Ота-она фарзандига нисбатан улуғ ва муқаддас эканлиги пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг бир қанча ҳадисларида ўз ифодасини топган:
“Аллоҳнинг розилиги ота-она розилигидадир ва Аллоҳнинг ғазаби уларнинг ғазабидадир”.
Отага итоат қилиш Аллоҳ таолога итоат қилишдир. Унга гунҳокор бўлиш Аллоҳ таолога гуноҳкор бўлиш билан баробардир. Бир куни пайғамбаримизнинг олдиларига бир киши келиб: «Отам менинг молимни бировга бериб юборди. Нима қилишим керак?» деди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сен ҳам, молинг ҳам отангникидир», дедилар.
Кимки, ота-онанинг розилигини олган бўлса, Аллоҳ унинг умрини узайтиради.
Кимки, ота-онасига яхшилик қилиб, уларнинг розиликларини топса, Аллоҳ таоло унинг улушини зиёда, ризқини кенг қилур.
Онанинг бир қўли бешикни, иккинчи қўли дунёни тебратади.
Онанинг дили оғриса, ер ҳам титрайди.
Хотин кишига энг хаққи кўп киши эридир, эркак кишига энг ҳаққи кўп киши онасидир.
Уч хил дуо борки, улар шаксиз қабул қилинади: булар мазлумларнинг, мусофирларнинг ва ота-онанинг фарзанди хаққига қилган дуоларидир.
Энг оғир гуноҳлар: Аллоҳга ширк келтириш, ота-онага оқ бўлиш, инсон қонини нохақ тўкиш ва ёлғон гувоҳлик беришликдир.
Алишер Навоий ўзининг «Насойим ул-муҳаббат»да келтиришича, Исмоил исмли шахс ҳаж нияти билан Шерозга келади ва бир масжидга киради. Масжидда хирқасини ямаб ўтирган бир шайхни кўради. Салом бериб унинг олдига келиб ўтиради ва улар ўртасида шундай савол-жавоб бўлиб ўтади:
Сўрди: Не ниятинг бор?
Деди: Ҳаж ниятим бор.
Сўрди: Онанг борми?
Деди: Бор.
Деди: Дарров онанг мулозаматига (хизматига) бор… Мен эллик маротаба ҳаж қилганман — бош яланг, оёқ, яланг ва ёлғиз ҳамроҳсиз. Барча савобни сенга бердим, сен эса онанг кўнглини шодлигини менга бағишла!
Ота-онани қадрлаш, шарафлашу улуғлаш керак! Беихтиёр шоирнинг қуйидаги мисраси кўнгилдан ўтади:
Бир бор кўнглини эта олсанг шод,
Яхшидир ер юзини қилгандан обод!
Зотан, Аллоҳ розилиги, ота-она розилигидадир!
Ота-онани рози қилиш ҳақида Аллоҳ таоло қуйидагича амр қилган: “Роббингиз, Унинг ўзигагина ибодат қилишларингизни ҳамда ота-онага яхшилик қилишни амр этди. (Эй инсон), агар уларнинг бири ёки ҳар иккиси ҳузурингда кексалик ёшига етсалар, уларга «Уф… !» дема ва уларни жеркима! Уларга (доимо) ёқимли сўз айт! Улар учун, меҳрибонлик билан, хорлик қанотини паст тут ва (дуода): «Эй Роббим! Мени (улар) гўдаклик чоғимда тарбиялаганларидек, Сен ҳам уларга раҳм қил», — деб айт!” (Исро сураси, 23–24 оятлар).
Фарзандлар ўз ота-оналарига чуқур ҳурмат, иззат ва эҳтиромни фақат улар ҳаётликларидагина эмас, балки вафотларидан кейин ҳам давом эттириши керак. Бунинг учун уларни эзгулик ила ёд этиб туриш, хақларига дуо ва истиғфорлар айтиш, жойларини жаннатдан ато қилишни Аллоҳдан сўраб туриш зарур. Чунончи, Шайх Саъдий бу ҳақида шундай дейди:
Ҳар на қилсанг ота-онангга яхшилик,
Қайтар болангдан яхшиликка яхшилик.
Ҳар ким экканини олур, арпа эккан арпа олур, буғдой эккан буғдой олур. Ерга арпа экиб, буғдой кутма!
Иброҳимжон ЮСУПОВ,
Фарғона тумани “Эрматбой” масжиди имом-хатиби
