Яқин кунларда ўзбек тилида юритиладиган хориж нашрларининг бирида Ўзбекистон мусулмонлари идораси фаолиятига оид асосланмаган маълумотлар тарқатилди. Мазкур хабарларда гўёки Диний идорада молиявий камомад кузатилгани ва маблағлар ўзлаштирилгани ҳақида ҳақиқатга тўғри келмайдиган бир қатор иддаолар қилинган.
Зийрак ва оқил киши мана шундай хабарлар кетма-кетлиги ва ундаги маълумотларнинг далилланмаганини кузатиб, жамоатчилик орасида Диний идорани обрўсизлантириш мақсад қилинганини яққол англаб етади.
Энг аввало, таъкидлаш керакки, Ўзбекистон мусулмонлари идораси ўз Устав талабларига кўра, ташкилий-ҳуқуқий жиҳатдан нодавлат нотижорат ташкилот бўлиб, ҳеч қандай тижорий фаолият билан шуғулланмайди. Диний идоранинг сарф-харажатлари масжидлар, зиёратгоҳлар ва турли хайрия ишларидан тушган эҳсонлар ҳисобидан қопланади.
Мазкур йиғилган маблағлар тасдиқланган смета асосида сарфланади ва молиявий айланмалар Ўзбекистон мусулмонлари идораси Олий Ҳайъати, Тафтиш комиссияси, адлия органлари ва солиқ идоралари томонидан доимий назорат қилиб борилади. Хусусан, 2024 йилнинг 1-12 ноябрь кунлари Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги мутахассислари, солиқ идоралари ходимлари томонидан Диний идорада қонунчилик ҳужжатлари бажарилиши ва молиявий фаолиятларнинг қонунийлиги юзасидан ўрганиш ишлари олиб борилган.
Ўрганишлар якуни бўйича Адлия вазирлигининг 2024 йил 18 ноябрь кунидаги 21/5-978/9-сонли тақдимномасида Диний идорада молиявий камомад ва ноқонуний хатти-ҳаракатлар мавжуд эмаслиги қайд этилган. Бундан ташқари, Тафтиш комиссияси Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг 2021-2024 йиллардаги молиявий фаолиятини батафсил текшириб, мазкур жараёнлар амалдаги қонунчиликка мувофиқ экани тўғрисида Ўзбекистон мусулмонлари идораси Олий Ҳайъатига ҳисобот берган.
Тарқатилган хабарлардаги “Вақф” хайрия жамоат фонди раҳбарига нисбатан қўзғатилган жиноят иши эса унинг мазкур вазифага киришишдан олдинги фаолияти билан боғлиқ эканини алоҳида таъкидлаш керак. Олиб борилган тергов жараёнларида ҳам Фонд маблағларини ноўрин сарфлаш ва ўзлаштириш ҳолатлари ўз тасдиғини топмаган. Фонд ўз фаолиятини қонунчилик ҳужжатлари ва Васийлик кенгаши қарорлари асосида олиб боради. Мазкур Кенгаш Фонд фаолиятининг динимиз талаблари ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлигини мунтазам назорат қилиб боради.
Шунингдек, ҳақиқатга тўғри келмайдиган хабарларнинг бирида умра зиёратчилари учун нимча ва сумка бўйича ўтказилган танлов ҳақида ҳам асосланмаган маълумотлар учрайди. Маълумки, мамлакатимизда ҳаж ва умра сафарини ташкил этиш ишлари Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 7 июндаги “Ҳаж ва умра тадбирларини ташкил этиш ва ўтказишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 364-сонли қарор асосида амалга оширилади. Ушбу қарорга илова қилинган Низомнинг 17-бандида зиёратчилар учун кийим-кечак ва сумка тайёрлаб берувчи ташкилотларни танлаш учун алоҳида тендер (танлов) ўтказиш ва тендер (танлов) хулосаларини Жамоатчилик кенгашига киритиш ва Жамоатчилик кенгаши қарорига асосан тендер (танлов)да ғолиб чиққан ташкилотлар билан шартномалар тузиш белгиланган.
Айтиш жоизки, ҳар йили нимча (камзул) ва сумка тайёрлаб бериш бўйича алоҳида очиқ танлов ўтказилади ва бу ҳақда ОАВда эълонлар берилади. Унда фирмалар томонидан тақдим этилган бир қатор ҳужжатлар билан бирга нимча (камзул) ва сумка намуналари сифати ва нархи мутахассислар томонидан ўрганилиб, уларнинг якуний хулосаси Жамоатчилик кенгашига киритилади.
