Савол: Ассалому алайкум!
— Менга бир аҳли илм киши аср намозидан кейин китоб ўқилмайди деган эди. Шу тўғрими?
Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Бу ҳақда шариатимизда қатъий бир қайтариқ йўқ. Шу эътибордан Аср намозидан кейин ким китоб ўқиса, гуноҳкор бўлди, шариатга зид иш қилди, дейилмайди. Аммо, Аҳмад ибн Ҳанбал роҳимаҳуллоҳ баъзи кишиларга асрдан кейин китоб ўқимасликни ва буни кўзга зарари борлигини зикр қилган. Жумладан: “Кашфул хафо ва музийлул илбос” китобида шундай келтирилади:
وقد اوصي الامام احمد بعض اصحابه ان لا ينظر بعد العصر الي كتاب وهو من كلام الطب
“Имом Аҳмад роҳимаҳуллоҳ баъзи дўстларига асрдан кейин китобга қарамасликни ва бу тавсия табибларни кўрсатмаси эканлигини айтдилар”.
Лекин бу қайтариқларни шаръий жиҳатдан эмас, балки тиббий жиҳатдан кўзга зарари борлиги билан изоҳлаб берганлар.
Бугунги кунга келиб замонавий ёритиш мосламалари кўриш қобилиятига зарар қилмайдиган даражада ёритиб берса, китоб ўқишга тиббий томондан ҳам монелик қолмайди ва бемалол Аср намозидан кейин ҳам илм ҳосил қилиш мумкин бўлади. Валлоҳу аълам.
ЎМИ Фатво маркази
* * *
Savol: Assalomu alaykum!
— Menga bir ahli ilm kishi Asr namozidan keyin kitob o‘qilmaydi degan edi. Shu to‘g‘rimi?
Javob: Va alaykum assalom!
— Bu haqda shariatimizda qat’iy bir qaytariq yo‘q. Shu e’tibordan Asr namozidan keyin kim kitob o‘qisa, gunohkor bo‘ldi, shariatga zid ish qildi, deyilmaydi. Ammo, Ahmad ibn Hanbal rohimahulloh ba’zi kishilarga asrdan keyin kitob o‘qimaslikni va buni ko‘zga zarari borligini zikr qilgan. Jumladan: “Kashful xafo va muziylul ilbos” kitobida shunday keltiriladi:
وقد اوصي الامام احمد بعض اصحابه ان لا ينظر بعد العصر الي كتاب وهو من كلام الطب
“Imom Ahmad rohimahulloh ba’zi do‘stlariga asrdan keyin kitobga qaramaslikni va bu tavsiya tabiblarni ko‘rsatmasi ekanligini aytdilar”.
Lekin bu qaytariqlarni shar’iy jihatdan emas, balki tibbiy jihatdan ko‘zga zarari borligi bilan izohlab berganlar.
Bugungi kunga kelib zamonaviy yoritish moslamalari ko‘rish qobiliyatiga zarar qilmaydigan darajada yoritib bersa, kitob o‘qishga tibbiy tomondan ham monelik qolmaydi va bemalol Asr namozidan keyin ham ilm hosil qilish mumkin bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘MI Fatvo markazi
