Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Эр аёлига: «Ўртамизда никоҳ йўқ” деса, эр-хотин ўртасига талоқ тушиш ёки тушмаслиги эрнинг ниятига боғлиқ бўлади. Яъни агар эр ушбу гапни талоқ қилиш мақсадида айтган бўлса, талоқ тушади. Агар талоқ қилиш ниятида айтмаган бўлса, талоқ тушмайди. Бу ҳақда фатво китобларимизда шундай дейилган:

وَلَوْ قَالَ لَهَا لَا نِكَاحَ بَيْنِي وَبَيْنَك أَوْ قَالَ لَمْ يَبْقَ بَيْنِي وَبَيْنَك نِكَاحٌ يَقَعُ الطَّلَاقُ إذَا نَوَى

“Эр аёлига: “Мен билан сенинг орамизда никоҳ йўқ”, деса ёки: “Сен билан менинг орамизда ҳеч нарса қолмади”, деса ва бундан талоқни ният қилса, талоқ тушади” (“Фатавои ҳиндийя” китоби). Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Эри вафот этган аёлнинг иддаси узун ёки қисқа бўлиши ёшга боғлиқ эмас. Балки аёлнинг ҳомиладорлиги ёки ҳомиладор эмаслигига боғлиқ.

Эри ўлган аёлнинг иддаси икки хил бўлади:
1. Аёл ҳомиладор бўлмаса 4 ойу 10 кун идда сақлайди.
2. Ҳомиладор аёл туққунича идда ўтиради.

Эрнинг вафот этиши ҳижрий қамарий ойнинг бошига тўғри келса, ҳилол (янги чиққан ой)лар билан ҳисобланади. Агар вафот этиш ойнинг ўртасида бўлса, идда кунлар билан ҳисобланади. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Оилада ҳалолик ва поклик бўлса, тинч бўлса, жамият мустаҳкам ва турмуш фаровон бўлади. Оилада эркак кишининг маъсулияти алоҳида шариат ҳукмлари билан қайд этилган. Аёлига нисбатан Аллоҳ таоло эркакнинг жисмоний ва руҳий жихатлари билан оилада раҳбар бўлишга мос қилиб яратган.

Аллоҳ таоло эркак кишига оиладек муқаддас даргоҳга раҳбар бўлиш вазифасини юклаб Қуръони каримда шундай марҳамат килган:

“Эркаклар хотинлар устидан (оила бошлиғи сифатида доимий) қоим турувчилардир. Сабаб – Аллоҳ уларни айримлари (эркаклар)ни айримлари (аёллар)дан (баъзи хусусиятларда) ортиқ қилгани ва (эркаклар ўз оиласига) ўз мол-мулкларидан сарф қилиб туришларидир”, деган (Нисо сураси, 34-оят).

Пайғамбаримиз алайҳиссалом: “Эрнинг аёли олдидаги вазифаси еганингизда уни ҳам едиришингиз, кийинганингизда кийинтирмоғингиз, юзига урмаслик, қабиҳ сўзлар билан ҳақорат  қилмаслик, аразлашганда уйдан чиқмаган ҳолда фақат ўрнини бошқа қилиб ётмоқлик”, дедилар.

Эркак кишининг энг катта бурчи ўз қарамоғидагиларнинг ўзгаларга қарам бўлиб қолишига йўл қўймасликдир.

Дархақиқат, эркакнинг зиммасига аҳли аёл нафақаси фарздир. Минг афсуслар бўлсинки, ҳозирги кунда баъзи бир оилада бошлиқлари айни шу масалада ўз вазифаларини унитиб қўймоқдалар. Баъзи эркаклар ўз жуфти ҳалолларига аёллар шаънига мос келмайдиган йўллар билан пул топиб келиш учун кўча-куйга чиқариб, ҳатто мадикорликга боришликга мажбур қилаётганлиги сезилиб қоляпти.

Бу эса эрни ўз вазифасини адо этолмаганидан бўлиб, оқибатда оилани бузилишига сабаб бўлмоқда. Бир куни ҳазрати Умар (р.а.) ҳузурларига бир аёл эрини етаклаб келиб эрини кўрсатиб: “Эй амирал мўминин! Бу киши менинг эрим бўлади, турмушимизга уч ой бўлди, мен тинч-тотув яшашга кўп ҳаракат қилдим, яхши яшашга лекин эримни рағбати бўлмади, вазифаларини бажармаяпти, мен эрим билан ажрашаман, деди.

