“Ўзбекистон Республикасида демократия умуминсоний принципларга асосланади, уларга кўра инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа дахлсиз ҳуқуқлари олий қадрият ҳисобланади. Демократик ҳуқуқ ва эркинликлар Конституция ва қонунлар билан ҳимоя қилинади”.
(Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 13-модда)
Бу йил асосий Қомусимиз – Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганига 29 йил тўлди. Конституция умумжаҳон халқаро ҳуқуқ меъёрлари ва миллий анъаналаримизга хос жиҳатларни ўзида акс эттириши билан эътирофга лойиқ. Зеро, Ўзбек давлатчилиги тарихида қонун устиворлиги узоқ даврларга бориб тақалади.
Ўзбекистон Республикасининг хавфсизлиги – бу мустақил юртимизнинг, кўпмиллатли халқимизнинг миллий манфаатларини Конституция билан, қонунчилик ҳамда амалий чоралар билан муҳофаза қилинган ва таъминланганидир.
Мамлакатимизда инсоннинг энг муқаддас ҳуқуқларидан бири бўлган тинч-осойишта яшаш ҳуқуқини кафолатлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Бугунги кунда республикамизда яшаётган барча миллат вакиллари аҳил-иноқ истиқомат қилиб, жамият равнақига муносиб ҳисса қўшмоқда. Улар мамлакатимизда кечаётган сиёсий ва ижтимоий ислоҳотлар жараёнида ҳам фаол.
Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва бир қатор қонунлар мамлакатимизда тинчлик ва барқарорликни таъминлашнинг, фуқаролар, турли миллат ва элат вакиллари ўртасидаги аҳиллик, ҳамжиҳатликнинг ҳамда халқимиз бахтли ҳаётининг муҳим омили бўлиб хизмат қилмоқда.
Дунёдаги жамики миллатлар ва барча давлатлар уруш ёки қон тўкишга, қирғин-барот ёҳуд ғалаёнга (ҳар ҳолда, очиқ-ойдин ва ошкора) даъват қилмайди, балки тинчлик ва хотиржамликка, барқарор тараққиёт ҳамда ички тотувликка интилади.
Айни пайтда, нотинчлик ва беқарорлик қўзғаш, уруш оловини ёқиш, жанжал-тўполон кўтариш, қўзғолон ва ғалаёнга ундашдан манфаатдор кучлар ҳам борлиги ҳам сир эмас. Мана неча йилдирки, яқин шарқ мамлакатларидаги ёки дунёнинг бошқа минтақаларидаги бўлаётган урушлар, ўзларига турли номларни қўйиб олган тўда ва гуруҳлар террор, одам ўлдириш ҳамда худкушлик билан минглаб инсонларнинг умрига зомин бўлмоқдалар.
Тинчликкa ўз-ўзидaн, қуруқ xoҳиш-истaк билaнгинa эришиб бўлмaйди. Уни изчил вa қaтъий ҳaрaкaтлaр туфaйлигинa тaъминлaш мумкин.
Xaлқимиз тинчликни юксaк қaдрлaйди ҳaмдa уни ўз oрзу-умидлaри, oлий мaқсaдлaрининг кaфoлaти дeб билaди. Шу бoис oтa-бoбoлaримиз дуoгa қўл oчсa, дaстaввaл тинчлик-oмoнлик тилaйди, xaлқимиз ҳaм “Тинчлик бўлсa, ҳaр қaндaй эзгу мaқсaдгa эришиш мумкин” дeгaн қaрaшгa тaяниб яшaйди.
Аслида, бепарволик, лоқайдлик, масъулиятсизлик билимсизлик оқибатидир. Ўз уйида, маҳалласида, ишхонасида, пировард натижада жамиятда содир бўлаётган хоҳ ижобий, хоҳ салбий ҳолатларга ўзининг дахлдорлигини ҳис этган шахс, ҳеч шубҳасиз, ўз манфаатларини Ватан ва миллат манфаатидан юқори қўймайди.
Юрт тинчлиги – миллий истиқлoлимизнинг aсoсий ғoялaридaн бири бўлиб, у бeбaҳo нeъмaт, улуғ сaoдaтдир. Бaшaрият ўз тaрaққиётининг бaрчa бoсқичлaридa, aввaлo, тинчлик-тoтувликкa интилиб кeлгaн. Тинчликни сaқлaш вa мустaҳкaмлaш умумбaшaрий мaсaлa. Инсoният тaрaққиётининг бaрчa бoсқичлaридa жaмиятнинг aсoсий мaсaлaлaри тинчлик-тoтувлик шaрoитидaгинa сaмaрaли ҳaл eтилгaн. Шу бoисдaн ҳaм юрт тинчлиги – бaрқaрoр тaрaққиёт гaрoвидир.
Юртда тинчлик бўлганда, мамлакатда фаровонлик, турмушда ободлик хукм суради. Инсониятнинг фаровонлиги, ҳаётнинг давомийлиги юрт тинчлиги ва хотиржамлиги билан барқарордир. Ўзбекистонда тинчлик ва хавфсизлик Конституция ва қонунчилик билан кафолатланади, турли шарт-шароит ва омиллар замирида мустаҳкамланади.
Ислом дини ҳам ўз номи билан тинчлик динидир. Унинг таълимотидаги асосий даъват инсонларни тинчликка чақириш, Ер юзида осойишта ҳаёт ўрнатиш, кишиларни бир-бирига меҳр-мурвватли бўлишга, дини, миллати, ирқидан қатъи назар, ўзаро иззат-ҳурмат кўрсатишга чорлашдир.
Қуръони каримда бу ҳақда шундай баён этилган: “Эй, имон келтирганлар! Ёппасига итоатга киришингиз ва шайтоннинг изидан эргашмангиз!…” (Бақара, 208).
Шоир Абдулла Ориповда шундай сатрлар бор:
Бир куни йигитнинг мардлиги тутди,
Дастурхонин ёзиб дўстларин кутди.
Зиёфат сабабин сўрашса, деди:
Бугун уйда куним бежанжал ўтди.
Хулоса шуки, можаро, низо, жанжал, урушсиз яшаш тинчлик деб аталади.
Конституциямизда инсон ҳаёти, унинг шаъни, қадр-қиммати, ҳақ-ҳуқуқлари манафаатлари олий қадрият сифатида мустаҳкамлаб қўйилган.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисларининг бирида тинчлик-хотиржамлик энг улуғ неъмат эканлигини таъкидлаб шундай деганлар: “Икки неъмат борки, кўпчилик инсонлар унинг қадрига етмайдилар. У – хотиржамлик ва сиҳат-саломатлик” (Имом Бухорий ва Имом Термизий).
Демак, тинчлик ва хотиржамлик Аллоҳ таолонинг буюк илоҳий неъматларидан биридир. Қолаверса, барча эзгу ишлар рўёбга чиқишининг боиси ҳам осойишталикдир. Шундай экан, инсонлар нафақат мавжуд тинчликни қадрига етиб, шукрини адо этишлари балки, унга ношукрлик қилиб путур етказишдан ҳам сақланишлари лозим.
Алишер НАИМОВ,
Фарғона вилояти бош имом-хатиби ўринбосари
