Бисмиллаҳир роҳманир роҳим
Аллоҳ таолога ҳамдлар, Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломга саловатлар бўлсин.
Аллоҳ таоло Анъом сурасининг 120-оятида айтади: «Ва ошкора ҳамда махфий гуноҳларни тарк қилинглар, гуноҳ қилувчилар, албатта, гуноҳларининг жазосини олурлар». Мужоҳид раҳимаҳуллоҳ ушбу оятнинг тафсирида айтадилар: зоҳирий гуноҳдан мурод аъзолар билан қилинган гуноҳ, яъни зино, ўғрилик, зулм кабилардир. Ботиний гуноҳдан мурод қалб билан қилинган гуноҳдир, яъни ҳасад гина-кудурат кабилардир.
Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломдан Нўъмон ибн Башир ривоят қилган ҳадисда айтадилар: «Огоҳ бўлинглар, инсонда бир аъзо бор, у салоҳиятли бўлса, қолган ҳамма аъзолар салоҳиятли бўлади, бироқ у фасодга учраса қолган аъзолар ҳам фасод бўлади, огоҳ бўлинглар, у аъзо қалбдир.
Мавлоно Румий айтадилар: «Деҳқон ерга уруғ ўтказаётганда уруғни данаги ва мағзи бўлиши шарт, биттаси бўлмаса у уруғ кўкармайди. Шунингдек, инсон ҳам зоҳирини ва ботинини ислоҳ қилмаса, мақсадига эриша олмайди». Ислом дини комил диндир, шунинг учун Ислом инсонни ботинида ва зоҳирида намоён бўлиши керак. Баъзиларни кўриб қоламиз, гўё ислом ташқи кўриниш деб ўйлайдилар, натижада зоҳирдаги ишларга эътибор берадилар, намоз, рўза, ҳаж каби ботиний ишларга эътибор бермайдилар. Ислом қалбда бўлса бўлди, дейдилар бу ҳам тўғри эмас, чунки ислом дини комил диндир, инсонни зоҳирини ҳам, ботинини ҳам ислоҳ қилмоғи даркор.
Ал азҳар устозларидан доктор Набилус-самолутий айтадилар: «Ислом динида ибодатлардаги асл нарса, тўғри этиқод йўлида юрмоқ, аҳлоқини юксак даражаларга кўтармоқ, инсонлар билан ҳулқ атворларини чиройли қилмоқдир».
Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломдан Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда пайғамбаримиздан бир аёл ҳақида сўралди. У аёл кечалари намоз ўқийди, кундузлари рўза тутади ва тили билан қўшниларига озор беради, дедилар. Пайғамбаримиз алайҳиссалом: «Агар шундай кетса дўзахий бўлади», дедилар. Яна У зотдан бошқа бир аёл ҳакида сўрадилар: «У аёл фарз намозларни ўқийди, рамазон рўзасини тутади ва садақа қилиб туради, ундан бошқа деярли ҳеч нарсаси йўқ ва бирор кишига ҳам озор бермайди», дедилар. Шунда пайғамбаримиз алайҳиссалом: «Агар шундай кетса жаннатий бўлади», дедилар.
Хулоса қилиб айтганда, Ислом инсонни ботиний ва зоҳирий амалларга буюрар экан, комил мусулмон киши иккаласини ҳам ислоҳ қилиб бориши зарур экан, шунда оламлар робби бизлардан рози бўлади, инша Аллоҳ.
Аллоҳ барчаларимизни зоҳиримиз ва ботинимизни ислоҳ қилишни насиб қилсин.
Абдуҳалил Марасулов,
Марғилон шаҳар «Абдуллоҳ Ибн Умар» масжиди имом-хатиби
