Аллоҳ таоло бу дунёни чексиз ҳикматларга тўла ҳолда яратган. Атрофимизда бўлаётган ўзгаришлар ва янгиланишларнинг барчаси Аллоҳ таолони танитувчи далиллардир. Бу янгиланиш инсонни тафаккурга чорлайди. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
“Аллоҳ кеча ва кундузни айлантириб турар. Албатта, бунда кўз эгалари оқиллар учун ибрат бордир” (Нур сураси, 44 оят).
Кеча ва кундуз доимо алмашиб туради. Бири узайса иккинчиси қискаради. Агар Аллоҳ кеча ва кундузни айлантирмаса осмондан сувларни тушуриб ерни тирилтирмаса, ер юзида ҳаёт бўлиши мумкин эмас. Шунинг учун ҳам ҳар бир мусулмон атрофга ибрат назари билан қарамоғи ва табиатга нисбатан ҳурмат билан муносабатда бўлмоғи лозим. Баҳор фаслидаги ўзгаришлар Қуръони каримда “тирилиш” деб ифодаланган. Буни куйидаги оятлар батафсил ифода қилади:
“Энди инсон ўзининг таомига ибрат кўзи билан боқсин. Биз осмондан сувни мўл ёғдирдик. Сўнгра ерни гиёҳлар ундириб ёрдик. Сўнгра биз унда донларни ундирдик, узум ва кўкатларни, зайтун ва хурмоларни, қалин дарахтзор ва боғларни меваю гиёҳларни ҳам. Булар сизлар учун ва чорва ҳайвонларингиз учун манфаатдир” (Абаса сураси, 24-32 оятлар).
Барчамиз ўзимиз яшаб турган жойларга маҳалла куйларга турли дарахт кўчатларни экиб обод қилсак, бундан нафақат инсонлар балки ҳайвонлар ҳам манфаат топади. Ҳадиси шарифда айтилишича, экилган дарахтнинг айтаётган тасбеҳи ўша дарахтни эккан кишининг номаи аъмолига ёзилади.
Инсон ўз уйига кандай эътибор берса, атрофга ҳам шундай муносабатда бўлиши шарт. Чунки бутун ер юзи инсонлар учун маскандир. Бунга қуйидаги оят далолат қилади:
“Ва ерни тўшаб қуйдик биз қандоқ хам яхши тайёрловчидирмиз” (Зариёт сураси, 48-оят).
Дунёга келганимизда ҳаётимиз учун барча шароитлар тайёр эди. Атрофимизда эса турли хил мевали ва манзарали дарахтлар оламнинг чиройига чирой қўшиб турганини кўриб кўзларимиз қувнайди. Аллоҳ таоло ерни шундай таърифлайди:
“У ерни сизлар учун бешик қароргох қилиб қўйди ва унда йўллар пайдо қилди ҳамда осмондан сув, ёмғир, қор ёғдирди. Бас, биз у сув билан турли ўсимлик навларини ундириб чиқардик” (Тоҳа сураси, 53-оят).
Гўдак учун бешик қандай қароргоҳ бўлса, ер ҳам инсон учун ҳам шундай қароргоҳдир. Ерни бешик қилиб ундан ризқлантириб, ювиб-тараб турган осмондан сув тушириб дарахт ва гиёҳларни ундириб қўйган зот Аллоҳ таолодир. Ҳаётимизда шу ер устида яшаётган бўлсак, вафот этганимиздан кейин ҳам шу ер бағрида ётамиз. Ўзимизнинг узоқ муддат масканимиз бўлган бу ерни обод қилиш, ўзимиз учун фойдалидир.
Бахтиёржон АКБАРОВ,
Фарғона тумани “Мулла Мирзажон” масжиди имом-хатиби
