Камбағални меҳмон қилиш керак. Бойларни хослаб зиёфатга чақирмаслик зарур. Зеро, Расулуллоҳ солаллоҳу алайҳи ва саллам: “Таомларнинг энг ёмони бойлар хослаб чақирилиб, фақирлар таклиф қилинмай қолганидир”, деганлар (Имом Бухорий ривояти).
Зиёфатга таклиф қилишнинг яна бир шарти шуки, бир уйдан оила бошлиғи чақирилса, унинг ўғлини ҳам таклиф қилиш керак.
Меҳмонни иззат-икром қилиш керак. Меҳмоннинг иззати уч кун. Тўртинчи куни такаллуф қилмаса ҳам бўлади.
Уйни атайин меҳмон учун парда ва гилам билан ясатиш макруҳ. Лекин нақшли кўрпа-тўшакларни тўшаш жоиз.
Меҳмоннинг олдига уйда бор нарса қўйилади, ортиқча такаллуф қилинмайди. Меҳмонннинг олдига имкон қадар тезроқ дастурхон ёзиш керак. Нон дастурхонга тоқ ва меҳмонларга етадиган ададда қўйилади. Исрофга йўл қўймаслик лозим.
Меҳмонга лаззатли ва латиф таом едирилади. Агар таом кам бўлса, шу навдаги оддийроқ таом тайёрланиб, меҳмонга асл, ўзига оддийроқ таом тортилади. Мезбон таом тановулида меҳмонга шерик бўлади. Мабодо, нафл рўза тутган бўлса ҳам, меҳмон учун рўзасини очиши жоиз.
Меҳмон таомга ҳаддан зиёд тарғиб қилинмайди. Уч марта тарғиб қилиш кифоя. Дастурхонга таом тортилгач, аввал мезбоннинг ўзи таомга қўл узатиб, меҳмонга илтифот кўрсатади. Агар меҳмон таниш-билиш ва ошнолардан бўлса, мезбон улардан бурун таомга қўл узатмайди.
Мезбон меҳмондан олдин таомдан қўлини тортмайди.
Меҳмонни кетар чоғида эшиккача кузатиб қўйилади ва унга: “Мени ҳурмат қилиб келибсиз, Аллоҳ сизни сийласин”, деб эзгу тилак билдирилади.
Иброҳимжон ИНОМОВ тайёрлади.
“Ислом нури” газетасининг 2026 йил 7-сонидан
***
Kambag‘alni mehmon qilish kerak. Boylarni xoslab ziyofatga chaqirmaslik zarur. Zero, Rasululloh solallohu alayhi va sallam: “Taomlarning eng yomoni boylar xoslab chaqirilib, faqirlar taklif qilinmay qolganidir”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Ziyofatga taklif qilishning yana bir sharti shuki, bir uydan oila boshlig‘i chaqirilsa, uning o‘g‘lini ham taklif qilish kerak.
Mehmonni izzat-ikrom qilish kerak. Mehmonning izzati uch kun. To‘rtinchi kuni takalluf qilmasa ham bo‘ladi.
Uyni atayin mehmon uchun parda va gilam bilan yasatish makruh. Lekin naqshli ko‘rpa-to‘shaklarni to‘shash joiz.
Mehmonning oldiga uyda bor narsa qo‘yiladi, ortiqcha takalluf qilinmaydi. Mehmonnning oldiga imkon qadar tezroq dasturxon yozish kerak. Non dasturxonga toq va mehmonlarga yetadigan adadda qo‘yiladi. Isrofga yo‘l qo‘ymaslik lozim.
Mehmonga lazzatli va latif taom yediriladi. Agar taom kam bo‘lsa, shu navdagi oddiyroq taom tayyorlanib, mehmonga asl, o‘ziga oddiyroq taom tortiladi. Mezbon taom tanovulida mehmonga sherik bo‘ladi. Mabodo, nafl ro‘za tutgan bo‘lsa ham, mehmon uchun ro‘zasini ochishi joiz.
Mehmon taomga haddan ziyod targ‘ib qilinmaydi. Uch marta targ‘ib qilish kifoya. Dasturxonga taom tortilgach, avval mezbonning o‘zi taomga qo‘l uzatib, mehmonga iltifot ko‘rsatadi. Agar mehmon tanish-bilish va oshnolardan bo‘lsa, mezbon ulardan burun taomga qo‘l uzatmaydi.
Mezbon mehmondan oldin taomdan qo‘lini tortmaydi.
Mehmonni ketar chog‘ida eshikkacha kuzatib qo‘yiladi va unga: “Meni hurmat qilib kelibsiz, Alloh sizni siylasin”, deb ezgu tilak bildiriladi.
Ibrohimjon INOMOV tayyorladi.
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 7-sonidan