Ҳазрати Умар эридан сен нима дейсан, – деб сўради. –  Мени ҳеч қандай шикоятим йўқ, лекин ажрашмайман, деди. Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу эрнинг кийим-боши, рангу рўйига қараб сабабини тушиндилар ва аёлга: “Сен ҳозир уйингга боргин ва бир оздан кейин келгин, унгача биз эринг билан суҳбатлашиб оламиз, деди. Аёл кетгандан кейин Хазрати Умар одамларга бу одамни ҳаммомга олиб бориб ювинтиришни, тоза кўйлакларни кийдиришни буюрдилар. Эрни ювинтиришиб тоза кўйлакларни кийинтиришиб қўйишди бу орада аёл кириб келди , эрини покизалигини ва тоза кўйлакларни устида кўриб ажрашиш қасдини ҳам унутиб, эрини олиб уйга кетишди, шунда Ҳазрати Умар (р.а.) одамларга қараб: “Сизлар аёлингизни покиза кутиб олишни севганингиз каби аёлларингиз ҳам сизларни тоза ва покиза юришингизни ҳоҳлайди”, дедилар.

Албатта, Ислом дини ўз аёлларига нисбатан яхши муносабатда бўлган эркакларни инсонларни энг яхшилари қаторига қўшади. Бу ҳақда Расуллулоҳ шундай деб марҳамат қиладилар:

“Сизларнинг ичингиздаги энг яхшингиз ўз аҳли аёлига нисбатан яхши муносабатда бўлганидир. Мен эса ўз аҳлимга сизлардан кўра яхшироқ муносабатдаман” (Имом Термизий ривояти).

Аллоҳ таоло юртимизни обод қилиб, оилаларимизни мустаҳкам ва азиз фарзандларимизни ота-онасига раҳмат келтирадиган, элу юртга манфаатли инсонлар бўлишларини насиб айласин!

Беҳзод ЮНУСОВ,
Қўштепа тумани “Ғанижон ота” масжиди имом-хатиби

– Устоз. Яхшимисиз? Сизга саволим қуйидагича: қизимни узатганимга 7 йил бўлди. Алҳамдулиллах, куёвим дину-диёнатли деб, яхши ниятлар билан ҳавас қилиб узатгандим. Ҳозир ҳам ёмон эмас. Қизим узатилгач, ҳижобга кирди. Уч нафар фарзандлик бўлишди. Қайнона-қайнотаси билан яшашади. Менга ҳеч ҳам гап ташимаган шу пайтгача. Кейинги пайтларда мазаси бўлмай, тушкунликка тушиб, юраги оғрийдиган бўлиб қолди. Охири сўраб суриштириб билдимки, у ҳеч ҳам кўчага чиқмас экан. Шу йиллар мобайнида икки ҳафтада бир маротаба уйга келади. Эри ўзи олиб келиб, ўзи олиб кетади. Кўп қаватли уйда туришади. Фақат шу 2 ҳафтада бир маротаба кўчага чиқади уйга келганда. Шунда ҳам подъезднинг тагидан машинага ўтиради ва уйга қайтаётганида ҳам шунақа. Қизим олий маълумотли. Ишлатиш ниятлиги йўқ. Қариндош-уруғ, борди-келдига рухсат йўқ. Тўй-ҳашамларга ҳам рухсат йўқ. Калтакларкан, ураркан. Эридан жуда қўрқиб қолган. Қизимдан хавотирдаман. Фарзандлари боғгача бормайди. Гап-сўзлари ҳам ғалати бўлиб қолган, тарки дунё қилганга ўхшайди. Сан фарзандларингга кераксан, соғлигини ўйла, фарзандларинг боғчага борсин, ўзинг ҳам ўша ерда ишласанг бўлади-ку, десам. Унга ҳам йўқ дейишибди. Буларни билиб кечалари ухлолмай чиқаяпман. Эри ҳам ишламайди. Ишласам, намозларим қолиб кетади, дер экан. Иложини қилса, шунақа иш топса бўлади.ку намозларини ҳам қазо қилдирмайдиган. Кейинги пайтда жуда қийналиб қолишган. Моддий тарафдан. Ота-онасининг нафақа пулига яшашади. Болаларига кашага сутни ҳам қийналиб сўрайди қайнонасидан қизим. Мен пул берворай десам, йўқ эмиш, уларнинг нафсониятига тегармиш… Жуда ҳафаман. Нима қилай?.. Оилани эркак боқиши керак эмасми?.. Кўп қаватли уйда, тўртта девор, ҳеч қаерга чиқармаслиги тўғрими? Шу муаммолар ҳақида фикрингизни билмоқчи эдим. Шулар ҳақида маърузалар қилсангиз, яхши бўларди. Кўпчилик эшитарди. Ҳа. яна бир гап. Бизнинг диёримиздаги олимларимиз, имомларимизнинг гапини олмас экан куёв… Улар сўфийлар, деркан. Мазҳабни тан олмайди. Буларни ёзаяпману, кўзимдан ёш тинмаяпти. Нима қилай? Бошим қотган, маслаҳат беринг. Аллоҳим рози бўлсин.

Жавобни тингланг!

Fargonaziyo.uz сайти таҳририяти