Табибларнинг айтишига қараганда, овқат ҳазм қилиш тизимида кечадиган жараёнлар жуда мураккаб бўлиб, бир вақтниниг ўзида ўртача 2000 тагача реакция (парчаланиш, оксидланиш-қайтарилиш) содир бўлади. Бу жараён айниқса, ошқозонда яққол намоён бўлади. Чайналган овқат оғиз бўшлиғида ҳазм бўлишни бошлайди. Ошқозонга тушгандан кейин эса овқатлар ферментлар ва ошқозон суюқлиги таъсирида кучли парчаланишни бошидан ўтқазади.
Модомики, инсон танасининг ички аъзоларида кўз илғамас шундайин ҳолатлар юз берар экан, ҳар бир киши зарар келтирувчи ҳар қандай нарсалардан четланиб, фойда келтирадиган йўлига юриши ҳам ақлга ишорадир. Бу борада инсон истеъмол қиладиган ҳар қандай озиқ-овқат ва суюқлик, бир сўз билан айтганда таомланишнинг аҳамияти бевосита муҳим экани кўзга ташлади. Хусусан, мусулмон киши бу борада Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломнинг одоблари билан зийнатланиши мақсадга мувофиқдир. Чунки гўзал ахлоқ ва чиройли одоб соҳиби эдилар бу киши. Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз алайҳиссаломга нисбатан Қуръони каримда:
“Албатта, сиз улуғ хулқ узрадирсиз”, – деб таъриф беришлиги бежиз эмас. Шу билан бирга, Пайғамбаримиз алайҳиссалом ўз ҳадисларида: “Мен гўзал хулқ (одоб)ни камолотга етказиш учун келганман”, – деган эдилар.
У зот ҳақида ёзилган сийрат китобларига назар ташласак, у кишини таомдан олдин ҳам, кейин ҳам қўл ювганликлари хақидаги сатрларга дуч келамиз. Таомдан олдин “Бисмиллаҳир роҳманир роҳим” калимасини айтганликлари ва ўнг қўл билан таомнинг ўзларига яқин жойдан бошлаганликларини ўқиймиз. Таомланиш асносида инсонлар наздида хунук кўринган ишларни қилмаганлар. Таомга нисбатан ҳурмат ва шу таомни ризқ қилиб берган Аллоҳ таолога нисбатан шукурни тарк этмаганлар.
Пайғамбаримиз алайҳиссалом олдиларига бирор таом келтирилганида ёқтирсалар ер, ёқтирмасалар таомнинг камчилигини айтмас эдилар.
“Таомни ҳаддан ошиқ истеъмол қилманглар, ошқозонингизни бир қисмини таом учун, бир қисмини суюқлик учун ва бир қисмини ҳаво учун қолдиринг”, деган ҳадисда ҳам таомланишнинг инсон танасига фойда келтирадиган муҳим жиҳатлари санаб ўтилгани диққатга сазовордир. Бугунги илм фан ҳам буни тасдиқламоқда.
Носиржон АЛМАТОВ,
Фурқат тумани “Ингичка” масжиди имом–хатиби
