Ўзбекистон Президенти ташаббуси билан Тошкент, Самарқанд ва Термиз шаҳарларида 50 дан ортиқ мамлакатдан 300 га яқин нуфузли уламолар, муфтийлар ва исломшунос олимлар иштирокида ўтказилган I Халқаро ислом цивилизацияси форуми жаҳон ОАВлари ва йирик диний марказлар диққат марказида бўлди. Халқаро нашрлар ушбу анжуманни Ўзбекистоннинг бой диний-маърифий салоҳиятини намойиш этган тарихий воқелик сифатида кенг эътироф этмоқда.
Қуйида хорижий ОАВ ва расмий платформаларнинг айримларининг қисқача шарҳини тақдим этамиз:
🌐Саудия Арабистони манбалари («Haramain Archive»): Саудия Арабистони “Масжид ал-Ҳаром” бош имоми шайх Солиҳ ибн Ҳумайднинг Ўзбекистонга ташрифи, Имом Бухорий мақбарасини зиёрат қилгани ва халқаро анжумандаги иштироки кенг ёритилди. Ташриф давомида юксак одоб ва соф эътиқод намунасини кўрсатган шайх ҳадис илмининг султони бўлмиш буюк аждодимиз меросига юксак эҳтиром билдирди. У «Ал-Жомеʼ ас-Саҳиҳ» муаллифининг ҳаёти ёшлар учун илм ва собит ирода намунаси эканини ҳамда бу каби маърифий анжуманлар дунёда бағрикенгликни мустаҳкамлашга хизмат қилишини алоҳида таъкидлади.
🌐 Миср Фатво уйи («Дорул ифто» / egyptdaralifta): Бош муфтий, профессор Назир Муҳаммад Иёднинг форумдаги нутқларига таяниб, Ўзбекистоннинг ислом илм-фани ривожидаги ўрнини юқори баҳолади. Айниқса, Имом Бухорий ва Имом Мотуридий мероси соғлом тафаккурни шакллантириш ҳамда экстремизмга қарши курашишда дунё учун бебаҳо дастуриламал экани алоҳида қайд этилди.
🌐 Иордания ОАВ (“Petra” давлат ахборот агентлиги / petranews): Иордания Олий муфтийси, доктор Аҳмад ал-Ҳасанатнинг форумдаги нутқига таяниб, Ўзбекистондаги ислом цивилизацияси маркази илм-фан ва маърифат мажмуаси эканини таъкидлади. Айниқса, диёримиздан етишиб чиққан буюк олимлар — Имом ал-Бухорий, Имом ал-Мотуридий, ал-Хоразмий ва Ибн Синоларнинг ислом илм-фани ривожига қўшган ҳиссаси юқори баҳоланди. Шунингдек, Иордания Фатво ишлари бошқармаси ва Ўзбекистон Фатво маркази ўртасида ҳамкорлик меморандуми имзолангани алоҳида қайд этилди.
🌐 «islamsng.com» портали (Россия): Форум доирасида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин холиқназар ҳазратларининг Иордания бош муфтийси билан фатво ва таълим соҳасидаги келишувларини ҳамда анжуман якунида қабул қилинган 10 та глобал ташаббусни кенг ёритди. Шунингдек, Россия муфтийси Равил Гайнутдиннинг анжуман иштирокчиларига йўллаган қутлов матни эълон қилинди.
🌐 «peterburg-news.ru» нашри: Мазкур тадбирни «Ислом дунёсини бирлаштираётган ва кун тартибини ўзгартираётган форум» деб атади ҳамда Тошкент шаҳри исломофобияга қарши маърифат билан курашувчи халқаро гуманитар дипломатия марказига айланаётганини эътироф этди.
🌐 «islam-news» сайти: Анжуманнинг кенг кўламли географиясига тўхталиб, Кавказ мусулмонлари идораси раиси ва ТУРКСОЙ бош котиби каби нуфузли меҳмонларнинг диний бағрикенглик ва халқаро ҳамкорлик борасидаги ижобий фикрларини баҳам кўрди.
🌐«milliard.tatar» портали (Татаристон): Бухоро диний мактаблари ва татар уламолари ўртасидаги кўп асрлик илмий ворислик анъаналарига ҳамда форум доирасида «Саҳиҳи Бухорий» меросини асраш бўйича ўтказилган муҳокамаларга алоҳида репортаж бағишлади.
Хулоса ўрнида таъкидлаш жоизки, халқаро ҳамжамиятнинг якдил эътирофига кўра, ушбу нуфузли форум Ўзбекистоннинг нафақат улуғ алломалар юрти, балки бугунги кунда ҳам Ислом оламида тинчлик, мўътадиллик ва бағрикенглик ғояларини тарғиб қилувчи энг асосий маърифий марказлардан бири эканини ёққол кўрсатди.
