маййит – Alhidoya.uz

Маййит пешонасини ўпмоқдан яхшидир

Alhidoya.uz таҳририяти — Wed, 07 May 2025 05:22:53 +0000

Шайх Али Тантовий раҳимаҳуллоҳ айтадилар:

«Бир-бирингизни севинг. Жудолик огоҳлантиришсиз келади. Бир-бирингиздан ҳол-аҳвол сўраб туринг. Чунки ҳеч ким охирги сўзлашув сўнгги бор дийдор қачон эканини билмайди. Ўзаро кўнгилларингизни кўтаринглар. Кейин афсус, деган билан кетганни ортга қайтариб бўлмайди. Ёдингизда тутинг, ҳаётлик чоғида ширин сўз айтмоқ, маййит пешонасини ўпмоқдан кўра яхшироқдир».

***

Shayx Ali Tantoviy rahimahulloh aytadilar:

«Bir-biringizni seving. Judolik ogohlantirishsiz keladi. Bir-biringizdan hol-ahvol so‘rab turing. Chunki hech kim oxirgi so‘zlashuv so‘nggi bor diydor qachon ekanini bilmaydi. O‘zaro ko‘ngillaringizni ko‘taringlar. Keyin afsus, degan bilan ketganni ortga qaytarib bo‘lmaydi. Yodingizda tuting, hayotlik chog‘ida shirin so‘z aytmoq, mayyit peshonasini o‘pmoqdan ko‘ra yaxshiroqdir».

Маййит чиққан хонадондан келин ота уйига кетиши керакми?

Alhidoya.uz таҳририяти — Wed, 09 Oct 2024 10:03:08 +0000

Савол: Ассалому алайкум!

— Водий томонларда таъзия бўлган хонадондаги келин ўз уйига бориб, 7-8 кун туриб келиши шарт қилинган. Шу тўғрими?

Жавоб: Ва алайкум ассалом!

— Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Бу нарса халқимиз орасида тарқаб қолган хурофотлардан саналади. Динимизда бундай таълимот йўқ. Кўп жойларда жаноза, таъзияга алоқадор ишларда жуда ҳам кўп шундай асоссиз нарсалар тарқаб қолган ва энг ёмони бу ишларни динимиз кўрсатмаси деб қилинади.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам нотўғри тушунчаларни, динда йўқ нарсани динда бор дейишни ёки уларни қилишни қаттиқ қоралаганлар. Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким бизнинг бу ишимизда ундан бўлмаган нарсани янгитдан пайдо қилса, у рад қилингандир”, дедилар (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти). Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази

***

Savol: Assalomu alaykum!

— Vodiy tomonlarda ta’ziya bo‘lgan xonadondagi kelin o‘z uyiga borib, 7-8 kun turib kelishi shart qilingan. Shu to‘g‘rimi?

Javob: Va alaykum assalom!

— Bismillahir Rohmanir Rohiym. Bu narsa xalqimiz orasida tarqab qolgan xurofotlardan sanaladi. Dinimizda bunday ta’limot yo‘q. Ko‘p joylarda janoza, ta’ziyaga aloqador ishlarda juda ham ko‘p shunday asossiz narsalar tarqab qolgan va eng yomoni bu ishlarni dinimiz ko‘rsatmasi deb qilinadi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam noto‘g‘ri tushunchalarni, dinda yo‘q narsani dinda bor deyishni yoki ularni qilishni qattiq qoralaganlar. Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kim bizning bu ishimizda undan bo‘lmagan narsani yangitdan paydo qilsa, u rad qilingandir”, dedilar (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati). Vallohu a’lam.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi

Маййит учун йўл намози ўқиладими?

Alhidoya.uz таҳририяти — Tue, 10 Sep 2024 04:45:24 +0000

Савол: Ассалому алайкум!

— Бир танишим “Бир инсон вафот этса, жанозадан кейин унинг учун йўл намози деган намоз ўқиб, савобини шу маййитга бағишлайди”, деб қолди. Ҳақиқатан, йўл намози деган намоз борми?

Жавоб: Ва алайкум ассалом!

— Динимизда бир қанча нафл намозлар бор, аммо маййит учун ўқиладиган йўл намози каби бир намоз йўқ. Динда шундай буйруқ бор экан, қилмаса бўлмайди, деб бундай намозни оммалаштириш, вожиб даражасига кўтариш хатодир. Оммалашиб кетса, бидъат ишга айланиш эҳтимоли бор.

Лекин вожиб даражасига чиқармасдан ихтиёрий равишда нафл намоз ўқиб, савобини маййитга бағишлаш жоиз. Бу ҳақида “Баҳрур роиқ” китобида бундай дейилган: “Инсон намоз ўқиб, рўза тутиб, садақа қилиб, савобини тирик ёки маййитга бағишласа бўлади ва савоби уларга етиб боради. Бу Аҳли сунна вал жамоанинг тутган йўлидир”. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази

***

Savol: Аssalomu alaykum!

— Bir tanishim “Bir inson vafot etsa, janozadan keyin uning uchun yoʼl namozi degan namoz oʼqib, savobini shu mayyitga bagʼishlaydi”, deb qoldi. Haqiqatan, yoʼl namozi degan namoz bormi?

Javob: Va alaykum assalom!

— Dinimizda bir qancha nafl namozlar bor, ammo mayyit uchun oʼqiladigan yoʼl namozi kabi bir namoz yoʼq. Dinda shunday buyruq bor ekan, qilmasa boʼlmaydi, deb bunday namozni ommalashtirish, vojib darajasiga koʼtarish xatodir. Ommalashib ketsa, bidʼat ishga aylanish ehtimoli bor.

