Савол: Ассалому алайкум!
— Аёл киши “идда” сақлаш вақтида уйдан чиқмаслиги ҳақида ўқиб қолдим. Агар аёл оиланинг ягона боқувчиси бўлса, унда нима қилиши лозим? Бундан ташқари ёши етмишга яқинлашган аёллар ҳам “идда” сақлаши керакми?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— “Идда” – “санаш” маъносидаги сўздир. Шариатимизда идда – талоқ қилинган ёки эри вафот этган аёл кенглик ва енгиллик ваъда қилинган пайтни кутиб турадиган муддатдир.
Идданинг ҳикмати: биринчидан, эридан ажраган аёл ҳомиладорми-йўқми аниқланади, бу билан насл аралашиб кетиши олди олинади. Иккинчидан, ўлган эрнинг ҳурмати бажо келтирилади. Учинчидан, эр билан бирга ўтказилган оила ҳаётининг ҳурматидан ҳам идда ўтирилади.
Эри ўлган ҳар бир аёл умр йўлдоши ҳурмати учун тўрт ой ўн кун идда ўтириши вожиб бўлади.
Чунки Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай буюрган: “Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдирган бўлсалар, (бева хотинлари) тўрт ою ўн кун ўзларини кузатиб (идда сақлаб) ўтирадилар” (Бақара сураси, 234-оят).
Мўминларнинг онаси Зайнаб бинти Жаҳш розияллоҳу анҳодан ривоят қилинган ҳадисда Набий алайҳиссалом «Аллоҳга ва охират кунига иймони бор аёлга ўлган киши учун уч кундан ортиқ аза тутиш ҳалол эмас. Магарам эрига тўрт ою ўн кун аза тутади», – деганлар.
Эри ўлганидан кейин идда ўтираётган аёл ҳожати тушса, озиқ-овқати ва тирикчилигини таъминлаши учун кўчага чиқса, бунга шариатда руҳсат берилган. Фақат кечаси ўз уйида тунаши шарт ҳисобланади. Валлоҳу аълам.
ЎМИ Фатво ҳайъати
