Халқимиз азалдан меҳнатсеварлик, ҳамжиҳатлик ва бир-бирини қўллаб-қувватлаш каби фазилатлари билан танилган. Ана шу гўзал анъаналардан бири ҳашардир.
Ҳашар – бу инсонларнинг ихтиёрий равишда бирлашиб, жамоат манфаати учун меҳнат қилиши, юртни обод қилиш ва атроф-муҳитни пок сақлаш йўлида биргаликда ҳаракат қилишидир. Бундай ишлар халқимизнинг бирдамлиги ва меҳр-оқибатини намоён этади.
Ҳашар пайтида маҳалла аҳолиси бирлашиб, кўчаларни тозалайди, ариқ ва зовурларни очади, дарахтлар экиб, боғ-роғлар барпо этади. Бу ишлар орқали нафақат атроф-муҳит чиройли бўлади, балки одамлар ўртасидаги дўстлик ва ҳамкорлик ҳам мустаҳкамланади. Ёшлар кексалардан ибрат олиб, меҳнатнинг қадрини англайди. Шу боис ҳашар фақат ободонлаштириш эмас, балки тарбиявий аҳамиятга ҳам эга.
Динимизда ҳам поклик, ободонлик ва жамоат манфаати учун хизмат қилиш катта савобли ишлардан ҳисобланади.
Пайғамбаримиз Муҳаммад ﷺ:
«الطُّهُورُ شَطْرُ الإِيمَانِ»
яъни: «Поклик, иймоннинг ярмидир», – деб марҳамат қилганлар. Бу ҳадис инсонни нафақат шахсий покликка, балки атроф-муҳитни ҳам тоза сақлашга чақиришини англатади.
Бошқа бир ҳадисда Пайғамбаримиз ﷺ шундай деганлар:
«إِمَاطَةُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ»
яъни: «Йўлдан озор берувчи нарсани олиб ташлаш ҳам садақадир». Бу ҳадисдан кўриниб турибдики, кўчаларни тозалаш, йўлларни тартибга келтириш ва жамоат жойларини пок сақлаш ҳам савобли амал ҳисобланади.
Исломда ерни обод қилиш ҳам инсоннинг вазифаларидан бири сифатида кўрсатилади. Қуръони каримда Аллоҳ таоло инсонни ер юзида ободончилик қилиш учун яратгани таъкидланади. Бу маънода одамлар табиатни асраш, дарахтлар экиш ва ерни обод қилишга масъулдир.
Дарахт экишнинг фазилати ҳақида ҳам ҳадисларда катта савоб ваъда қилинган. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бир мусулмон дарахт экса ва ундан инсон, қуш ёки ҳайвон еса, бу унинг учун садақа бўлади», – деб айтганлар.
Бу ҳадис дарахт экиш ва табиатни асрашнинг қанчалик савобли амал эканини кўрсатади. Шунинг учун ҳашар пайтида дарахт экиш, кўчатлар ўтқазиш ва яшил ҳудудларни кўпайтириш жуда муҳим иш ҳисобланади.
Ҳашарнинг яна бир муҳим жиҳати – у одамларни бирлаштиради. Маҳалла аҳолиси бир жойга жам бўлиб, биргаликда меҳнат қилганда ўзаро ҳурмат ва аҳиллик кучаяди. Бундай муҳитда ёшлар ҳам жамоатчилик ишларига масъулият билан қарашни ўрганади. Бу эса келажак авлоднинг ҳам ватанпарвар ва меҳнатсевар бўлиб етишишига хизмат қилади.
Юртни обод қилиш ҳар бир инсоннинг бурчидир. Ҳар ким ўз уйи, маҳалласи ва атрофини тоза ва тартибли сақласа, бутун юрт гўзал ва файзли бўлади. Шу сабабли ҳашар каби ишлар халқимиз ҳаётида катта аҳамиятга эга. Агар ҳар бир инсон юрти равнақи учун ўз ҳиссасини қўшса, Ватанимиз янада гўзал, обод ва фаровон бўлади.