Lekin vojib darajasiga chiqarmasdan ixtiyoriy ravishda nafl namoz oʼqib, savobini mayyitga bagʼishlash joiz. Bu haqida “Bahrur roiq” kitobida bunday deyilgan: “Inson namoz oʼqib, roʼza tutib, sadaqa qilib, savobini tirik yoki mayyitga bagʼishlasa boʼladi va savobi ularga yetib boradi. Bu Аhli sunna val jamoaning tutgan yoʼlidir”. Vallohu aʼlam.

Oʼzbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi

Маййит лаҳадга қўйилаётганда юзи очиб қўйиладими?

Alhidoya.uz таҳририяти — Sat, 08 May 2021 04:58:41 +0000

Савол: Ассалому алайкум!
— Яқинда акам оламдан ўтди. Акамни кўмиш жараёнида илмли инсонлар ўзаро тортишиб қолишди. Бир гуруҳ одамлар “маййит лаҳадга қўйилаётганда юзи очиб қўйилади деса, яна бир гуруҳ инсонлар юзни ёпиб қўйиш керак” дейишди. Мана шу масалага ойдинлик киритиб берсангиз.

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Инсон вафот этгандан кейин уни ювиш, кафанлаш, жаноза ўқиш ва қабрга қўйиш каби масалалар Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг кўрсатмалари бўйича амалга оширилади. Унга кўра маййитни қабрга ўнг ёнбоши билан ётқизиб, юзини қиблага қаратиб, кафанини очмасдан кўмилади. Қабрга қўйилганда маййитни юзини очиб қўйиш шариатга хилоф ишдир. Қолаверса, маййит кафанлангач дунё ҳаётидан барзах ҳаётига ўтган ҳисобланади. Шу сабабли баъзан юзи қорайган бўлиши ёки бошқа ўзгаришлар бўлса унинг ҳаққида ёмон гумонга бормаслик учун ҳам юзини очмасликка ҳаракат қилиш керак. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Ўликларни ёқиш мумкинми?

Alhidoya.uz таҳририяти — Mon, 15 Mar 2021 09:11:13 +0000

Савол: Ассалому алайкум!
— Вафот этган кишиларни ёқиш мумкинми? Бунга Исломда муносабат қандай?

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Ислом қонун қоидаларига кўра ўликлар ерга дафн қилиниши керак. Уларни ёқиш ёки ер юзасига ташлаб қўйиш мумкин эмас.

Мусулмон кишини дафн қилиш уламоларнинг иттифоқига кўра фарзи кифоядир. Унинг шарт эканига далил, Одам алайҳиссаломдан токи ҳозиргача одамлар ўликларини ерга дафн қилаётганлари ва ким шу ишни қилмаса, уни айблашларидир. Биринчи дафн қилган киши Қобил, у ўз укаси Ҳобилни дафн қилган.

Қуръони каримда Одам алайҳиссаломнинг икки ўғли ҳақида ҳикоя қилинади. Улар Аллоҳ таолога қурбонлик қилишганда Ҳобилдан қабул бўлди, Қобилдан қабул бўлмади. Шунда Қобил Ҳобилнинг жонига қасд қилди. Аллоҳ таоло шундай дейди:
“Унинг (ҳавойи) нафси биродарини ўлдиришни хуш кўрсатди ва дарҳол, уни ўлдирди. Шу билан у зиён кўрувчилардан бўлиб қолди. Шундан сўнг, Аллоҳ унга биродари мурдасини қандай кўмишни кўрсатиш учун ерни кавловчи бир қарғани юборди. «Ҳолимга вой! Наҳот шу қарғачалик бўлишдан ожиз бўлсам? (Мен ҳам) биродарим жасадини (тупроққа) кўма қолай», – деди. Шундай қилиб (у) пушаймон қилувчилардан бўлиб қолди” (Моида сураси 30-31-оятлар).

Мана шу ояти каримадан маълум бўладики, инсон жасади ерга кўмилиши қадимдан қолган илоҳий ҳукмдир.

Пайғамбаримиз алайҳиссалом ўликларни дафн қилиш ҳақида шундай деганлар:
“Лаҳад биз учун, шақ (ерни тиккасига ёриб кўмиш) бошқалар учун” (Имом Абу Довуд Ибн Аббос разияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар).

Аллоҳ таоло Одам болаларини ҳурматли қилиб қўйган. Қуръони каримда шундай дейилади:
“Дарҳақиқат, (Биз) Одам фарзандларини (азиз ва) мукаррам қилдик ва уларни қуруқлик ва денгизга (от-улов ва кемаларга) миндириб қўйдик ҳамда уларга пок нарсалардан ризқ бердик ва уларни Ўзимиз яратган кўп жонзотлардан афзал қилиб қўйдик” (Исро сураси 70-оят).

Динимизда маййитнинг танасини ёқиш жоиз эмас. Чунки унинг ҳурмати ҳам тирикнинг ҳурмати кабидир. Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Маййитнинг суягини синдириш, уни тириклигида синдириш кабидир” (Имом Ибн Можа ва Имом Абу Довуд ривоят қилишган).

Модомики, ўликнинг суякларини синдириш тирикнинг суякларини синдириш каби экан, ўликни ёқиш ҳам тирикни ёқиш кабидир. Пайғамбаримизнинг бу ўхшатишлари бу ишдан қайтариш ва унинг ёмонлигига кифоя қилади.

Бунинг устига динимиз мусулмон бўлмаган кишининг жасади топилганда ҳам, одамийлик жиҳатидан, уни дафн қилишни буюради. Пайғамбаримиз алайҳиссалом қабр устига ўтиришдан ҳам қайтарганлар. Исломда маййитни ёқиш эмас, аксинча тайин жойга дафн қилиб, охиратни эслаш учун, уни зиёрат қилиб туришга буюрилганмиз. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати