УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар: (3-қисм)

УЛАМОИ КИРОМЛАР АЙТАДИЛАРки…: 

• Ҳар бир ҳаракатларимизни Худо кўриб турганини доим эсда тутишлик даркор!
• Ҳатто илм ҳам гўзал инсонийлик учун кифоя қилмайди. Чунки инсоннинг гўзаллиги унинг одоб-ахлоқи билан намоён бўлади.
• Уламолар фақат илмнинг ўзи олимга наф бермаслигига, балки унинг одоб билан зийнатланиши зарурлигига шайтонни мисол қилиб келтирганлар. Яъни шайтонда ҳам илм бўлган, аммо унда гўзал ахлоқ бўлмаган. Шунинг учун одоб инсоннинг қадр-қимматини белгиловчи мезон ҳисобланади.
• Динимиз кўрсатмалари инсон ҳаётининг ҳамма жиҳатини ўз ичига қамраб олади ва унинг шахсий, оилавий ва ижтимоий ҳаётидаги ўрнини белгилаб берган.
• Мусулмон киши ўзгалар билан муомала қилишда чиройли хулқли бўлиши – айни динимиз талаби!
• Турли улов ва транспорт воситалари – Аллоҳ таолонинг бизга берган неъматлари.
• Ҳар бир неъматнинг шукри – уни шариатга мувофиқ, гўзал ҳолатда ишлатишдир. Шунинг учун инсон уловда юрганида қўлидан келганича ўзи ва ўзгаларни хатарга қўймаслиги, пиёдалар, йўловчилар ва бошқа ҳайдовчилар ҳаётига хавф солмаслиги керак. Бунинг учун эса йўл ҳаракати қоидаларига, светофор чироқлари ишораларига риоя қилиши лозим бўлади.
• Мошинага минишни яхши ният билан бошлаш, йўл давомида ўзгалар билан чиройли муомала қилиш – юксак одоб намунасидир.
• Жумҳур уламолар йўл ҳаракати қоидаларига амал қилиш вожиб эканини таъкидлашади.
• Чунки йўл ҳаракати қоидаларидан ҳамма одамларнинг фойдаси кўзланади ва қоидаларга амал қилиш – вожиб саналанади.
• Мошина ҳайдаш, автоулов бошқариш учун белгиланган тартибда, ўрнатилган қоидаларга мувофиқ тегишли ташкилот томонидан берилган расмий ҳужжат (ҳайдовчилик гувоҳномаси, махсус рухсатнома) бўлмасдан автоуловни ҳайдаш яхшиликка олиб келмайди.
• Ҳайдовчилик гувоҳномаси (махсус рухсатнома) бўлмасдан автоуловни бошқаришнинг оқибати ҳайдовчи инсоннинг ўзи учун ҳам, оила аъзолари учун ҳам, бошқа одамлар учун ҳам жуда аянчли, ўта зарарли ва ниҳоятда ачинарли бўлиб, баъзи ҳолатларда эса бу дунёдан тезроқ кетишига ҳам сабаб бўлади.
• Ўзини таниган, ақл-заковатли, узоқни кўзлаган, ўзи, оила аъзолари, яқинлари ва атрофдагиларига зарар етказишни хоҳламаган инсонлар ўзларини эҳтиёт қилиб, автоуловни ҳайдовчилик гувоҳномаси (махсус рухсатнома)сиз бошқаришдан жиддий ва қаттиқ сақланадилар.
• Шаръий қоидаларимизга кўра ҳайдовчи ўзгаларнинг жони, молига етказган зарари учун жавобгар бўлади.
• Ҳайдовчига боғлиқ бўлмаган, унинг айби йўқ ҳолатлар – бундан мустасно.
• Жаноби Пайғамбаримиз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам қуйидаги нарсаларни “йўлнинг ҳаққи” деганлар: “кўзни тийиш, азият бермаслик, саломга алик олиш, яхшиликга буюриш ва ёмонликдан қайтариш” (Муттафақун алайҳ).
• Ҳадиси шарифдаги “азият” сўзи кўп нарсаларни ўз ичига олади. Энг ёмонларидан бири – ўзгаларга тил билан озор етказишдир. Айниқса ҳақорат, сўкиш – мусулмонлик одобларига мутлақо зиддир!
• Жаноби Пайғамбаримиз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам бу хусусда шундай деганлар: “Мусулмон кишини сўкиш – фосиқликдир. У билан урушиш – кофирликдир” (Муттафақун алайҳ).
• Очиқ ойдин гуноҳ қиладиган одамни “фосиқ” дейилади. Бир мусулмонни жонига қасд қилиш катта гуноҳлигини билиб туриб, уни қонини ҳалол санаш – куфрдир.
• Асл қоида – транспорт воситаси ҳайдовчиси ҳаракат давомида мошинаси билан содир қиладиган ҳар бир ҳодисага масъулдир. Чунки мошина унинг қўлидаги восита ва ҳайдовчи уни бошқаришга қодир. Мошина ўзича ҳаракатланмайди. Шунинг учун ҳайдовчи мошинанинг олди, орқаси ва ён томонлари билан етказган зарарга зомин, жавобгар бўлади.
• Ҳайдовчи йўл ҳаракати қоидаларини бузиш билан ҳаддан ошиб ўзгага зарар етказса, жавобгар бўлишида шубҳа йўқ. Чунки ҳаддан ошувчи доимо жавобгар ҳисобланади.
• Мўмин-мусулмонлар йўл ҳаракати қоидаларига ва йўл одобларига кузатув камералари ёки йўл патрул хизмати инспектори қараб тургани учунгина эмас, балки шариатимиз талаби эканлигини инобатга олиш лозим.
• Бугунги кунда йўлдаги тартибсизликлар, дилхираликлар ва ўлим ҳолатлари бўйича “биринчилик”ни мусулмон юртлари қўлдан бермай келмоқдалар. Аслида эса йўл маданияти борасида мусулмонлар эмас, балки бошқаларнинг пешқадам бўлиши биз учун ор ҳисобланмоғи даркор.
• Асло шошилиб юрманг! Ҳалокат учун 100 мартта эмас, 1 мартта хатога йўл қўйиш қифоя қилади.