Исломжон Маматов,
Олтиариқ тумани «Шоҳ Толиб» масжиди имом-ноиби
Таҳририятдан:
Улуғ ва муборак кунлар арафасида ана шундай эзгу анъаналар янада жонланди. Юртимиз бўйлаб ўтказилган умумхалқ ҳашари аҳолининг бирдамлиги ва ободончилик ишларига бўлган юксак эътиборини яна бир бор намоён этди. Ушбу тадбирда фуқаролар, маҳалла фаоллари, нуронийлар ва ёшлар фаол иштирок этиб, ҳудудларда кенг кўламли тозалик ишлари амалга оширилди.
Ҳашар давомида хонадонлар, маҳалла ва кўчалар тартибга келтирилиб, атроф-муҳит тозаланди. Шунингдек, халқимиз учун муқаддас саналган қабристонлар, зиёратгоҳлар ва масжидлар ҳудудларида ҳам ободонлаштириш ишлари олиб борилди. Дарахтлар парвариш қилиниб, ҳудудлар тартибга келтирилди, ортиқча чиқиндилар тозаланди.
Хусусан, вилоятимизда фаолият юритиб келаётган 202 та масжидда ҳам кенг кўламли ҳашар тадбирлари ташкил этилди. Имом-хатиблар, масжид ходимлари ва маҳалла аҳли биргаликда масжидлар атрофини обод қилиш, ҳудудларни тозалаш ва тартибга келтириш ишларида фаол иштирок этдилар.
Муборак Рамазон ойи ва Рамазон ҳайити арафасида амалга оширилган бу каби эзгу ишлар натижасида зиёратгоҳлар ва ибодатгоҳлар янада гўзалликка бурканди. Бу эса юртимизда поклик, ободончилик ва бирдамлик анъаналари изчил давом этаётганининг ёрқин намунаси демакдир.
***
Xalqimiz azaldan mehnatsevarlik, hamjihatlik va bir-birini qo‘llab-quvvatlash kabi fazilatlari bilan tanilgan. Ana shu go‘zal anʼanalardan biri hashardir.
Hashar – bu insonlarning ixtiyoriy ravishda birlashib, jamoat manfaati uchun mehnat qilishi, yurtni obod qilish va atrof-muhitni pok saqlash yo‘lida birgalikda harakat qilishidir. Bunday ishlar xalqimizning birdamligi va mehr-oqibatini namoyon etadi.
Hashar paytida mahalla aholisi birlashib, ko‘chalarni tozalaydi, ariq va zovurlarni ochadi, daraxtlar ekib, bog‘-rog‘lar barpo etadi. Bu ishlar orqali nafaqat atrof-muhit chiroyli bo‘ladi, balki odamlar o‘rtasidagi do‘stlik va hamkorlik ham mustahkamlanadi. Yoshlar keksalardan ibrat olib, mehnatning qadrini anglaydi. Shu bois hashar faqat obodonlashtirish emas, balki tarbiyaviy ahamiyatga ham ega.
Dinimizda ham poklik, obodonlik va jamoat manfaati uchun xizmat qilish katta savobli ishlardan hisoblanadi.
Payg‘ambarimiz Muhammad ﷺ:
«الطُّهُورُ شَطْرُ الإِيمَانِ»
yaʼni: «Poklik, iymonning yarmidir», – deb marhamat qilganlar. Bu hadis insonni nafaqat shaxsiy poklikka, balki atrof-muhitni ham toza saqlashga chaqirishini anglatadi.
Boshqa bir hadisda Payg‘ambarimiz ﷺ shunday deganlar:
«إِمَاطَةُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ»
yaʼni: «Yo‘ldan ozor beruvchi narsani olib tashlash ham sadaqadir». Bu hadisdan ko‘rinib turibdiki, ko‘chalarni tozalash, yo‘llarni tartibga keltirish va jamoat joylarini pok saqlash ham savobli amal hisoblanadi.
