Сўнгги йилларда мамлакатимиз ички ҳаётида кузатилаётган очиқлик ва янгиланишлар, таълим ва маърифатга эътибор, шубҳасиз, юртимизнинг ташқи сиёсатига ҳам ижобий таъсир кўрсатмоқда. Хорижий таҳлилчиларнинг фикрича, бугун Ўзбекистон ўзининг мисли кўрилмаган очиқлиги ва жадал тараққиёти билан дунёда ажралиб турган мамлакат сифатида намоён бўлмоқда.
Мақсад-вазифалар, муаммоларни ўзаро ҳурмат ва ҳамжиҳатлик асосида ҳал этишга интилиш ҳамда дунёнинг етакчи давлатлари ва бошқа мамлакатлари билан ўзаро манфаатли алоқалар юритиш энг устувор вазифа бўлмоқда. Хусусан, Ўзбекистоннинг мусулмон давлатлари билан ҳамкорлиги йил сайин мустаҳкамланяпти. Саудия Арабистони Подшоҳлиги, Миср Араб Республикаси, Бирлашган Араб Амирликлари ва Қатар билан яқин алоқалар янги босқичга кўтарилди.
Мустаҳкамланаётган алоқалар
Таъкидлаш жоиз, мазкур давлатлар раҳбарлари бир неча бор юзма-юз мулоқот қилиб, кенг қамровли ҳамкорликни келишиб олдилар. Мазкур олий даражадаги учрашувлар самараси ўлароқ диний-маърифий соҳада ҳам ўзаро яқин алоқалар йўлга қўйилди.
Муҳтарам Юртбошимиз раҳбарлигида олиб бораётган очиқлик сиёсати диний соҳага ҳам кенг имкониятлар эшигини очди. Натижада Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг ислом олами билан алоқалари ривожланиб, кўплаб халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик ўрнатилди, турли давлатларнинг диний идоралари билан меморандумлар имзоланди. Соҳага доир таклиф ва ташаббуслар мусулмон дунёси томонидан қўллаб-қувватланиб, нуфузли тадбирлар ҳамда анжуманларга мамлакатимиз мезбонлик қилиб келаётгани ҳам мазкур ислоҳотлар самараси десак, адашмаймиз.
Дунё уламолари эътирофи
Халқаро анжуман ва илмий конференцияларда уламоларимизнинг чиқишлари юқори баҳоланаётгани, улар нуфузли халқаро ташкилотлар аъзолари сафидан ўрин олаётгани ва уларнинг жаҳон узра тан олинаётгани барчамизни мамнун этмоқда.
Шундай қувончли хабарлардан яна бири яқинда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларининг Мусулмон донишмандлар кенгаши аъзолигига қабул қилинганларидир. Бу ҳақда Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизматидан батафсил маълумот олдик.
Бирлашган Араб Амирлигининг Абу Даби шаҳрида бўлиб ўтган Мусулмон донишмандлари кенгаши йиғилишида Мусулмон донишмандлари кенгаши раиси, Миср Араб Республикаси Бош имоми, ал-Азҳар мажмуаси раҳбари Шайх Аҳмад Тоййиб жаноблари Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларини ушбу нуфузли кенгаш аъзолигига қабул қилиш ҳақидаги қарорни эълон қилди.
Аҳмад Тоййиб жаноблари ўз сўзида Марказий Осиё минтақасида ҳозирги кунда фаолият юритаётган кўплаб уламолар орасидан фақатгина Ўзбекистон муфтийси аъзо қилинганига алоҳида урғу берди.
Йиғилишда иштирок этган дунёнинг етакчи ва таниқли уламолари ушбу аъзолик тарихий воқеа бўлганини таъкидлаб, Ўзбекистонда Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларни юксак эътироф этди. Шунингдек, Ўзбекистон ҳудудида турли дин ва миллат вакиллари аҳил-иноқ яшаши, сўнгги йилларда мазкур соҳадаги ишлар янада ижобий босқичга кўтарилгани ҳам қайд этилди.
Маълумот ўрнида айтиш мумкинки, Мусулмон донишмандлар кенгаши мустақил халқаро ташкилот бўлиб, у 2014 йилда Бирлашган Aраб Aмирликларининг Aбу Даби шаҳрида ташкил топган. Миср Араб Республикаси Бош имоми, ал-Азҳар мажмуаси раҳбари, Шайх Аҳмад Тоййиб Кенгашга раислик қилади.
Кенгашга Саудия Арабистони Подшоҳлиги, Миср Араб Республикаси, Иордания, Индонезия, Озарбойжон, Ўзбекистон, Марокаш, Мавритания, Нигерия, Гвинея, Ливан, Малайзия, Чад каби давлатлардан 16 нафар нуфузли мусулмон олимлари аъзо саналади.