Беш (5) нарсада шошилиш тавсия этилади:

1) Меҳмонга овқат тортишда.

2) Қарзни узишда.

3) Маййитни кўмишга ҳозирлашда.

4) Қизни турмушга чиқаришда.

5) Гуноҳдан тавба қилишда.

• Аёллар, ёшлари катталар, ёш болалар ва ногиронлар йўлдан ўтаётганда имкон қадар уларга йўл бериш ва уларни чўчитмасликка бор куч билан ҳаракат қилиш керак! Зеро ҳадиси шарифларда “Ким мусулмонни қўрқитса, Қиёматда Аллоҳ уни қўрқитади” дейилади.
• Йўлда билиб-билмай сизга озор етказган инсонга жавоб қайтаришга ҳаракат қилманг!

Ислом одоби ёмонлик қилганга ёмонлик қайтаришга буюрмайди!

Балки яхшилик қилишга буюради!

• Агар ўз ҳаётингиз қадрига етмасангиз, сиз билан бўлган ҳамроҳларингиз ҳаётини, мошинангиз атрофидагиларни ҳаётларини ўйланг! Ваҳоланки, ўз ҳаётингиз қадрига етмасликка ҳам ҳаққингиз йўқ!
• Кўчадан ўтиш ёки унда тўхтаб туриш ҳаққи – умумий. Ундан пиёда ҳам, автомошинада ҳам фойдаланиш мумкин. Бунда саломатлик, яъни ўзига ҳам, ўзгага ҳам зарар бермаслик шарт қилинади.
• Пиёдалар ҳам йўл қоидаларига амал қилишлари лозим.
• Қизил чироқда ўтиш – бошқа бир йўл ҳаракати иштирокчиси ҳаққини поймол қилиш ҳисобланади.
• Йўлнинг қатнов қисмида, шунингдек пиёдалар ўтиш жойларида ҳаракатланаётган пиёдаларнинг телефондан фойдаланиш, теле-видео маҳсулотларни кўриш-эшитиш, радио, аудио маҳсулотларни эшитиш, китоб ёки даврий матбуот ўқиш ҳамда эътиборни чалғитадиган бошқа электрон воситалардан фойдаланишлари мутлақо ман этилади.

Муборак динимизнинг йўл ҳаракатидаги ЭНГ АСОСИЙ 4 (тўрт) та талаби:

1)     Ҳар бир йўл ҳаракати иштирокчиси йўл ҳаракат қоидаларига қатъий риоя этиш;

2)     Йўлда юриш одобларини сўзсиз бажариш;

3)     Бир-бирларига нисбатан ҳурмат ва бағрикенглик билан муомала қилиш;

4)     Ўзи яхши кўрганни ўзгаларга ҳам раво кўриш.