Islomda yerni obod qilish ham insonning vazifalaridan biri sifatida ko‘rsatiladi. Qurʼoni karimda Alloh taolo insonni yer yuzida obodonchilik qilish uchun yaratgani taʼkidlanadi. Bu maʼnoda odamlar tabiatni asrash, daraxtlar ekish va yerni obod qilishga masʼuldir.
Daraxt ekishning fazilati haqida ham hadislarda katta savob vaʼda qilingan. Rasululloh ﷺ: «Agar bir musulmon daraxt eksa va undan inson, qush yoki hayvon yesa, bu uning uchun sadaqa bo‘ladi», – deb aytganlar.
Bu hadis daraxt ekish va tabiatni asrashning qanchalik savobli amal ekanini ko‘rsatadi. Shuning uchun hashar paytida daraxt ekish, ko‘chatlar o‘tqazish va yashil hududlarni ko‘paytirish juda muhim ish hisoblanadi.
Hasharning yana bir muhim jihati – u odamlarni birlashtiradi. Mahalla aholisi bir joyga jam bo‘lib, birgalikda mehnat qilganda o‘zaro hurmat va ahillik kuchayadi. Bunday muhitda yoshlar ham jamoatchilik ishlariga masʼuliyat bilan qarashni o‘rganadi. Bu esa kelajak avlodning ham vatanparvar va mehnatsevar bo‘lib yetishishiga xizmat qiladi.
Yurtni obod qilish har bir insonning burchidir. Har kim o‘z uyi, mahallasi va atrofini toza va tartibli saqlasa, butun yurt go‘zal va fayzli bo‘ladi. Shu sababli hashar kabi ishlar xalqimiz hayotida katta ahamiyatga ega. Agar har bir inson yurti ravnaqi uchun o‘z hissasini qo‘shsa, Vatanimiz yanada go‘zal, obod va farovon bo‘ladi.
Islomjon Mamatov,
Oltiariq tumani «Shoh Tolib» masjidi imom-noibi
Tahririyatdan:
Ulug‘ va muborak kunlar arafasida ana shunday ezgu anʼanalar yanada jonlandi. Yurtimiz bo‘ylab o‘tkazilgan umumxalq hashari aholining birdamligi va obodonchilik ishlariga bo‘lgan yuksak eʼtiborini yana bir bor namoyon etdi. Ushbu tadbirda fuqarolar, mahalla faollari, nuroniylar va yoshlar faol ishtirok etib, hududlarda keng ko‘lamli tozalik ishlari amalga oshirildi.
Hashar davomida xonadonlar, mahalla va ko‘chalar tartibga keltirilib, atrof-muhit tozalandi. Shuningdek, xalqimiz uchun muqaddas sanalgan qabristonlar, ziyoratgohlar va masjidlar hududlarida ham obodonlashtirish ishlari olib borildi. Daraxtlar parvarish qilinib, hududlar tartibga keltirildi, ortiqcha chiqindilar tozalandi.
Xususan, viloyatimizda faoliyat yuritib kelayotgan 202 ta masjidda ham keng ko‘lamli hashar tadbirlari tashkil etildi. Imom-xatiblar, masjid xodimlari va mahalla ahli birgalikda masjidlar atrofini obod qilish, hududlarni tozalash va tartibga keltirish ishlarida faol ishtirok etdilar.
Muborak Ramazon oyi va Ramazon hayiti arafasida amalga oshirilgan bu kabi ezgu ishlar natijasida ziyoratgohlar va ibodatgohlar yanada go‘zallikka burkandi. Bu esa yurtimizda poklik, obodonchilik va birdamlik anʼanalari izchil davom etayotganining yorqin namunasi demakdir.
