Ваъдага вафо қилиш сахий ва камол соҳибларининг феълидир. Аҳд инсоннинг ўзига ёки ўзгага берган қатъий бир сўзидир. Агар ваъда рухсори вафо ҳоли билан безалса, ваъдасига содиқ инсондан ҳеч бир кишининг кўнгли қолмайди. Чунки Аллоҳ таоло “Моида” сурасининг 1-оятида:
“Эй, иймон келтирганлар! Битимлар (аҳдлар)га вафо қилингиз!” деб амр қилган. Бақара сурасида эса:
“Эй, исроил авлоди, сизларга инъом этган неъматимни эслангиз, аҳдимга вафо қилингиз, токи Мен ҳам сизларнинг ахдингизга вафо қилай ва Мендангина қўрқингиз!” дейилган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аҳдига вафо қилмаган кишида ислом дини йўқдир”, деганлар.
Кунларнинг бирида Исмоил алайҳиссалом яқин дўстлари билан ҳамроҳ сафарга чиқишди. Бир уйнинг олдига етганларида дўсти: “Эй Исмоил, бу уй менинг уйимдир. Агар хамроҳлигимни ҳурмат қилсангиз, менинг бу уйда бир оз ишим бор. Мен кириб ишимни саранжом қилиб чиққунча, сиз шу ерда кутиб турсангиз, мен дарҳол қайтиб чиқаман”, деди.
Исмоил алайҳиссалом бу сўзни қабул қилиб, ташқарида қолдилар. У киши уйга кириб, айтган ишини саранжом қилиб, ҳазрати Исмоил алайҳиссаломнинг ҳолини эсдан чиқариб қўйди. У уйнинг яна бир бошқа тарафдан йўл бор эди, ундан чиқиб бошқа бир томонга равона бўлиб кетди. Уч кун ўтгандан сўнг у киши уйи томон аввалги тарафдан яна келди. Не кўз билан қарасинки, ҳазрати Исмоил алайҳиссалам уй эшиги олдида интизор ўтирибдилар.
– Жаннат дарахтининг меваси ва миллат отасининг ўғли, бу ерда нима учун ўтирибсиз? – сўради уй эгаси.
– Мени бу ерга ваъда билан ўтирғизган эдингиз, шу ваъдага вафо қилиб сизнинг қайтиб чиқишингизни кутиб, ҳозиргача ўтирибман, – дедилар Исмоил алайҳиссалом.У киши бўлса:
– Мени чиқиб кетганимни билиб, нима учун туриб кетмадингиз?
– Сизнинг қайтиб чиққунингизгача шу ерда туришга сизга ваъда берган эдим. Ваъдамни бузмоқликни ўзимга раво кўрмадим, деди ҳазрати Исмоил. – Агар йиллар ўтиб келмаганингизда ҳам, шу ерда ўтириб, бу кўчадан кетмас эдим, дея ваъдага вафонинг муҳим эканини эслатдилар Исмоил алайҳиссалом.
Аллоҳ таоло Исмоил алайҳиссаломни ўз каломида шундай тавсифлаб: “(Эй, Мухаммад), Китобда Исмоил (қиссаси)ни ёд этинг! Дарҳақиқат, у ваъдасида содиқ турувчи ва элчи – пайғамбар эди” деган.
Шоир айтади:
Жаҳд айлаб топмамиш аҳли назар,
Олам ичра аҳддин яхши ҳунар.
Яъни: Назар аҳли олам ичида қанча ҳаракат қилмасин, барибир ваъдага вафо қилишдан кўра яхшироқ ҳунар топа олмайди.
Аллоҳ таоло ҳаммамизни ваъдасига вафодор инсонлар қаторида қилсин!
(Ҳусайн Воиз Кошифийнинг “Ахлоқул-муҳсинийн” китобидан)
Иброхимжон ЮСУПОВ,
Фарғона тумани “Эрматбой” масжиди имом-хатиби