• Шариат ман этган нарсаларни истеъмол қилиб автомобилни бошқаришда бандасидан эмас, гуноҳи икки карра бўлишидан аввало Худодан қўрқиш керак!
• Имкон қадар фарзандларига ҳам мошина ҳайдашни ўргатмоқлик лозим.
• Бировнинг шахсий мошинасига минган одам худди унинг уйига кирган кабидир. Ўзини шунга хос ва мос тутиши лозим.
• Ким мусулмон?!?

Мусулмон киши ким ўзи аслида?!?

Бунинг жавобини Жаноби севикли Пайғамбаримиз Аллоҳнинг Ҳабиби Муҳаммад мустафо Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам бизларга ўргатиб, муборак таълим-тарбияларини бердилар: «Тилидан ва қўлидан мусулмонларга зарари етмайдиган киши – ҳақиқий мусулмондир» (Имом Бухорий ривоятлари);

• Ўзининг мошинасидан афзалроқ мошинани кўрса, ўзидан пастроққа қарасин!
• Ўзининг мошинасидан афзалроқ мошинага ҳасад эмас, ҳавас билан, ўзидан пастроққа эса меҳр билан қараш даркор, Яратганга шукр ва истиғфорни кўпайтириш лозим.

(3 – қисм тугади. Давоми бор…)
Иброҳимжон домла Иномов.

баён қилиб берганлар: (2-қисм) ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:

• Ота-она рози – Худо рози!

• Яхши ўғил ота молини бийлар,
  Ёмон ўғил ота молини сочар.

• Ўзингга раво кўрмаганни
  Ўзгага ҳам раво кўрма!

• Кишининг кўнглини оғритма зинҳор –
  Сенинг ҳам кўнглингни оғритувчилар бор!

• Яхшига қилсанг яхшилик –
  Ҳам айтади, ҳам қайтади.
  Ёмонга қилсанг яхшилик –
  На айтади, на қайтади.

• Кўза кунда эмас, кунида синади.

• Одоб билан бахт топилар,
  Сабр билан – тахт.

• Ошиқмаган олисга етар.

• Сабр – аччиқ, меваси – ширин.

• Сабр таги – раҳмон,
  Шошган иши – шайтон.

• Аччиқ савол бериб,
  Ширин жавоб кутма.

• Аччиқ тил – заҳри илон,
  Чучук тилга – жон қурбон.

• Сабр этган етар муродга,
  Бесабр – қолар уятга.

• Сабр этган – муродга етган.

• Ёмонликка яхшилик – эр кишининг ишидир.
  Ёмонликка ёмонлик – ҳар кишининг ишидир.

• Қарғишнинг икки учи бўлар.

• Сабрли бўлсанг – ўзарсан,
  Сабрсиз бўлсанг – тўзарсан.

• Узун тил – бошга тўқмоқ,
  Бўйинга – сиртмоқ.

• Сабрли кишининг иши соз!

• Сабрлининг бошига олма битар,
  Сабрсизнинг бошига – ғавғо.

• Сувсаган ўлмас, ҳовлиққан ўлар.

• Сўраган адашмас, ўйловчи шошмас.

• Тек юрган, тўқ юрар.

• Той минган от ҳам минар.

• Тоқат қилсанг, тоғ эгилар,
  Сабр қилсанг – боғ эгилар.

• Тоқатлига тоғлар эгар бошини,
  Бетоқатнинг итлар еяр лошини.

• Чопиб борган ерга,
  Юриб борса ҳам бўлар.

• Шошган ишга шайтон қўшилар.

• Дўст орттираман десанг –
  Ширин суҳбат қил!
  Душман орттираман десанг –
  Чақиртикан бўл!

• Шошган эр уйига етолмас,
  Шошган қиз эрга ёлчимас.

• Шошганнинг иши ўнгмас.

• Яхши гап билан илон инидан чиқар,
  Ёмон гап билан пичоқ қинидан чиқар.

• Шошилган йиқилар,
  Шошмаган ойга чиқар.

• Ўзи совуқнинг – сўзи совуқ.

• Ҳамма яхши – мен ёмон,
  Ҳамма буғдой – мен сомон.

• Ўзига боқма – сўзига боқ!

• Таом лаззати ўзида,
  Одам лаззати – сўзида.

• Ҳар меванинг пўчоғи бор,
  Ҳар сўзнинг ўлчови бор.

• Тилингда бўлса болинг –
  Кулиб турар иқболинг.

• Ёмон тил бошга бало келтирар.
  Яхши тил давлат, дунё келтирар.

• Мазлумлар дилини оғритма бир зум,
  Балки бир кун ўзинг бўласан мазлум…

• Шошмасанг, тез етасан,
  Шошгандан ўзиб кетасан.

• Яхши от кейин чопар.

• Кимки қилса ёмонлик – асло топмас омонлик.

• Қаноат қилсанг, қорнинг тўяр,
  Беқаноат – отини сўяр.

 УЛУҒЛАРДАН  ҲИКМАТЛАР:

• Довуд пайғамбарнинг ўттизта ўғиллари бўлибди…

Бир куни пешин намозига одамлар кечика бошлабди. Довуд пайғамбар орқаларига қарасалар, ўнг томонларида ўн бешта ўғиллари, чап томонларида ўн бешта ўғиллари ўтирибди экан.

Шунда сал мақтанчоқликка бўй олдириб:

–     Ўзимиз ҳам бир жамоа эканмиз-ку, элни кутмасдан намозимизни бошлайверамиз… Худо хоҳласа, ўттиз ўғлим бор, ҳақ динни бутун элга ўзим етказаман, деган ўй келиб, намозни бошлаб кетибдилар.

…Худога Довуд пайғамбарнинг бу ишлари ёқмади. Довуд пайғамбар намоз вақтида “Ассалому алайкум вараҳматуллоҳ!” деб, ўнг томонга салом берганларида ўн бешта ўғиллари жон топширди. Чап томонга салом берганларида, қолган ўн бешта ўғиллари бандаликни бажо келтирди.

Хатосини уққан Довуд пайғамбар алайҳиссалом кўз ёшларини дарё қилиб, Яратгандан кечирим сўрадилар…

Раҳми чексиз Аллоҳ таоло:

–     Ўттизта ўғлингизни қайтариб берайми ё ўттизини ўрнини босадиган битта ўғил берайми? – деб сўради.

–     Сенинг амринг икки бўлмайди… Ўттиз ўғлимнинг жонлари жаннатда бўлсин… Менга уларнинг ўрнини босадиган битта ўғил берсанг бас…

–     Айтганингиз бўлсин! Лекин боланинг умри қисқа бўлади. Мен унга фақат тўққиз йил умр бераман.

–     Майли, шунисига ҳам шукр! – деб, Довуд пайғамбар келаси йил ўғил кўрадилар.

У боланинг исми Сулаймон эди. Сулаймон иш буюришга яраб қолган пайтида Довуд пайғамбар унинг қўлига қумғон (обдаста), елкасига сочиқ осиб:

–     Ўғлим, сен энди бизнинг уйга келган меҳмонларнинг ёш-ми, қари-ми ҳаммасининг қўлига сув қуйиб тургин! Сувни уч марта узиб-узиб қуясан. Тўртинчи марта, агар меҳмон сўраса, қуясан.

–     Ота, нега узиб қуйишим керак?

–     Сабаби – ўликни ювишганда сувни узмай қуяди. Сен ахир сувни тирик одамларга қуясан-да, ўғлим… Иккисини фарқи бор – дедилар.

Довуд пайғамбарга келган ёш-қарининг ҳаммаси, сув қуйиб турган Сулаймонга “Юзга кир, болам!”, “Қўлинг дард кўрмасин!”, “Катта олим бўлгин!”, “Подшо бўлгин!”, “Улуғ инсон бўлгин!”, “Умринг узоқ, ризқинг бутун бўлсин!”, деб раҳматлар айтарди.

Бир куни Сулаймон тўққиз ёшга тўлди.

У пайтларда боласи тўққизга тўлгач, уни бир қизга унаштириб қўйиш лозим эди. …Лекин Аллоҳнинг “болага фақат тўққиз йил умр бераман” дегани Довуд алайҳиссаломнинг эсларида эди.

Бир куни Довуд пайғамбар саҳарда Аллоҳни зикр қилиб ўтирар эдилар… Сулаймоннинг ёши тўққиздан ошди. У энди жон таслим қилиши керак эди. Бунинг тирик қолганининг сабабини сўради ва агар жонини олмайдиган бўлса, болани унаштириш лозимлигини айтди…

Шунда Хақ Таоло:

–     Менинг исмларимдан бири – Раҳимдур! Минглаб одамлар сизнинг болангизга узоқ умр тилади. Мен шунча халқнинг дуосини қайтара олмайман… Сулаймон узоқ умр кўради, У барча ердаги махлуқларни, осмондаги қушларнинг ва барча денгиздаги балиқларнинг тилини биладиган бўлади. Барча одамлар ва жинларга ҳукмронлик қилади, – деб жавоб берди.