Ташкилотнинг асосий мақсадлари мусулмон оламида тинчликни тарғиб қилиш, низоларни биргаликда ҳал этиш ва бағрикенгликни таъминлашдан иборат. Шунингдек, илм ва олимларни қадрлайдиган, ўзаро мулоқотни мустаҳкамлайдиган, бағрикенглик ҳамда бошқаларга ҳурматни қўллаб-қувватлайдиган фаровон жамият барпо этишдир.
Шунингдек, йиғилишда бугунги мураккаб даврда дунё халқларининг ҳамжиҳатлигини таъминлаш, тарафкашликка барҳам бериш, жамиятда тинч-тотув яшаш ва диний бағрикенглик муҳитини мустаҳкамлаш ҳамда исломофобияга муросасиз бўлиш каби жиҳатлар ҳам муҳокама қилинди.
Манфаатли мулоқотлар
Анжуман доирасида Ўзбекистон делегацияси Бирлашган Араб Амирлигининг Дин ишлари ва Вақф бош бошқармаси раҳбари доктор Умар Ҳабтур ал-Дирий, БААнинг Фатво кенгаши раҳбари ва Абу Даби тинчлик форуми раиси Шайх Абдуллоҳ ибн Байя, Кавказ мусулмонлари идораси раиси Шайхулислом Аллоҳшукур Пошозода, Индонезия дин ишлари бўйича собиқ вазири, профессор, доктор Муҳаммад Қурайш Шиҳоб ва ливанлик уламо шайх Саййид Али ал-Амин каби бир гуруҳ уламолар билан учрашув ўтказди.
Самимий ва дўстона руҳда ўтган мазкур мулоқотларда уламолар халқлар ўртасидаги дўстлик ва қардошлик ришталарини янада мустаҳкамлаш, диний-маърифий соҳадаги ҳамкорликни ривожлантириш ва илм-фан соҳаларида ўзаро тажриба алмашишга оид масалаларга ҳам урғу қаратдилар.
Учрашувлар якунида Ўзбекистонда диний-маърифий соҳада амалга оширилган ислоҳотлар, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик йўналишида қилинган ишлар муносиб этироф этилди.
Ўз мухбиримиз
«Янги Ўзбекистон» газетасининг 2024 йил 20 февраль кунги 36 (1096)-сони мутолаа учун ҳавола қилинади.
* * *
Xalqaro anjuman
So‘nggi yillarda mamlakatimiz ichki hayotida kuzatilayotgan ochiqlik va yangilanishlar, ta’lim va ma’rifatga e’tibor, shubhasiz, yurtimizning tashqi siyosatiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Xorijiy tahlilchilarning fikricha, bugun O‘zbekiston o‘zining misli ko‘rilmagan ochiqligi va jadal taraqqiyoti bilan dunyoda ajralib turgan mamlakat sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Maqsad-vazifalar, muammolarni o‘zaro hurmat va hamjihatlik asosida hal etishga intilish hamda dunyoning yetakchi davlatlari va boshqa mamlakatlari bilan o‘zaro manfaatli aloqalar yuritish eng ustuvor vazifa bo‘lmoqda. Xususan, O‘zbekistonning musulmon davlatlari bilan hamkorligi yil sayin mustahkamlanyapti. Saudiya Arabistoni Podshohligi, Misr Arab Respublikasi, Birlashgan Arab Amirliklari va Qatar bilan yaqin aloqalar yangi bosqichga ko‘tarildi.
Mustahkamlanayotgan aloqalar
Ta’kidlash joiz, mazkur davlatlar rahbarlari bir necha bor yuzma-yuz muloqot qilib, keng qamrovli hamkorlikni kelishib oldilar. Mazkur oliy darajadagi uchrashuvlar samarasi o‘laroq diniy-ma’rifiy sohada ham o‘zaro yaqin aloqalar yo‘lga qo‘yildi.
Muhtaram Yurtboshimiz rahbarligida olib borayotgan ochiqlik siyosati diniy sohaga ham keng imkoniyatlar eshigini ochdi. Natijada O‘zbekiston musulmonlari idorasining islom olami bilan aloqalari rivojlanib, ko‘plab xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik o‘rnatildi, turli davlatlarning diniy idoralari bilan memorandumlar imzolandi. Sohaga doir taklif va tashabbuslar musulmon dunyosi tomonidan qo‘llab-quvvatlanib, nufuzli tadbirlar hamda anjumanlarga mamlakatimiz mezbonlik qilib kelayotgani ham mazkur islohotlar samarasi desak, adashmaymiz.
