Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Мўмина аёл эрининг ёки отасининг изнисиз уйдан ташқарига чиқмайди. Аммо бу шунчаки тақиқ эмас. Аёл киши Аллоҳ розилиги учун, Унга осий бўлишдан қўрққани учун кўчага рухсат сўраб чиқади. Фақиҳлар бу борадаги оят-ҳадисларни ўрганиб чиқиб, «Аёл кишининг уйдан рухсатсиз чиқиши ҳаром», деганлар. Демак, турмуш қурган ёки қурмаганлигининг фарқи йўқ.
Ақлли қиз ота-онасини қандай қилиб ишонтиришни, уйдан чиқишга рухсат сўраган пайтда уларни қандай қилиб хотиржам қилишни яхши билади, чунки у ташқарига фақат яхши мақсадлар билан чиқади. Қарабсизки, Роббини ҳам, ота-онасини ҳам, ўзини ҳам хурсанд қилади.
Ўз ҳолига ташлаб қўйилган, раҳбари, қаровчиси, ҳимоячиси йўқ одам кўнглига келган ишни қилади, унинг уйда ёки кўчада экани билан бировнинг иши бўлмайди. Фарзандингиз нима учун кўчага сиздан рухсат сўраб чиқади? Чунки сиз уни яхши кўрасиз, уйда бўлмай қолса ёки кечроқ қолса хавотир оласиз, унга жавобгарсиз.
Демак, уйдан кўчага рухсат сўраб чиқиш – ёмон кўргани, ишонмагани учун, тергаш учун, камситиш учун жорий қилинган қоида эмас экан. Ахир икки ҳарбий зобитнинг ёнига оддий аскар келиб, мурожаат қилмоқчи бўлса, аввал унвони каттароғига «Муҳтарам мингбоши, ўнбошига мурожаат қилишга рухсат этинг» дейди-ку. Ёнида турган одамга тўғри гапираверса бўлар эди, аммо унвони каттароқ ҳарбийнинг ҳурматини сақлаш учун аввал унга мурожаат қилиб, унвони кичикроқ ҳарбийга сўзлаш учун рухсат сўралади. Айтмоқчимизки, кўчага рухсат сўраб чиқиш – оиланинг, уйнинг, эрнинг ҳурматини сақлашдир.
Абдуллоҳ Абдулмуътий, Ҳуда Саъид Баҳлулнинг
“Қулоғим сенда қизим” китобидан Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Абдулҳамид Умаралиев таржимаси.
***
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Mo‘mina ayol erining yoki otasining iznisiz uydan tashqariga chiqmaydi. Ammo bu shunchaki taqiq emas. Ayol kishi Alloh roziligi uchun, Unga osiy bo‘lishdan qo‘rqqani uchun ko‘chaga ruxsat so‘rab chiqadi. Faqihlar bu boradagi oyat-hadislarni o‘rganib chiqib, «Ayol kishining uydan ruxsatsiz chiqishi harom», deganlar. Demak, turmush qurgan yoki qurmaganligining farqi yo‘q.
Aqlli qiz ota-onasini qanday qilib ishontirishni, uydan chiqishga ruxsat so‘ragan paytda ularni qanday qilib xotirjam qilishni yaxshi biladi, chunki u tashqariga faqat yaxshi maqsadlar bilan chiqadi. Qarabsizki, Robbini ham, ota-onasini ham, o‘zini ham xursand qiladi.
O‘z holiga tashlab qo‘yilgan, rahbari, qarovchisi, himoyachisi yo‘q odam ko‘ngliga kelgan ishni qiladi, uning uyda yoki ko‘chada ekani bilan birovning ishi bo‘lmaydi. Farzandingiz nima uchun ko‘chaga sizdan ruxsat so‘rab chiqadi? Chunki siz uni yaxshi ko‘rasiz, uyda bo‘lmay qolsa yoki kechroq qolsa xavotir olasiz, unga javobgarsiz.
Demak, uydan ko‘chaga ruxsat so‘rab chiqish – yomon ko‘rgani, ishonmagani uchun, tergash uchun, kamsitish uchun joriy qilingan qoida emas ekan. Axir ikki harbiy zobitning yoniga oddiy askar kelib, murojaat qilmoqchi bo‘lsa, avval unvoni kattarog‘iga «Muhtaram mingboshi, o‘nboshiga murojaat qilishga ruxsat eting» deydi-ku. Yonida turgan odamga to‘g‘ri gapiraversa bo‘lar edi, ammo unvoni kattaroq harbiyning hurmatini saqlash uchun avval unga murojaat qilib, unvoni kichikroq harbiyga so‘zlash uchun ruxsat so‘raladi. Aytmoqchimizki, ko‘chaga ruxsat so‘rab chiqish – oilaning, uyning, erning hurmatini saqlashdir.
Abdulloh Abdulmu’tiy, Huda Sa’id Bahlulning
“Qulog‘im senda qizim” kitobidan G‘iyosiddin Habibulloh, Abdulhamid Umaraliyev tarjimasi.