Ана шундан бошлаб ёш болалар қарияларнинг дуосини олсин, деб, тўй-маросимларда уларга сув қуйдириб қўядиган бетакрор ва беқиёс гўзал урф-одат пайдо бўлибди…

• «Суннат эрмиш, кофир бўлса, берма озор,
  Кўнгли қоттиғ, дил озордин Худо безор,
  Аллоҳ ҳақи, ондоғ қулға сижжин тайёр,
  Донолардин эшитиб, бу сўз айдим мано».

(Ҳожа Аҳмад Яссавий)

• «Кимки бир кўнгли бузуғнинг хотирин шод айлагай,
  Онча борким, Каъба вайрон бўлса, обод айлагай».

(Алишер Навоий)

• «Агар бўлсанг ипак каби мулойим,
  Мулойим сен бўлсанг, қулинг бўлайин.
  Қулоғимга берган пандинг олайин,
  Кишига қаттиқ сўз айтувчи бўлма».

(Махтумқули)

•  «Агарчи ул оёқ остидадур хор –
  Худо махлуқидур, оғритма зинҳор!
  Такаббур қилмағил, эй, бемаъоний,
  Фалоний ўғлидурман деб фалоний!»
  (Сўфи Оллоҳёр қуддиса сирруҳу)

• «Бурунғи ҳолиға қилма наззора,
  Ани Тангрим азиз этса на чора?!?
  Ишонма отаға, қолма талабдин!
  Қиёматда сўралмасдир насабдин».

(Сўфи Оллоҳёр қуддиса сирруҳу)

•  «Агар сен қиблага бурмасанг юзни,
  Беш маҳал саждаю намозинг бекор.
  Жаннатга ҳеч қачон тикмагил кўзни
  Агар бир мўминга етказсанг озор».

(Абдулла Орипов)

• «Маккага етти қат борганча бўлур,
  Бошини силасанг ўксик инсонни».

(Абдулла Орипов).

(2 – қисм тугади. Давоми бор…)
Иброҳимжон домла Иномов.

ОДАМЛАР БИЛАН МУЛОҚОТ (оила, уй, ишхона, жамоат жойлари) ДАГИ 100 та “СЕҲРЛИ СЎЗ”ни

УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:

(2-қисм)

УЛУҒЛАРДАН ҲИКМАТЛАР:

«Суннат эрмиш, кофир бўлса, берма озор,

Кўнгли қоттиғ, дил озордин Худо безор,

Аллоҳ ҳақи, ондоғ қулға сижжин тайёр,

Донолардин эшитиб, бу сўз айдим мано».

(Ҳожа Аҳмад Яссавий)

***

«Кимки бир кўнгли бузуғнинг хотирин шод айлагай,

Онча борким, Каъба вайрон бўлса, обод айлагай».

(Алишер Навоий)

***

«Агар бўлсанг ипак каби мулойим,

Мулойим сен бўлсанг, қулинг бўлайин.

Қулоғимга берган пандинг олайин,

Кишига қаттиқ сўз айтувчи бўлма».

(Махтумқули)

***

«Агарчи ул оёқ остидадур хор –
Худо махлуқидур, оғритма зинҳор!
Такаббур қилмағил, эй, бемаъоний,
Фалоний ўғлидурман деб фалоний!»

(Сўфи Оллоҳёр қуддиса сирруҳу)

***

«Бурунғи ҳолиға қилма наззора,
Ани Тангрим азиз этса на чора?!?
Ишонма отаға, қолма талабдин!
Қиёматда сўралмасдир насабдин».

(Сўфи Оллоҳёр қуддиса сирруҳу)

***

«Агар сен қиблага бурмасанг юзни,

Беш маҳал саждаю намозинг бекор.

Жаннатга ҳеч қачон тикмагил кўзни

Агар бир мўминга етказсанг озор».

(Абдулла Орипов)

***

«Маккага етти қат борганча бўлур,

Бошини силасанг ўксик инсонни».

(Абдулла Орипов).

БМТ (Бирлашган Миллатлар Ташкилоти) МАЪЛУМОТЛАРИ:

• Энг қадимий глобал ташкилот (1945 йилдан кейин ташкил этилган бошқа ташкилотлар билан солиштирганда ҳали ҳам фаолият юритади), аъзо давлатлар сони бўйича энг йирик халқаро ташкилот, дунёдаги барча давлатларни қамраб олган дунёнинг энг универсал ташкилоти, глобал эътироф нуқтаи назаридан энг нуфузли халқаро ташкилот ҳисобланган

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг расмий тиллари 6 та – инглиз, араб, испан, хитой, рус, француз.

• “Инсон ҳуқуқлари Умумжаҳон Декларацияси” – БМТ Бош Ассамблеясининг учинчи сессиясида 1948 йил 10 декабрда 217 А (III)-сонли Қарори билан қабул қилинган («Инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро Пакт») – БМТга аъзо барча давлатлар учун тавсия этилган ҳужжатдир.

Ушбу тарихий ҳужжат 500 дан ортиқ тил ва лаҳжаларга таржима қилинган ва Дунёдаги энг кўп таржима қилинган ҳужжат сифатида “Гиннеснинг рекордлар китоби”га киритилган.

• Кўп тиллиликни тарғиб қилиш бўйича саъй-ҳаракатлар доирасида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ташаббуси билан “Халқаро тиллар йили” (2008 й.) ва “Халқаро маҳаллий тиллар йили” (2019 й.) ўтказилди.

04 январь — Брайл ёзуви бўйича Бутунжаҳон куни (А/RES/73/161);

24  январь — Таълим бўйича Халқаро кун (А/RES/73/25);

21  февраль — Она тили бўйича Халқаро кун (А/RES/56/262);

20  март — БМТда француз тили куни;

20  апрель — БМТда хитой тили куни;

23  апрель — БМТда инглиз тили куни;

23 апрель — БМТда испан тили куни;

05  май — Бутунжаҳон португал тили куни (UNESCO);

06  июнь — БМТда рус тили куни;

07  июль — Суахили тили бўйича Бутунжаҳон куни (А/RES/78/312);

08  cентябр — Саводхонлик бўйича Халқаро кун (UNESCO 14 C/Resolution 1.441);

09 cентябр — Таълимни ҳужумлардан ҳимоя қилиш бўйича Халқаро кун (А/RES/74/275);

23  cентябр — Ишора тиллари бўйича Халқаро кун (А/RES/72/161);

30  сентябр — Таржима бўйича Халқаро кун (A/RES/71/288);

18 декабр — БМТда араб тили куни.

ЗАМОНАВИЙ ФАН ТАДҚИҚОТЛАРИ ва АЖОЙИБ МАЪЛУМОТЛАР:

• Дунё – маданиятлар ва тилларнинг ажойиб бирлашмасидир. Уларнинг ҳар бири ўзига хос хусусиятлари ва гўзаллигига эга.
• Дунё халқлари хилма-хил тилларда гаплашишади. Бироқ фан аниқликни яхши кўради. Шу туфайли вақти-вақти билан тилшунослар тиллар сонини ҳисобга оладилар ва ўз маълумотларини эълон қилишади.
• Рақамлар одатда бир бирига доимо мос тушавермайди. Чунки у ёки бу тилни ҳамма жойда ҳам бирдек тан олавермайдилар. Натижада ўша тилни рўйхатга киритмай қўйиш ҳоллари учраб туради.
• 2024 йил маълумотлари бўйича, дунёда 7.668 миллиард одам 7.164 тилдан фойдаланади.
• Ҳозиргача улардан 500 тасигина ўрганилган холос.
• Дунё аҳолисининг ярми атиги 23 тилда гаплашади.
• Ҳар уч тилдан биттасининг ёзуви бўлмай, фақат оғзаки нутқ шаклига эгадир.
• Жаҳондаги 1400 та тилнинг йўқолиб кетиш хавфи бор.
• Дунё тилларидан фақат 40 тасигина оғзаки ва ёзма жиҳатдан мукаммал шаклланиб бўлган деб ҳисобланади. Ўша 40 та тилнинг орасида ўзбек тили ҳам бор.
• Ҳозирги вақтда «дунё» бўлган 8 та тил мавжуд – инглиз, хитой, испан, рус, араб, француз, португал ва немис тиллари.
• Айнан улар энг кўп ташувчиларга эга бўлиб, уларнинг сони 4,3 миллиард кишига тенг. Бу Ернинг умумий аҳолисининг тахминан 60 % ни ташкил қилади.
• Дунёдаги энг машҳур тиллар. 2024 йилда кўп сон (100 млн.дан зиёд) ли она тилида сўзлашадиган 40 га яқин тил мавжуд: инглиз, хитой, ҳинд, испан, араб, француз, бенгал, рус, португал, суахили, индонезия, урду, япон, немис, панжоб, форс.
• Дунёда энг кўп гапириладиган тил инглиз тили – 1,4 миллиард она тилида сўзлашувчилар мавжуд.
• Хитой тили дунёдаги энг мураккаб тил сифатида “Гиннес рекордлари” китобига киритилган.
• Дунёдаги энг бой (катта луғат бойлиги, энг катта ифода имкониятлари, адабий мерос, маданий аҳамиятга эга ёки тарқалиши бўйича энг ривожланган) тиллар – инглиз, араб, хитой, рус, француз, испан, португал.

