Эй фарзанд! Илм олишда ғайрат қил! Устозлар олдида сукут сақлаб, сўзларини жим эшит, яхши илмларни ёзиб, ёд ол…
Эй фарзанд! Одобнинг аввали эшита олишдир. Ҳар сўзловчининг гапини охиригача эшитиш одобнинг бошидир. Кишининг бағрикенг ва ўқимишли эканлиги бошқаларнинг гапларини эшита олиши билан белгиланади.
Аллоҳнинг инсониятга нозил қилган биринчи буйруғи ва сўзи – “Ўқи!”дир. Демак, инсон ўқиш, ёдлаш ва бошқаларга етказиш билан саодатманд бўлади. Бу буйруқни шараф билан адо этган Одам фарзандлари орасида энг фазилатли инсон Муҳаммад алайҳиссалом бўлганлар. Жаҳолат илм нури билан чекинади.
Илм олувчининг одоблари:
– ҳалол луқма ва кўп овқат емаслик;
– кўп гапирмаслик, кўп эшитиш;
– оз уйқу;
– яхши дўст-ҳамроҳ танлаш;
– Аллоҳ розилигини излаш – дунё учун эмас;
– солиҳ устоз танлаш;
– қалбда илмдан бошқага муҳаббат қўймаслик.
Исо алайҳиссаломга шайтон: “Сен Меҳрибон Аллоҳнинг пайғамбарисан. Мана шу чўққидан сакра. Сени Аллоҳ Ўзи асрайди”, деб айтганида, Исо алайҳиссалом: “Эй малъун, мен дунёга имтиҳон топшириш учун келганман. Имтиҳон олиш учун эмас”, деб жавоб берганлар.
«Ҳидоят» журналидан
***
Ey farzand! Ilm olishda g‘ayrat qil! Ustozlar oldida sukut saqlab, so‘zlarini jim eshit, yaxshi ilmlarni yozib, yod ol…
Ey farzand! Odobning avvali eshita olishdir. Har so‘zlovchining gapini oxirigacha eshitish odobning boshidir. Kishining bag‘rikeng va o‘qimishli ekanligi boshqalarning gaplarini eshita olishi bilan belgilanadi.
Allohning insoniyatga nozil qilgan birinchi buyrug‘i va so‘zi – “O‘qi!”dir. Demak, inson o‘qish, yodlash va boshqalarga yetkazish bilan saodatmand bo‘ladi. Bu buyruqni sharaf bilan ado etgan Odam farzandlari orasida eng fazilatli inson Muhammad alayhissalom bo‘lganlar. Jaholat ilm nuri bilan chekinadi.
Ilm oluvchining odoblari:
– halol luqma va ko‘p ovqat yemaslik;
– ko‘p gapirmaslik, ko‘p eshitish;
– oz uyqu;
– yaxshi do‘st-hamroh tanlash;
– Alloh roziligini izlash – dunyo uchun emas;
– solih ustoz tanlash;
– qalbda ilmdan boshqaga muhabbat qo‘ymaslik.
Iso alayhissalomga shayton: “Sen Mehribon Allohning payg‘ambarisan. Mana shu cho‘qqidan sakra. Seni Alloh O‘zi asraydi”, deb aytganida, Iso alayhissalom: “Ey mal’un, men dunyoga imtihon topshirish uchun kelganman. Imtihon olish uchun emas”, deb javob berganlar.
«Hidoyat» jurnalidan
