1958 йили Хитойда буғдой ҳосилдорлиги пасайишига чумчуқлар сабаб қилиб кўрсатилади ва икки миллиардга яқин чумчуқ қириб ташланади. Бунинг оқибатида кейинги уч йилда турли ҳашоратлар буғдой ҳосилига жиддий зарар етказади. Бу эса мамлакатда улкан очарчилик келтириб чиқаради ва уч миллионга яқин одам очликдан ҳалок бўлади.
Ўтган асрнинг 70-йиллари охирида АҚШнинг Кембриж шаҳрида қушлар тўсатдан ҳаракатланиб кетаётган машиналар устига тош ташлаб, шикаст етказади. Бунинг сабаби сураштирилганда, қушлар тухум қўядиган жойлар текисланиб, автолар қўйиладиган жойга айлантирилгани маълум бўлади.
Япониянинг Айки ороли яқинида делфинлар балиқчиларнинг қайиқларига ҳужум қилиб, уларни портга қайтиб кетишга мажбур қилади. Чунки балиқчилар денгиздаги 200дан ортиқ делфинни ўлдиришган эди.
Бангладешлик йўлсозлар чекка бир қишлоқда йўлни таъмирлаш учун илонларнинг инларини бузишга мажбур бўлади. Оқибатда мингга яқин заҳарли илонлар ушбу йўл яқинидаги қишлоққа ҳужум қилади. Аҳоли қишлоқни тарк этади.
Жаҳон табиатни муҳофаза этиш ташкилоти маълумотларига кўра, баъзи жойларда сув манбалари қуритилди, ўрмонлар кесилди. Бунинг оқибатида қушлар озуқа излаб одамлар яшайдиган ҳудудларга мажбурий равишда кела бошлайди. Бу эса жаҳон бўйлаб қишлоқ хўжалигига катта зиён етказади.
Бу каби воқеалар Аллоҳ таолонинг ҳикмати, инсонларни огоҳликка чорлашдир. Шундай экан, табиат билан дўстона муносабатда бўлиб, унинг мувозанатини бузмаслик лозим.
Манбалар асосида Илёсхон Ахмедов тайёрлади.
***
1958 yili Xitoyda bug‘doy hosildorligi pasayishiga chumchuqlar sabab qilib ko‘rsatiladi va ikki milliardga yaqin chumchuq kirib tashlanadi. Buning oqibatida keyingi uch yilda turli hasharotlar bug‘doy hosiliga jiddiy zarar yetkazadi. Bu esa mamlakatda ulkan ocharchilik keltirib chiqaradi va un millionga yaqin odam ochlikdan halok bo‘ladi.
Utgan asrning 70-yillari oxirida AQSHning Kembrij shaxrida qushlar tusatdan harakatlanib ketayotgan mashinalar ustiga tosh tashlab, shikast yetkazadi. Buning sababi so‘rashtirilganda, qushlar tuxum qo‘yadigan joylar tekislanib, avtolar qo‘yiladigan joyga aylantirilgani ma’lum bo‘ladi.
Yaponiyaning Ayki oroli yaqinida delfinlar baliqchilarning qayiqlariga hujum qilib, ularni portga qaytib ketishga majbur qiladi. Chunki baliqchilar dengizdagi 200dan ortiq delfinni o‘ldirishgan edi.
Bangladeshlik yo‘lsozlar chekka bir qishloqda yo‘lini ta’mirlash uchun ilonlarning inlarini buzishga majbur bo‘ladi. Oqibatda mingga yaqin zaharli ilonlar ushbu yo‘l yaqinidagi qishloqqa hujum qiladi. Axoli qishloqni tark etadi.
Jahon tabiatni muhofaza etish tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, ba’zi joylarda suv manbalari quritildi, o‘rmonlar kesildi. Buning oqibatida qushlar ozuqa izlab odamlar yashaydigan hududlarga majburiy ravishda kela boshlaydi. Bu esa jahon bo‘ylab qishloq xo‘jaligiga katta ziyon yetkazadi.
Bu kabi voqealar Alloh, Taoloning hikmati, insonlarni ogohlikka chorlashdir. Shunday ekan, tabiat bilan do‘stona munosabatda bo‘lib, uning muvozanatini buzmaslik lozim.
Manbalar asosida Ilyosxon Axmedov tayyorladi.