(2 – қисм тугади. Давоми бор…).

Иброҳимжон домла Иномов.

ОДАМЛАР БИЛАН МУЛОҚОТ (оила, уй, ишхона, жамоат жойлари) ДАГИ 100 та “СЕҲРЛИ СЎЗ”ни

УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:

(1-қисм)

КАЛОМУЛЛОҲНИНГ ОЯТИ КАРИМАЛАРИДА ХУДОИМ ТАОЛО МАРҲАМАТ ҚИЛАДИ:

•  “…Одамларга ширинсўз бўлинг!” (Бақара сураси 2/83 оят).
• “Аллоҳнинг раҳмати сабабли Сиз, эй, Муҳаммад, саҳобаларга мулойимлик қилдингиз. Агар дағал ва тошбағир бўлганингизда, албатта, улар атрофингиздан тарқалиб кетган бўлур эдилар. Бас, уларни афв этинг, гуноҳлари учун кечирим сўранг ва улар билан кенгашиб иш қилинг!” (Оли Имрон сураси 3/159 оят).
• “Эй, Мусо! Сиз ўзингиз ва биродарингиз Ҳорун Менинг оятларимни одамларга олиб борингиз ва Мени зикр қилишда сустлик қилмангиз! Иккингиз Фиръавннинг олдига борингиз, чунки у «Мен – худоман», деб ҳаддидан ошди. Бас, унга юмшоқ сўз айтингиз! Шояд, у эслатма олса ёки ҳалок қилишимдан қўрқса” (Тоҳо сураси 20/42-44 оятлар).

ЖАНОБИ ПАЙҒАМБАРИМИЗ
РАСУЛУЛЛОҲ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ
МЕҲР-МУРУВВАТ ТАРИҚАСИДА МАРҲАМАТ ҚИЛАДИЛАР:

