“Қалб ҳам шилинадими?” Келинг, шу саволга жавоб топишга ҳаракат қиламиз.

Ҳасад… У нима ўзи? “Ҳасад” сўзи луғатда “арчиш” ва “шилиш” маъноларини билдиради. Чунки, ҳасад қалбни арчади ва шилади. Уламолар, ҳасад бировга етган неъматга рашк билан қараш ва ўша неъматнинг ўз соҳибидан кетиб, ҳасадчига етиб келишини қаттиқ хоҳлашдир, дейдилар.

Ҳаётнинг энг майда икир-чикирларидан тортиб энг баланд чўққиларигача ҳар нарсада ҳасад бордир. Агар инсон бошқа бир кишига етган неъматдан севиниб, ўша неъматнинг ўз эгасида барқарор бўлишини хоҳлагани ҳолда, ўзига ҳам шундай неъмат берилишини тиласа, ҳавас қилган бўлади.

Ҳасад катта гуноҳдир. Ҳавас эса, гуноҳ саналмайди. Чунки, ҳасадчи бировга ёмонликни раво кўради, ҳавасчи эса, бировга етган яхшиликдан хурсанд бўлади ва ўзига шу каби неъматнинг берилишини орзу қилади.

Аллоҳ таоло “Нисо” сурасида 54-оятида: “Ёки Аллоҳ одамларга Ўз фазлидан берган нарсаларга ҳасад қилмоқдаларми?” деган бўлса, бошқа ояти каримада: “Тонг Роббисидан паноҳ сўрайман. У яратган нарсалар ёмонлигидан. Ва кириб келган қоронғу кечанинг ёмонлигидан. Ва тугунларга дам солувчилар ёмонлигидан. Ва ҳасад қилган ҳасадчининг ёмонлигидан”, деб айт”, дея эслатган (Фалақ сураси, 1–5-оятлар).

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ҳасаддан сақланинг! Чунки, ҳасад яхшиликларни худди олов ўтинни егандек, еб юборади”, – дедилар.

Ёнғин чиққан ерда олов ҳамма нарсани куйдириб кулга айлантирганидек, ҳасад ҳам, аввало, ҳасадчининг ичини куйдиради. Кейин аста аланга олиб, эгасининг барча яхшиликларни йўқ қилиб юборади.

Одамларга, жамиятга, миллатга, Ватанга зарар келтирадиган ҳар қандай иллатни, шу жумладан, ҳасадни ҳам муқаддас динимиз қаттиқ қоралайди. Шайтон Одам Атога ҳасад қилгани туфайли Аллоҳнинг ғазабига учради ва лаънатланди. Одам (алайҳиссалом)нинг ўғли Қобил иниси Ҳобилни ҳасад туфайли ўлдириб, Ер юзида илк қон тўкилишига, қотилликка сабабчи бўлди.

Исломда бошқа маънавий жиноятлар қатори ҳасад билан бирга иғво ҳам қаттиқ қораланади ва катта гуноҳ ҳисобланади. Қуйидаги ривоят ҳам буни тасдиқлайди.

Ҳазрат Мусо алайҳиссалом замонида қурғоқчиликдан ҳаёт ниҳоятда оғирлашиб кетди. Уч марта ёмғир тилаб дуо қилдилар. Ижобат бўлмади.

Шунда Мусо алайҳиссалом: “Ё Рабб, уч марта ёмғир тилаб дуо қилдик, қабул этмадинг”, деди.

Аллоҳ таоло: “Токи орангизда иғвогар бор экан, сенинг ҳам, бошқаларнинг ҳам дуоларини қабул этмайман”, деди.

Ҳазрат Мусо алайҳиссалом: “Ё Рабб, иғвогар ким? Уни орамиздан чиқарамиз”, деди.

Ҳақ таоло: “Мен сизга фисқу фасодни, иғвогарликни ман қиламан”, деди. Ҳаммалари тавба қилишди. Шундан сўнг ёмғир ёғди.

Иғвогарлик, чақимчилик энг ёмон феълдир. Иғвогарларни Аллоҳ севмайди. Иғвогарлик бор ерда барака бўлмайди.

Агар биз мана шу ҳақиқатни англаб етсак, ўртадаги ўзаро гина кудурат, иғвою ҳасадлар ҳам тугаб, ҳамма бир-бири билан биродар бўлган ҳолда яшайди. Аллоҳ барчамизни маънавий иллатлардан сақланиб, доимо гўзал ахлоқ ила  яшашни насиб қилсин!

Убайдуллоҳ АБДУЛЛАЕВ,
Фарғона вилояти бош имом-хатиби

“Hasad” so’zi lug’atda «archish» va «shilish» degan ma’nolarni anglatadi. Chunki hasad inson qalbini archadi, shiladi.

Ulamolar: “Hasad- birovga yetgan ne’matga rashk bilan qarash va u kishidan o’sha ne’mat ketib, o’zida bo’lishini qattiq hohlashdir” deganlar.

Agar inson boshqaga yetgan ne’matga quvonib, unda o’sha ne’mat qolib, o’zida ham o’shanday ne’mat bo’lishini hohlashi bu havasdir. Hasad katta gunohdir. Havas esa gunoh sanalmaydi. Osmonda ham, yerda ham qilingan birinchi gunoh hasad sabablidir. Chunki shaytonni Alloh taoloning g’azabiga giriftor bo’lishi, otamiz Odam alayhissalomga bo’lgan hasadi sababli edi. Odam alayhissalomning farzandi Qobilning qo’li qonga botishiga sabab ham ukasi Hobilga bo’lgan hasadi edi.

Alloh taolo bir qancha oyatlarda hasadni qoralagan va hasadchining hasadidan panoh so’rashga chaqirgan. U Zot Niso surasida marhamat qiladi:

أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمْ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ

“Yoki Alloh odamlarga O’z fazlidan bergan narsalarga hasad qilmoqdalarmi?” degan (54-oyat).

Payg’ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda shunday marhamat qilganlar:

ولايجتمع في جوف العبد الإيمان والحسد…

“Bir bandaning ichida iymon bilan hasad jam bo’lmaydi”, dedilar. Ibn Hibbon rivoyat qilgan.

Demak, iymon bilan hasad huddi olov bilan suvdek bir-biriga tamoman zid narsalar ekan. Yana bir hadisi sharifda Payg’ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shunday marhamat qiladilar:

عن أبي هريرة رضي الله عنه: أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: إياكم والحسد فإن الحسد يأكل الحسنات كما تأكل النار الخطب

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Hasaddan saqlaning! Chunki hasad yaxshiliklarni xuddi olov o’tinni yegandek, yeb yuboradi”, dedilar.

Payg’ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hasadni huddi zararli olovga o’xshatmoqdalar. Yong’in chiqqan joyda olov hamma narsani yeb bitirganidek, hasad ham avvalo hasadchini ichini kuydiradi. Keyin asta alanga olib, yo’lida nima yaxshilik bo’lsa, hammasini kuydirib bitiradi. Hasadchilar jamiyatida ham xuddi shu manzaraning o’zini ko’rasiz.

Hasadning zararlari:

1. Hasad Alloh taoloning g’azabiga sababdir.
2. Hasadgo’yning qalbi hasratga to’la bo’ladi.
3. Hasad o’z egasini matabasini pasaytiradi.
4. Hasadchini odamlar yomon ko’radi.
5. Hasad ne’matning zavoliga sabab bo’ladi.
6. Hasad katta yomonliklarning manbaidir.
7. Hasad jamiyatni buzuvchi cho’qmoqdir.
8. Hasad axloqsizlik alomatidir.

Hasadning sabablari:

1. Dushmanlik va yomon ko’rish. Bu hasadning eng kuchli sabablaridan biridir.
2. Ko’ra olmaslik. Ba’zi odamlarda boshqaning o’zidan ustun bo’lishini ko’ra olmaslik odati bo’ladi.
3. Mutakabbir kishilar o’zlaridan past odamlarga ne’mat yetganida chiday olmay hasad qilishga o’tadilar.
4. Maqsadga erisha olmay qolishdan qo’rqish.
5. Mansabparastlik va shuhratparastlik.
6. Odamlarga yaxshilikni ravo ko’rmaydigan tabiati buzuq shaxs hasadchi bo’ladi. O’ziga hech aloqasi bo’lmasa ham birovga ne’mat yetishini ko’rolmaydi. O’z-o’zidan hasad qilaveradi.

Hasadning davosi:

Hasad eng og’ir qalb xastaliglaridan bo’lgani uchun uni faqat ilm va amal bilangina davolash mumkin.

