Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Савол: Ифторликнинг суннат бўлган дуолари қайси?
Жавоб: Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ифторлик қилиш вақтида «Аллоҳумма, лака сумнаа ва ъалаа ризқика афторнаа, фатақоббал миннаа, иннака антас Самийъул Алийм» (Аллоҳим, Сен учун рўза тутдик, берган ризқингдан ифторлик қилдик, бизлардан қабул айла. Албатта, Сен Эшитувчи ва Билувчи Зотсан), дер эдилар» (Дорақутний ривоят қилган).
Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ифторлик вақтида «Заҳабаз-зомау, вабталлатил урууқу ва сабатал ажру, иншааллоҳ» (Чанқоқ кетди, томирлар намланди, иншааллоҳ, савоб ҳосил бўлди), дер эдилар.
Байҳақий ривоят қилган.
Савол: Нималар билан ифторлик қилиш суннат?
Жавоб: Пишган хурмо, хурмонинг қоқиси ёки ҳеч бўлмаса од-дий сув билан ифторлик қилиш суннатдир. Хурмо бўлатуриб бошқа нарсалар билан оғиз очиш суннатга хилофдир.
Салмон ибн Омир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бирортангиз оғиз очса, хурмо билан очсин. Агар топа олмаса, сув билан, чунки у покловчидир», дедилар.
Табароний ривоят қилган.
Савол: Масжидда ифторлик қилса бўладими?
Жавоб: Масжид ибодат ва зикр қилинадиган жойдир. Умумий ҳолатда масжидда еб-ичиш, ухлаш макруҳдир. Рамазон ойларида шом намозини масжидда жамоат билан ўқийман, деб келганлар масжид ичида ифторликни қилишса бўлади. Лекин икки нарсанинг риояси қилинса, яхши бўлади:
а) киришдан аввал имом Муҳаммад раҳматуллоҳи алайҳнинг «Масжидга бир оз муддат эътикоф ниятида кириш ҳам эътикоф ўрнига ўтади», деган сўзларига биноан «Масжиддан чиққунимча нафл эътикофни ният қилдим», деб ният қилиши, зеро эътикофдаги киши учун масжидда еб-ичишга барча уламолар ижозат беришган (Масжид ичида еб-ичмоқчи бўлганлар аввал нафл эътикофни ният қилсалар, ибодат жойида макруҳ иш қилишдан сақланган бўладилар. Қолаверса, нафл эътикофнинг савобига эга бўладилар);
б) масжидни покиза сақлаш.
Шунингдек, аллома Зафар Аҳмад Усмоний раҳматуллоҳи алайҳ Мулла Алиюл Қорийнинг «Мирқотул мафотиҳ» китобидаги «Масжидда еб-ичиш макруҳ, лекин ифторлик бундан мустаснодир», деган сўзларини масжидда ифторлик қилиш мумкинлигига далил қилиб келтирган.
«Мўминнинг қалқони» китобидан
***
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Savol: Iftorlikning sunnat bo‘lgan duolari qaysi?
Javob: Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam iftorlik qilish vaqtida «Allohumma, laka sumnaa va ’alaa rizqika aftornaa, fataqobbal minnaa, innaka antas Samiy’ul Aliym» (Allohim, Sen uchun ro‘za tutdik, bergan rizqingdan iftorlik qildik, bizlardan qabul ayla. Albatta, Sen Eshituvchi va Biluvchi Zotsan), der edilar» (Doraqutniy rivoyat qilgan).
Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam iftorlik vaqtida «Zahabaz-zomau, vabtallatil uruuqu va sabatal ajru, inshaalloh» (Chanqoq ketdi, tomirlar namlandi, inshaalloh, savob hosil bo‘ldi), der edilar.
Bayhaqiy rivoyat qilgan.
Savol: Nimalar bilan iftorlik qilish sunnat?
Javob: Pishgan xurmo, xurmoning qoqisi yoki hech bo‘lmasa od-diy suv bilan iftorlik qilish sunnatdir. Xurmo bo‘laturib boshqa narsalar bilan og‘iz ochish sunnatga xilofdir.
Salmon ibn Omir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Birortangiz og‘iz ochsa, xurmo bilan ochsin. Agar topa olmasa, suv bilan, chunki u poklovchidir», dedilar.
Tabaroniy rivoyat qilgan.
Savol: Masjidda iftorlik qilsa bo‘ladimi?
Javob: Masjid ibodat va zikr qilinadigan joydir. Umumiy holatda masjidda yeb-ichish, uxlash makruhdir. Ramazon oylarida shom namozini masjidda jamoat bilan o‘qiyman, deb kelganlar masjid ichida iftorlikni qilishsa bo‘ladi. Lekin ikki narsaning rioyasi qilinsa, yaxshi bo‘ladi:
a) kirishdan avval imom Muhammad rahmatullohi alayhning «Masjidga bir oz muddat e’tikof niyatida kirish ham e’tikof o‘rniga o‘tadi», degan so‘zlariga binoan «Masjiddan chiqqunimcha nafl e’tikofni niyat qildim», deb niyat qilishi, zero e’tikofdagi kishi uchun masjidda yeb-ichishga barcha ulamolar ijozat berishgan (Masjid ichida yeb-ichmoqchi bo‘lganlar avval nafl e’tikofni niyat qilsalar, ibodat joyida makruh ish qilishdan saqlangan bo‘ladilar. Qolaversa, nafl e’tikofning savobiga ega bo‘ladilar);
b) masjidni pokiza saqlash.
Shuningdek, alloma Zafar Ahmad Usmoniy rahmatullohi alayh Mulla Aliyul Qoriyning «Mirqotul mafotih» kitobidagi «Masjidda yeb-ichish makruh, lekin iftorlik bundan mustasnodir», degan so‘zlarini masjidda iftorlik qilish mumkinligiga dalil qilib keltirgan.
«Mo‘minning qalqoni» kitobidan