1. «Яримта хурмо билан бўлса ҳам ўзингизни дўзахдан сақланг! Агар кимки буни тополмаса – ширин сўз билан!»;
2. «Ҳақ бўла туриб, жанжални тарк этган кишига Жаннат ёнидаги бир уйга кафилман! Ҳазилдан бўлса ҳам, ёлғонни тарк этган кишига Жаннат ўртасидаги бир уйга кафилман! Гўзал хулқли кишига Жаннатнинг энг юқорисидаги бир уйга кафилман!» (Имом Абу Довуд ривоятлари);
3. «Мўминларнинг имони энг мукаммали – хулқи гўзал бўлганларидир» (Имом Термизий ривоятлари);
4. «Ер юзидагиларга раҳм қилинг, осмондаги Зот сизга раҳм қилгусидир»;
5. «Албатта, одамларга гўзал хулқдан афзалроқ нарса берилмаган» (Имом Табароний ривоятлари);
6. «Бир кишига табассум билан яхши сўз айтиш – садақадир» (Имом Бухорий ривоятлари);
7. «Қўшниларингиз сизни “яхши одам” дейишаётган бўлса, демак, сиз – яхшисиз. Агар улар сизни “ёмон одам” дейишаётган бўлса, демак, сиз – ёмон одамсиз»;
8. «Садақанинг афзали – келишолмай қолганларнинг ўртасини ислоҳ қилишдир» (Имом Абу Довуд ривоятлари);   
9. «Бирор киши бор айбингизни айтиб, сизни ҳақоратласа, сиз уни унда бор айби билан ҳам ҳақоратламанг. Шунда бунинг савоби сизга, гуноҳи унга бўлур»;
10. «Ким Аллоҳга ва Охират кунига имон келтирган бўлса, яхши гап айтсин ёки жим турсин!» (Имом Бухорий, Имом Муслим ривоятлари);
11. «Ким агар бировнинг айбини айтиб, одамларга ошкор қилса, то ўзи ҳам шу айбни қилмасдан дунёдан кетмайди»;
12. «Кимики бирор мўмин кишининг айби ёки гуноҳини билиб туриб, уни фош этмай яширса, гўё тиригича кўмилган гўдакни тирилтирганчалик савобга эга бўлур» (Имом Байҳақий ривоятлари);
13. «Кимки бир мусулмоннинг айбини яширса, Аллоҳ дунё-ю охиратда унинг айбини яширади»;
14. «Ҳар бир қилинадиган яхшиликка садақа савоби берилур»;
15. «Қайси киши ўзганинг айбини кўриб, уни яширса, худди тириклай кўмилган қизни қабридан қутқарган каби бўлади» (Имом Абу Довуд ривоятлари);
16. «Кимки бир чумчуқни бекордан-бекор ўлдирса, Қиёмат кунида у чумчуқ Арш олдига келиб, баланд овоз билан: “Парвардигорим, бу бандадан сўрагин, нима учун мени беҳуда ўлдирди экан?” – дейди»;
17. «Золим билан бирга юрган одам жиноят содир қилибди»;
18. «Биродарингиз золим бўлса ҳам, мазлум бўлса ҳам унга ёрдам беринг!» (зулм илдизига болта уриш – ҳам золимга, ҳам мазлумга ёрдамдир);
19. «Маслаҳатни ақл эгаларидан сўранглар – тўғри йўл топасизлар. Уларнинг айтганидан чиқманг – пушаймон бўласизлар»;
20. «Ким бир мусулмоннинг гуноҳини яширса, Аллоҳ унинг гуноҳини дунёда ҳам, охиратда ҳам яширади»;
21. «Кимники Аллоҳ Таоло дўст тутса, унга одамларнинг ҳожатлари тушадиган қилиб қўяди»;
22. «Сиз яхшиликни унга муносиб бўлганга ҳам, бўлмаганга ҳам қилаверинг. Агар сиз эзгуликка лойиқ одамни топсангиз, демак, у эзгулик аҳлидир, агар ундай одамни топмасангиз, демак, сиз ўзингиз эзгулик аҳлидансиз»;
23. «Кимки бирор гуноҳ иш қилишни ният қилса-ю, сўнгра ниятидан қайтса, унга бир яхшилик савоби ёзилажак»;
24. «Бутун умр эзгуликни тиланглар!»;
25. «Одамларнинг яхшиси – кишиларга манфаати кўп текканидир»;
26. «Бирор банда дунёда бир банданинг айбини яширса, Аллоҳ таоло Қиёмат куни унинг айбларини яширади» (Имом Муслим ривоятлари);
27. «Аллоҳнинг неъматлари билан яхши қўшничилик қилинглар, зеро у бирор оиладан кетиб қолса, қайтиб келмаслиги мумкин»;
28. «Кимки яхшилик кўчатини қадаса, орзу қилган ҳосилини йиғиб олади ва кимки ёмонлик уруғини сепса, афсус-надомат мевасини териб олади»;
29. «Ким мусулмон биродарининг айбини яширса, Аллоҳ унинг айбини Қиёмат куни яширади. Ким мусулмон биродарининг айбини ошкор қилса, Аллоҳ унинг айбини ошкор қилади, ҳатто уни ўз уйида ҳам шарманда қилади» (Имом Ибн Можа ривоятлари);
30. «Умматимнинг раҳмдилларидан ва шафқатлиларидан фазилат истанглар! Чунки сизлар уларнинг қанотлари остида яшайсизлар»;
31. «Сизлардан бирортангиз ўзи учун яхши кўрган нарсани биродари учун ҳам раво кўрмагунча, мўмин бўла олмайди» (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривоятлари).

(1 – қисм тугади. Давоми бор…).

Иброҳимжон домла Иномов

Бундай учрашувлар диний-маърифий йўналишда ҳам олиб борилаётгани ниҳоятда самарали кечмоқда. Унда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Иброҳимжон домла Иномов бир қанча диний бошқарма раҳбариятлари билан учрашиб, ўзаро алоқаларни мустаҳкамлаш ва тажрибалар алмашиш, ватандошларимизнинг эмин-эркин ибодат қилишлари учун шарт-шароитлар яратиш бўйича музокаралар олиб бормоқдалар.

Бундай мулоқот куни кеча Тюмен вилояти мусулмонлари диний бошқармаси раиси Зиннат ҳазрат Содиқов ҳамда Иброҳимжон домла Иномов ўртасида бўлиб ўтди.

Учрашувда икки диний ташкилот ўртасидаги ҳамкорликни янада ривожлантириш масалалари муҳокама қилиниб, ўзбек диаспораси вакиллари билан олиб борилаётган маърифий ишларга алоҳида тўхталинди.

Шунингдек, шу куни Иброҳимжон домла Иномов Тюмен саноат университети талабалари, меҳнат муҳожирлари билан учрашиб, “Ўзаро халқлар дўстлиги», «Миллий қадриятларимиз ва диний кадриятларимизни унутмайлик!» мавзусидаги маданий-маърифий тадбирларда иштирок этиб, манфаатли суҳбат қилиб бердилар.

Ўзбекистон делегациясининг амалий ташрифи давом этмоқда.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати