb bo‘lmaydi. Agar yosh bola shariatga muvofiq so‘yishni biladigan va to‘g‘ri so‘ya oladigan bo‘lsa, u so‘ygan hayvonni yeyish halol. Mastning hukmi ham shunday” (“Badoye’us sanoye’” kitobi).
Imkon qadar pokiza, halol-haromni farqiga boradigan so‘yish ishining sir-asrorlarini o‘rgangan qassoblarga hayvon so‘ydirish lozim. Vallohu a’lam.
O‘MI Fatvo markazi
