Тил қалбга яқин жойлашган. Шу боис у қалб таржимони ҳисобланади. Қалб эса иймон масканидир. Демак, инсоннинг иймони қай даражада бақувват, қалби қанчалик соф бўлса, унинг тилидан фақат ҳикматли гаплар, ширин сўзлар чиқади.
Тили ёмон ва кўп ёлғон гапирган инсоннинг қалби қораяди, натижада иймони сусаяди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганлар:
“Банданинг токи қалби тўғри бўлмагунча иймони тўғри бўлмайди. Шунингдек, то тили тўғри бўлмагунча қалби тўғри бўлмайди.”
(Имом Байҳақий ривояти)
Яҳё ибн Муоз айтади:
“Қалблар ичидаги нарсалари билан бирга қайнаётган қазонга ўхшайди. Қалбнинг тили қазоннинг чўмичи кабидир. Кишига у сўзлаётган пайтда назар сол! Сабаби, унинг тили қалбидаги нарсани қуйяётган бўлади: ширинми, аччиқми, чучукми, нордонми ва ҳоказо. Унинг тилидан чиқадиган нарса қалбининг ‘таъми’ни намоён этади.”
Инсон ҳаётини ёлғон, ғийбат, чақимчилик, риё, ихтилоф, адоват, ахлоқсизлик, фаҳш сўзлар ва турли ёмонликлар билан ўтказаётган бўлса, муаммо қалбидадир. Шу сабабли тилимиз қалбимизнинг софлигини иддао қилмасин, балки қалбимизнинг гўзаллиги тилимизда намоён бўлсин!
Адҳам ДУСМАТОВ
***
Til qalbga yaqin joylashgan. Shu bois u qalb tarjimoni hisoblanadi. Qalb esa iymon maskanidir. Demak, insonning iymoni qay darajada baquvvat, qalbi qanchalik sof bo‘lsa, uning tilidan faqat hikmatli gaplar, shirin so‘zlar chiqadi.
Tili yomon va ko‘p yolg‘on gapirgan insonning qalbi qorayadi, natijada iymoni susayadi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar:
“Bandaning toki qalbi to‘g‘ri bo‘lmaguncha iymoni to‘g‘ri bo‘lmaydi. Shuningdek, to tili to‘g‘ri bo‘lmaguncha qalbi to‘g‘ri bo‘lmaydi.”
(Imom Bayhaqiy rivoyati)
Yahyo ibn Muoz aytadi:
“Qalblar ichidagi narsalari bilan birga qaynayotgan qazonga o‘xshaydi. Qalbning tili qazonning cho‘michi kabidir. Kishiga u so‘zlayotgan paytda nazar sol! Sababi, uning tili qalbidagi narsani quyyayotgan bo‘ladi: shirinmi, achchiqmi, chuchukmi, nordonmi va hokazo. Uning tilidan chiqadigan narsa qalbining ‘ta’mi’ni namoyon etadi.”
Inson hayotini yolg‘on, g‘iybat, chaqimchilik, riyo, ixtilof, adovat, axloqsizlik, fahsh so‘zlar va turli yomonliklar bilan o‘tkazayotgan bo‘lsa, muammo qalbidadir. Shu sababli tilimiz qalbimizning sofligini iddao qilmasin, balki qalbimizning go‘zalligi tilimizda namoyon bo‘lsin!
Adham DUSMATOV