Dunyo ulamolari e’tirofi
Xalqaro anjuman va ilmiy konferensiyalarda ulamolarimizning chiqishlari yuqori baholanayotgani, ular nufuzli xalqaro tashkilotlar a’zolari safidan o‘rin olayotgani va ularning jahon uzra tan olinayotgani barchamizni mamnun etmoqda.
Shunday quvonchli xabarlardan yana biri yaqinda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlarining Musulmon donishmandlar kengashi a’zoligiga qabul qilinganlaridir. Bu haqda O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmatidan batafsil ma’lumot oldik.
Birlashgan Arab Amirligining Abu Dabi shahrida bo‘lib o‘tgan Musulmon donishmandlari kengashi yig‘ilishida Musulmon donishmandlari kengashi raisi, Misr Arab Respublikasi Bosh imomi, al-Azhar majmuasi rahbari Shayx Ahmad Toyyib janoblari Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlarini ushbu nufuzli kengash a’zoligiga qabul qilish haqidagi qarorni e’lon qildi.
Ahmad Toyyib janoblari o‘z so‘zida Markaziy Osiyo mintaqasida hozirgi kunda faoliyat yuritayotgan ko‘plab ulamolar orasidan faqatgina O‘zbekiston muftiysi a’zo qilinganiga alohida urg‘u berdi.
Yig‘ilishda ishtirok etgan dunyoning yetakchi va taniqli ulamolari ushbu a’zolik tarixiy voqea bo‘lganini ta’kidlab, O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarni yuksak e’tirof etdi. Shuningdek, O‘zbekiston hududida turli din va millat vakillari ahil-inoq yashashi, so‘nggi yillarda mazkur sohadagi ishlar yanada ijobiy bosqichga ko‘tarilgani ham qayd etildi.
Ma’lumot o‘rnida aytish mumkinki, Musulmon donishmandlar kengashi mustaqil xalqaro tashkilot bo‘lib, u 2014 yilda Birlashgan Arab Amirliklarining Abu Dabi shahrida tashkil topgan. Misr Arab Respublikasi Bosh imomi, al-Azhar majmuasi rahbari, Shayx Ahmad Toyyib Kengashga raislik qiladi.
Kengashga Saudiya Arabistoni Podshohligi, Misr Arab Respublikasi, Iordaniya, Indoneziya, Ozarboyjon, O‘zbekiston, Marokash, Mavritaniya, Nigeriya, Gvineya, Livan, Malayziya, Chad kabi davlatlardan 16 nafar nufuzli musulmon olimlari a’zo sanaladi.
Tashkilotning asosiy maqsadlari musulmon olamida tinchlikni targ‘ib qilish, nizolarni birgalikda hal etish va bag‘rikenglikni ta’minlashdan iborat. Shuningdek, ilm va olimlarni qadrlaydigan, o‘zaro muloqotni mustahkamlaydigan, bag‘rikenglik hamda boshqalarga hurmatni qo‘llab-quvvatlaydigan farovon jamiyat barpo etishdir.
Shuningdek, yig‘ilishda bugungi murakkab davrda dunyo xalqlarining hamjihatligini ta’minlash, tarafkashlikka barham berish, jamiyatda tinch-totuv yashash va diniy bag‘rikenglik muhitini mustahkamlash hamda islomofobiyaga murosasiz bo‘lish kabi jihatlar ham muhokama qilindi.
Manfaatli muloqotlar
Anjuman doirasida O‘zbekiston delegatsiyasi Birlashgan Arab Amirligining Din ishlari va Vaqf bosh boshqarmasi rahbari doktor Umar Habtur al-Diriy, BAAning Fatvo kengashi rahbari va Abu Dabi tinchlik forumi raisi Shayx Abdulloh ibn Bayya, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi Shayxulislom Allohshukur Poshozoda, Indoneziya din ishlari bo‘yicha sobiq vaziri, professor, doktor Muhammad Quraysh Shihob va livanlik ulamo shayx Sayyid Ali al-Amin kabi bir guruh ulamolar bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Samimiy va do‘stona ruhda o‘tgan mazkur muloqotlarda ulamolar xalqlar o‘rtasidagi do‘stlik va qardoshlik rishtalarini yanada mustahkamlash, diniy-ma’rifiy sohadagi hamkorlikni rivojlantirish va ilm-fan sohalarida o‘zaro tajriba almashishga oid masalalarga ham urg‘u qaratdilar.
Uchrashuvlar yakunida O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilgan islohotlar, millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik yo‘nalishida qilingan ishlar munosib etirof etildi.
O‘z muxbirimiz
«Yangi O‘zbekiston» gazetasining 2024 yil 20 fevral kungi 36 (1096)-soni mutolaa uchun havola qilinadi.