Hasadni ilm bilan davolash quyidagicha bo’ladi:

Avvalo har bir kishi hasad o’zining dinu dunyosiga zarar ekanini yaxshi anglab yetmog’i lozim. Shu bilan birga, qilingan odamning na diniga va na dunyosiga zarar yetkaza olmasligini ham tushunishi kerak. Aksincha uning hasadidan dushmani foyda oladi.

Sizning hasadingiz hasad qilingan odamning oxiratiga ham zarar yetkazmasligi aniq. Chunki sizning hasadingiz unga gunoh bo’lib yozilmaydi. Balki hasadingiz sababli mazlum bo’lgani uchun foyda olishi turgan gap. Bu dunyoda uning foyda olishi sizning jizg’anak bo’lishingizdandir. Chunki odamlarning hursandchiligining sabablaridan biri dushmanining azoblanishidir.

Aytib o’tilganlarni tafakkur qilgan odamning qalbida hasad olovi so’nishi turgan gap.

Hasadni amal bilan davolash quyidagicha:

Bunda hasad dardiga mubtalo bo’lgan shaxs, hasadi unga qaysi amalni buyuradigan bo’lsa, uning aksini qilishi lozim bo’ladi. Alloh taolo barchalarimizni qalb hastaliklaridan xususan hasad nomli illatdan o’zi saqlasin!

Murodiljon G’ANIYEV,
Mir arab oliy madrasasi 4-kurs talabasi

Ҳозирги кунда гина, араз, хасад каби иллатлар халқимиз ичида кўпайиб кетган. Бу оғир гуноҳ бўлиб, Аллоҳнинг раҳматидан узилиб қолишликка сабаб бўладиган жирканч амалдир. Аллоҳ таоло ўз каломининг “Ҳужурот сурасида” шундай марҳамат қилади:

“Албатта, мўмин-мусулмонлар бир-бирлари билан ака-укадирлар, бас ораларингизни ислоҳ қилинглар шоядки нажот топсангиз” дея марҳамат қилган. Демак, гина-андуҳ қилишдан сақланмоқлинишимиз ва кечиримли бўлишимиз лозимдир. Имоми Розий ҳазратлари ўз тафсирларида айтадилар: “Лайлатул-қадр кечасида Аллоҳнинг амри ила Жаброил алайҳиссалом жамики фаришталар билан ерга туўадилар. Умматни онадан янги туғилган чақалоқдек қилиб поклайдилар. Фақат тўрт тоифа кишилар доимий гуноҳлари билан кечирилмасдан бадбахт бўлиб қоладилар. Булар – шаробхўрлар, ота-онасига оқ бўлганлар, силаи раҳмни узганлар ва мўмин бўла туриб уч кундан ортиқ гина қилиб, гаплашмасдан юрганлардир. Демак, гина ва араз Аллоҳнинг раҳматидан бенасиб қиладиган кечирилмас гуноҳ бўлиб, ким бошқани кечирса Аллоҳ уни кечиради ва авф қилади.

Бир гал шайтон Фиръавнга:
– Эй Фиръавн, сен шаккокликда мендан ҳам ўзиб кетдинг. Чунки сен “Худолик” даъвосини қилдинг, мен исён қилган бўлсам ҳам “Худолик” даъвосини қилмаган эдим, – деди. Шунда Фиръавн:
– Эй Иблис, айтгинчи, дунёда сендан ҳам, мендан ҳам ёмонроқ одам борми? – деди. Иблис:
– Ҳа, бор, – деди.

Бу сўзни эшитган Бани Исроил қавми қўрқанидан оёқ-қўли қалтираб қолди. Чунки бу иккисидан ҳам кўра ёмонроқ одам бўлса-я, дея ҳайратда эди улар. Шунда Фиръавн:
– Ким у? – деди.
– Кечирим сўралганида қабул қилмаган, уч кундан ортиқ гина сақлаган – сендан ҳам, мендан ҳам ёмонроқ, –деб жавоб берди шайтон алайҳи лаънаҳ.

Азизлар! Ўткинчи дунёда бир-биримизни кечириб яшайликки, шайтону Фиръавндан ҳам ёмонроқ бўлиб қолишдан Аллоҳ бизга паноҳ берсин!

Аҳмаджон МАМАДИЕВ,
Фарғона тумани “Сирли” масжиди имом–хатиби