Ҳадис шарифларда айтилади:
“Зиммасида бировнинг ҳақи бўлган киши ўлмасдан бурун уни адо қилиб, ҳалолласин! Чунки охиратда бойлик ва молнинг қиймати бўлмайди. У кунда ҳақдор ҳақини қарздорнинг савобидан олади, етмаса, ҳақдорнинг гуноҳлари қарздорга юкланади” (Бухорий ривояти).
“Муфлис шундай кишики, қиёмат куни амал дафтарида намоз, рўза ва закот кўп савоблари бўлади. Аммо кимларгадир озор беради, ҳақига риоя қилмагани учун савоблари уларга олиб берилади. Савоблари етмаса, ҳақдорнинг гуноҳлари олиниб, унинг бўйнига ортилади ва жаҳаннамга ташланади” (Имом Муслим ривояти).
Уламолар ёзади:
“Бир кишидан ҳақсизлик билан олинган бир тангани эгасига қайтариш кўп марта садақа қилишдан яхшироқ саналади. Бир киши пайғамбарлар қилган ибодатларни бажарса-ю, зиммасида бирдани ҳақи бўлса, уни тўламагунича жаннатга кирмайди” (Имом Раббоний).
“Банда ҳақини банда билан ўртадаги ҳақга ҳушёр бўлиши керак. Зеро, банда ҳақини эгалик учун берадиган азоб қаттиқроқдир. Бировни ҳақининг еган киши ўша ҳақ эгасини рози қилмагунча кечирилмайди. Яъни зиммасида инсон во ҳайвон ҳақи бўганни Аллоҳ кечирмайди. Бундай киши жаҳаннамда азобланади” (Абдулғани Наблусий).
“Қиёмат куни ҳақ эгаси ҳақидан кечмаса, ярим мисқол кумуш миқдоридаги ҳақ учун унга жамоат билан ўқилган ва қабул бўлган 700 вақт намоз олиб берилади” (Алоуддин Ҳаскафий).
“Зиммасидан бировнинг ҳақи бўлган банда тавба қилиши учун дарҳол зиммасидаги ҳақни адо этиши ёки розилик олиши, ҳақдор учун дуо қилиши лозим. Молдан ҳақдор киши вафот этган бўлса, унинг ҳаққини ворисларига тўлайди. Ворислари бўлмаса, ўша миқдордаги молни фақирларга садақа қилиб, савобни ҳақдорга бағишлаши керак бўлади» (Саййид Абдулҳаким).
Бугунга келиб ақлбовар қилмайдиган гуноҳлар содир этилмоқда. Одамлар бир-бирини ҳайвондек бўғизлаяпти. Ҳолбуки, муқаддас динимизда одам ўлдириш, жароҳатлаш, молини олиш, ўғирлаш у ёқда турсин, кўнглини ранжитиш, ғийбат, туҳмат қилишнинг ўзиёқ катта гуноҳ саналади.
Аллоҳ ўзи офият берсин!
«Ирфон» тақвимидан
