Ҳаётимиз, тараққиётимиз учун аҳамияти катта бўлган, мамлакатимизнинг бош қомуси қабул қилинган кун – Конституция байрами барча юртдошларимизга муборак бўлсин!
Ҳар йили ушбу санани фахру ифтихор ила кўтаринки кайфиятда нишонлаймиз. Юртимизда фуқаролик жамиятини барпо этиш, халқимизнинг фаровон ҳаёт кечириши учун муносиб шароит яратиш – Конституциямизнинг бош мақсади қилиб белгиланган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинаи мунавварага қилган ҳижратларини аввалги йилида шаҳар учун қонун тузилди. Бу қонунни жорий бўлишига сабаб турли мазҳаб гуруҳлар хусусан муҳожирлар, ансонлар, яҳудийлар ва бошқа миллат вакиллари орасидаги муносабатларни яхшилаш эди. Мана шу қонунчиликка асосланган ҳолатда шаҳардаги мусулмонлар ва яҳудийлар шаҳарга бўладиган тажаввузларга қарши тура олишар эди. Бу шаҳар қонунининг тузилиши, ҳар бир бандининг маъқулланиши сабаб, Мадина Ислом қонунлари бўйича Олий ҳокимият марказига айланди. Пайғамбар алайҳиссалом бошчилигидаги консепсуал давлат бўлиб қолди. Бу қонунлар мажмуасида барча инсонлар ҳуқуқлари ҳимояланди. Шу ўринда эътиқод эркинлиги диний бағрикенглик ҳам ҳимоя қилинди. Маросимларни бажариш тенглик ва адолат принципларига риоя қилинди.
Рим шарқшунос олими Жоржионинг сўзларига кўра, ушбу қонун 52 моддадан иборат бўлган. Буларнинг барчаси пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг фикрлари билан собит бўлган. Улардан 25 таси мусулмонларга мос бўлса, 27 таси мусулмонлар ва бошқа дин вакилларига, хусусан, яҳудийлар ўртасидаги муносабатлар билан боғлиқ бўлган.
Бу қонун ҳижратнинг биринчи йили, яъни 623 йилда тузилган. Бу қонунга кўра шаҳарга душман ҳужум қилса, мусулмонлар ва яҳудийлар биргалишиб ҳимоя қилишликлари керак бўлган.
Мустақиллигимиз шарофати билан ўз ҳақ ҳуқуқларимизга эга бўла бошладик ҳамда ўзимизнинг барча қадриятларимизу урф одатларимизга шунингдек барча анъаналаримизга эгалик қила бошладик.
Давлатимиз мустақиллигининг дастлабки кунларидан бошлаб юртимизнинг ҳар бир масъул фуқороси ўзимизнинг миллий байроғимиз, мадҳиямиз, гербимиз устида иш олиб боришни бошладилар. Худди шу ўринда миллий конституциямизни ҳам тузиб чиқиш, яъни юртни тинчлигини, келажагини ва ҳақ- ҳуқуқини ҳимоя қиладиган, шу билан бирга юртимиз, миллатимиз, менталитетимизга мос ва хос ҳолатдаги қонунимизни халқимизга тақдим қилиш учун мисли кўрилмаган даражада иш олиб бордилар. Юртимиздаги 130 дан ортиқ миллат ва элатларнинг яшаш тарзи, урф-одати келиб чиқиши инобатга олинди. Шу сабаб миллий конституциямизни жорий қилиш учун ҳар бир Ўзбекистон фуқоросини таклиф ва мулоҳазалари қабул қилинди. Бунинг ифодаси ўлароқ конституциянинг иккинчи моддасида давлат халқ иродасини ифода этиб, унинг манфаатларига хизмат қилиши қайд этилди.
Шунингдек, давлат органлари ва мансабдор шахслар жамият ва фуқоралар олдида масъуллиги белгилаб қўйилди. Бундан ташқари, 35-моддада “Ҳамма учун виждон эркинлиги кафолатланади. Ҳар ким ҳоҳлаган динига эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқига эга. Диний қарашларни мажбуран сингдиришга йўл қўйилмайди”, дея жамиятда бағрикенглик, ҳамжиҳатликка эътибор қаратилди.
Хулоса ўринда айтиш мумкинки, Ватан тинчлиги, осойишталиги, фаровонлигини сақлаш – миллати, ирқи, диний эътиқоди қандай бўлишидан қатъи назар ҳар бир юрт фуқоросининг бурчидир. Қонунлар эса шу йўлда тартиб-интизомни жорий этишда асосий вазифани ўтайди.
Соҳибжон АҲМЕДОВ,
Бағдод тумани бош имом–хатиби
