Савол: Ассалому алайкум!
— Ҳозирги кунда янги қурилаётган уйларга тўлов қилиб сотиб олаётган харидор уйни қабул қилмасдан туриб, уни сотиши мумкинми?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Харидор тўлов қилган уйини қурувчидан тўлиқ қабул қилиб олмасдан туриб, сотиши мумкин эмас. Чунки унга берилиши керак бўлган уй ҳали қурилмаган бўлса, йўқ нарсани сотган бўлади. Қурилган, лекин харидорга топширилмаган бўлса, мулкида бўлмаган нарсани сотган бўлади. Ислом шариатига кўра йўқ нарсани ҳам, мулкида бўлмаган нарсани ҳам сотиш тақиқланади. Шу боис харидор уйни қурувчидан тўлиқ қўлга киритгандан кейингина сотиши мумкин бўлади.
Шундай бўлсада, ҳозирги кунда ислом молияси соҳасида параллел истисноъ деб аталаётган амалиёт орқали ушбу савдони жоиз қилиш мумкин. Лекин бу бироз мураккаб амалиёт ҳисобланади. Шунинг учун бу йўл билан олди-сотди қилмоқчи бўлганлар мазкур савдо турини яхши биладиган мутахассисга бевосита учрашиб, масалани тўлиқ билиб олгандан кейин қилишлари лозимдир. Акс ҳолда юқорида айтилган тақиқланган ишни қилиб қўяди. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
***
Savol: Assalomu alaykum!
— Hozirgi kunda yangi qurilayotgan uylarga to‘lov qilib sotib olayotgan xaridor uyni qabul qilmasdan turib, uni sotishi mumkinmi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Xaridor to‘lov qilgan uyini quruvchidan to‘liq qabul qilib olmasdan turib, sotishi mumkin emas. Chunki unga berilishi kerak bo‘lgan uy hali qurilmagan bo‘lsa, yo‘q narsani sotgan bo‘ladi. Qurilgan, lekin xaridorga topshirilmagan bo‘lsa, mulkida bo‘lmagan narsani sotgan bo‘ladi. Islom shariatiga ko‘ra yo‘q narsani ham, mulkida bo‘lmagan narsani ham sotish taqiqlanadi. Shu bois xaridor uyni quruvchidan to‘liq qo‘lga kiritgandan keyingina sotishi mumkin bo‘ladi.
Shunday bo‘lsada, hozirgi kunda islom moliyasi sohasida parallel istisnoʼ deb atalayotgan amaliyot orqali ushbu savdoni joiz qilish mumkin. Lekin bu biroz murakkab amaliyot hisoblanadi. Shuning uchun bu yo‘l bilan oldi-sotdi qilmoqchi bo‘lganlar mazkur savdo turini yaxshi biladigan mutaxassisga bevosita uchrashib, masalani to‘liq bilib olgandan keyin qilishlari lozimdir. Aks holda yuqorida aytilgan taqiqlangan ishni qilib qo‘yadi. Vallohu aʼlam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
