Савол: Ассалому алайкум!
— Марҳумлар ҳақида гапирганда ҳозир кӯп кишилар «раҳматли бӯлиб кетган», деб айтишмоқда. Шунда мен бундай дейиш хато десам, ким айтди буни, деб сӯрашяпти. Шунга бир изоҳли жавоб берсангиз?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Вафот этган мўмин-мусулмонларнинг ҳаққига мазкур сўзлар билан дуо қилиш ва ўтганларга Аллоҳнинг раҳмат ва мағфиратини умид қилиш мустаҳаб-савобли ишлардан биридир.
Мусулмон инсоннинг мусулмон устидаги ҳақларидан бири вафотидан кейин уни яхшилик билан эслаш, хотирлаш ва ҳаққига хайрли дуо қилишдир.
“Улардан кейин (дунёга) келган зотлар айтурлар: “Эй, Раббимиз! Ўзинг бизларни ва биздан илгари иймон билан ўтганларни мағфират этгин ва қалбларимизда иймон келтирган зотларга нисбатан гина пайдо қилмагин! Эй, Раббимиз! Албатта, Сен меҳрибон ва раҳмли зотдирсан!” (Ҳашр сураси, 10-оят).
Аллоҳ таоло ушбу ояти каримада мусулмонларга ўзларидан аввал иймон билан ўтган зотларнинг ҳаққига дуо ва мағфират сўраб дуо қилишларини таълим бермоқда. Мусулмонлар асрлар оша ушбу таълимотга содиқ қолиб келмоқдалар.
Ўтганларни хотирлаш ва уларнинг ҳақларига дуо қилиш турли халқларда турлича ибора ва сўзлар билан ифода қилинади. Бизнинг халқимизда ўтганларни “марҳум”, “мағфур” “раҳматли”, “раҳматли бўлиб кетган” ва шу каби дуо маъносидаги сўзлар билан ёдга олиш урф бўлган ва бу савобли амалдир.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
***
Savol: Assalomu alaykum!
— Marhumlar haqida gapirganda hozir ko‘p kishilar «rahmatli bo‘lib ketgan», deb aytishmoqda. Shunda men bunday deyish xato desam, kim aytdi buni, deb so‘rashyapti. Shunga bir izohli javob bersangiz?
Javob: Va alaykum assalom!
— Vafot etgan mo‘min-musulmonlarning haqqiga mazkur so‘zlar bilan duo qilish va o‘tganlarga Allohning rahmat va mag‘firatini umid qilish mustahab-savobli ishlardan biridir.
Musulmon insonning musulmon ustidagi haqlaridan biri vafotidan keyin uni yaxshilik bilan eslash, xotirlash va haqqiga xayrli duo qilishdir.
“Ulardan keyin (dunyoga) kelgan zotlar ayturlar: “Ey, Rabbimiz! O‘zing bizlarni va bizdan ilgari iymon bilan o‘tganlarni mag‘firat etgin va qalblarimizda iymon keltirgan zotlarga nisbatan gina paydo qilmagin! Ey, Rabbimiz! Albatta, Sen mehribon va rahmli zotdirsan!” (Hashr surasi, 10-oyat).
Alloh taolo ushbu oyati karimada musulmonlarga o‘zlaridan avval iymon bilan o‘tgan zotlarning haqqiga duo va mag‘firat so‘rab duo qilishlarini ta’lim bermoqda. Musulmonlar asrlar osha ushbu ta’limotga sodiq qolib kelmoqdalar.
O‘tganlarni xotirlash va ularning haqlariga duo qilish turli xalqlarda turlicha ibora va so‘zlar bilan ifoda qilinadi. Bizning xalqimizda o‘tganlarni “marhum”, “mag‘fur” “rahmatli”, “rahmatli bo‘lib ketgan” va shu kabi duo ma’nosidagi so‘zlar bilan yodga olish urf bo‘lgan va bu savobli amaldir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