***
Yaqin kunlarda o‘zbek tilida yuritiladigan xorij nashrlarining birida O‘zbekiston musulmonlari idorasi faoliyatiga oid asoslanmagan ma’lumotlar tarqatildi. Mazkur xabarlarda go‘yoki Diniy idorada moliyaviy kamomad kuzatilgani va mablag‘lar o‘zlashtirilgani haqida haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan bir qator iddaolar qilingan.
Ziyrak va oqil kishi mana shunday xabarlar ketma-ketligi va undagi ma’lumotlarning dalillanmaganini kuzatib, jamoatchilik orasida Diniy idorani obro‘sizlantirish maqsad qilinganini yaqqol anglab yetadi.
Eng avvalo, ta’kidlash kerakki, O‘zbekiston musulmonlari idorasi o‘z Ustav talablariga ko‘ra, tashkiliy-huquqiy jihatdan nodavlat notijorat tashkilot bo‘lib, hech qanday tijoriy faoliyat bilan shug‘ullanmaydi. Diniy idoraning sarf-xarajatlari masjidlar, ziyoratgohlar va turli xayriya ishlaridan tushgan ehsonlar hisobidan qoplanadi.
Mazkur yig‘ilgan mablag‘lar tasdiqlangan smeta asosida sarflanadi va moliyaviy aylanmalar O‘zbekiston musulmonlari idorasi Oliy Hay’ati, Taftish komissiyasi, adliya organlari va soliq idoralari tomonidan doimiy nazorat qilib boriladi. Xususan, 2024 yilning 1-12 noyabr kunlari O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi mutaxassislari, soliq idoralari xodimlari tomonidan Diniy idorada qonunchilik hujjatlari bajarilishi va moliyaviy faoliyatlarning qonuniyligi yuzasidan o‘rganish ishlari olib borilgan.
O‘rganishlar yakuni bo‘yicha Adliya vazirligining 2024 yil 18 noyabr kunidagi 21/5-978/9-sonli taqdimnomasida Diniy idorada moliyaviy kamomad va noqonuniy xatti-harakatlar mavjud emasligi qayd etilgan. Bundan tashqari, Taftish komissiyasi O‘zbekiston musulmonlari idorasining 2021-2024 yillardagi moliyaviy faoliyatini batafsil tekshirib, mazkur jarayonlar amaldagi qonunchilikka muvofiq ekani to‘g‘risida O‘zbekiston musulmonlari idorasi Oliy Hay’atiga hisobot bergan.
Tarqatilgan xabarlardagi “Vaqf” xayriya jamoat fondi rahbariga nisbatan qo‘zg‘atilgan jinoyat ishi esa uning mazkur vazifaga kirishishdan oldingi faoliyati bilan bog‘liq ekanini alohida ta’kidlash kerak. Olib borilgan tergov jarayonlarida ham Fond mablag‘larini noo‘rin sarflash va o‘zlashtirish holatlari o‘z tasdig‘ini topmagan. Fond o‘z faoliyatini qonunchilik hujjatlari va Vasiylik kengashi qarorlari asosida olib boradi. Mazkur Kengash Fond faoliyatining dinimiz talablari va qonunchilik hujjatlariga muvofiqligini muntazam nazorat qilib boradi.
Shuningdek, haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan xabarlarning birida umra ziyoratchilari uchun nimcha va sumka bo‘yicha o‘tkazilgan tanlov haqida ham asoslanmagan ma’lumotlar uchraydi. Ma’lumki, mamlakatimizda haj va umra safarini tashkil etish ishlari Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 7 iyundagi “Haj va umra tadbirlarini tashkil etish va o‘tkazishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 364-sonli qaror asosida amalga oshiriladi. Ushbu qarorga ilova qilingan Nizomning 17-bandida ziyoratchilar uchun kiyim-kechak va sumka tayyorlab beruvchi tashkilotlarni tanlash uchun alohida tender (tanlov) o‘tkazish va tender (tanlov) xulosalarini Jamoatchilik kengashiga kiritish va Jamoatchilik kengashi qaroriga asosan tender (tanlov)da g‘olib chiqqan tashkilotlar bilan shartnomalar tuzish belgilangan.
Aytish joizki, har yili nimcha (kamzul) va sumka tayyorlab berish bo‘yicha alohida ochiq tanlov o‘tkaziladi va bu haqda OAVda e’lonlar beriladi. Unda firmalar tomonidan taqdim etilgan bir qator hujjatlar bilan birga nimcha (kamzul) va sumka namunalari sifati va narxi mutaxassislar tomonidan o‘rganilib, ularning yakuniy xulosasi Jamoatchilik kengashiga kiritiladi.