***
O‘zbekiston Prezidenti tashabbusi bilan Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida 50 dan ortiq mamlakatdan 300 ga yaqin nufuzli ulamolar, muftiylar va islomshunos olimlar ishtirokida o‘tkazilgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi jahon OAVlari va yirik diniy markazlar diqqat markazida bo‘ldi. Xalqaro nashrlar ushbu anjumanni O‘zbekistonning boy diniy-ma’rifiy salohiyatini namoyish etgan tarixiy voqelik sifatida keng e’tirof etmoqda.
Quyida xorijiy OAV va rasmiy platformalarning ayrimlarining qisqacha sharhini taqdim etamiz:
🌐Saudiya Arabistoni manbalari («Haramain Archive»): Saudiya Arabistoni “Masjid al-Harom” bosh imomi shayx Solih ibn Humaydning O‘zbekistonga tashrifi, Imom Buxoriy maqbarasini ziyorat qilgani va xalqaro anjumandagi ishtiroki keng yoritildi. Tashrif davomida yuksak odob va sof e’tiqod namunasini ko‘rsatgan shayx hadis ilmining sultoni bo‘lmish buyuk ajdodimiz merosiga yuksak ehtirom bildirdi. U «Al-Jome’ as-Sahih» muallifining hayoti yoshlar uchun ilm va sobit iroda namunasi ekanini hamda bu kabi ma’rifiy anjumanlar dunyoda bag‘rikenglikni mustahkamlashga xizmat qilishini alohida ta’kidladi.
🌐 Misr Fatvo uyi («Dorul ifto» / egyptdaralifta): Bosh muftiy, professor Nazir Muhammad Iyodning forumdagi nutqlariga tayanib, O‘zbekistonning islom ilm-fani rivojidagi o‘rnini yuqori baholadi. Ayniqsa, Imom Buxoriy va Imom Moturidiy merosi sog‘lom tafakkurni shakllantirish hamda ekstremizmga qarshi kurashishda dunyo uchun bebaho dasturilamal ekani alohida qayd etildi.
🌐 Iordaniya OAV (“Petra” davlat axborot agentligi / petranews): Iordaniya Oliy muftiysi, doktor Ahmad al-Hasanatning forumdagi nutqiga tayanib, O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi ilm-fan va ma’rifat majmuasi ekanini ta’kidladi. Ayniqsa, diyorimizdan yetishib chiqqan buyuk olimlar — Imom al-Buxoriy, Imom al-Moturidiy, al-Xorazmiy va Ibn Sinolarning islom ilm-fani rivojiga qo‘shgan hissasi yuqori baholandi. Shuningdek, Iordaniya Fatvo ishlari boshqarmasi va O‘zbekiston Fatvo markazi o‘rtasida hamkorlik memorandumi imzolangani alohida qayd etildi.
🌐 «islamsng.com» portali (Rossiya): Forum doirasida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin xoliqnazar hazratlarining Iordaniya bosh muftiysi bilan fatvo va ta’lim sohasidagi kelishuvlarini hamda anjuman yakunida qabul qilingan 10 ta global tashabbusni keng yoritdi. Shuningdek, Rossiya muftiysi Ravil Gaynutdinning anjuman ishtirokchilariga yo‘llagan qutlov matni e’lon qilindi.
🌐 «peterburg-news.ru» nashri: Mazkur tadbirni «Islom dunyosini birlashtirayotgan va kun tartibini o‘zgartirayotgan forum» deb atadi hamda Toshkent shahri islomofobiyaga qarshi ma’rifat bilan kurashuvchi xalqaro gumanitar diplomatiya markaziga aylanayotganini e’tirof etdi.
🌐 «islam-news» sayti: Anjumanning keng ko‘lamli geografiyasiga to‘xtalib, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi va TURKSOY bosh kotibi kabi nufuzli mehmonlarning diniy bag‘rikenglik va xalqaro hamkorlik borasidagi ijobiy fikrlarini baham ko‘rdi.
🌐«milliard.tatar» portali (Tatariston): Buxoro diniy maktablari va tatar ulamolari o‘rtasidagi ko‘p asrlik ilmiy vorislik an’analariga hamda forum doirasida «Sahihi Buxoriy» merosini asrash bo‘yicha o‘tkazilgan muhokamalarga alohida reportaj bag‘ishladi.
Xulosa o‘rnida ta’kidlash joizki, xalqaro hamjamiyatning yakdil e’tirofiga ko‘ra, ushbu nufuzli forum O‘zbekistonning nafaqat ulug‘ allomalar yurti, balki bugungi kunda ham Islom olamida tinchlik, mo‘tadillik va bag‘rikenglik g‘oyalarini targ‘ib qiluvchi eng asosiy ma’rifiy markazlardan biri ekanini yoqqol ko‘rsatdi.
