Ақидапараст оқимлар томонидан ислом динидаги ақида ва тушунчалар бузиб талқин этилиб, нотўғри тушунтириш орқали ўз ғаразли мақсадларига эришиш кўзланмоқда. Сизга етказмоқчи бўлган ушбу маълумотимизда ҳам мана шундай адашган фирқалардан бири бўлмиш “Маърифатчилар”нинг хато ва гуноҳ ҳисобланадиган ишларидан бири “такфирда айблашлик” (мусулмон кишини куфрда айблашлик) ҳақида айтиб ўтамиз.
Тарихдан маълумки, илк пайдо бўлган фирқа ва оқимлардан хорижийлар биринчи бўлиб иймон масаласини бузиб талқин этганлар. Яъни унга кўра, хорижийлар ўз томонларида бўлмаган мусулмонларнинг барчасини кофирга чиқариб, уларни ўлдириш ҳалол деган қарашга асосланганлар. Улар каттаю кичик гуноҳларни қилган кишини “мушрик” ва “кофир” деб ҳукм қилганлар. “Маърифатчилар” ҳам худди хорижийларга ўхшаш усулни қўллайдилар. Яъни улар билан бирга бўлмаганлар, уларнинг ғояларига қўшилмаганлар “Маърифатчилар” учун ким бўлишидан қатъий назар ота-онасими, ака-укасими кофир – мушрикдир.
Келинг, уларнинг нотўғри ақидаларини тўғри эмаслигини ҳадиси шариф, уламоларимизнинг сўзлари билан исботлашдан аввал “такфир” нима эканлигини билиб олсак.
“Такфир – бу муайян шахсларни кофирга чиқариш, мусулмонни кофир деб эълон қилиш”. Лекин шариатга биноан хақиқий ислом олимлари одамларни кофирга чиқаришдан жуда-жуда эҳтиёт бўлиб келганлар.
Ибн Умар (р.а.)дан ривоят қилинишига кўра, Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай деганлар: “Агар бир мўмин бировни кофир деса, иккисидан бири албатта кофир бўлади. Агар кофир дейилган киши хақиқатдан ҳам кофир бўлса, тўғри айтган бўлади. Агар айтгани тўғри бўлмаса, айтган одамнинг ўзи куфрга кетган бўлади”. Ҳанафий мазҳабининг асосчиси Имом Аъзам (р.а.)нинг “Фиқҳул акбар” китобларида ёзиладики: “Мусулмонни гуноҳлардан бирор гуноҳ туфайли кофирга чиқармаймиз, гарчи гуноҳи катта бўлса ҳам, модомики, уни ҳалол санамаса. Агар ўша содир этган гуноҳини ҳалол деб эътиқод қиладиган бўлса, Аллоҳ таоло ҳаром қилган нарсани ҳалол санаган бўлади. Аллоҳ харом қилган нарсани ҳалол дейишлик эса кофирликдир.
Мавлоно Мулла Алий ал-Қорий (р.а.) “Фиқҳул Акбар” китобига ёзган машҳур шарҳларида қуйидагиларни келтирганлар: “Дархақиқат, олимлар зикр қилганларки, куфрга тааллуқли бўлган масалада қачонки куфрнинг тўқсон тўққиз эҳтимоли бўлса-ю, битта эҳтимол унинг акси бўладиган бўлса, муфтий ва қозиларга авлоси шуки, куфрга қарши эҳтимолга амал қилгайлар! Чунки, мингта кофирни иймонда қолдиришдаги хато битта мусулмонни иймондан чиқаришдаги хатодан кўра осонроқдир”. Мазкур масаладаги мухтасар гап шуки, тўқсон тўққизта далил кофирликка далолат қилса-ю, лекин битта далил уни мусулмонлигини билдирса, ўша битта далилга суяниб, кишини мусулмон деб аталади. Демак, имкон қадар бирор мусулмоннинг гапида, куфрида ихтилоф бўлса, уни кофирлигига фатво берилмайди. Адашган тоифалардан бўлмиш “Маърифатчилар” оқими мана шундай Пайғамбаримизнинг хадиси шарифлари ва ҳанафий уламоларимизнинг берган фатволарини рад қиладилар ва тан олмайдилар.
Аллоҳ таолодан илтижо қилиб сўраймизки, танамизда жонимиз бор экан, нотўғри адашган оқимларнинг сўзларига ишонмасдан, уларнинг қармоқларига илинмасдан Яратган ҳақ субҳанаҳу ва таолога ибодат қилишлигимизни барчамизга насиб қилсин!
Қудратиллохон МАМАСАИДОВ,
Қўштепа тумани “Сулаймонбек ҳожи” масжиди имом-хатиби
