Ҳасан ибн Абу Синан (раҳимаҳуллоҳ): “Аллоҳ таоло мени жуда яхши қабул қилди, аммо ҳаётимда бир кишидан игна қарзга олиб, қайтариб бермаган эдим. Шу сабаб жаннатга кира олмаяпман”, — деган жавобни бердилар.

“Руҳул-баён” тафсири, 2-жилд, 171-саҳифа

***

Hasan ibn Abu Sinan (rahimahulloh) oltmish yil davomida yotgan holatda uxlamagan ekanlar, yog‘li taomlar isteʼmol qilmagan hamda sovuq suv ichmagan ekanlar. Vafot etganlaridan so‘ng u zot bir kishining tushiga kirdilar va u kishi: “Alloh taolo sizni qanday qabul qildi?” — deb so‘radi.

Hasan ibn Abu Sinan (rahimahulloh): “Alloh taolo meni juda yaxshi qabul qildi, ammo hayotimda bir kishidan igna qarzga olib, qaytarib bermagan edim. Shu sabab jannatga kira olmayapman”, — degan javobni berdilar.

“Ruhul-bayon” tafsiri, 2-jild, 171-sahifa

Унинг олдига бориб: «Нега маҳзун кўринасиз?» деб сўрадилар.

У: «Қарзларим кўпайиб кетди, қайтаришга маблағим йўқ, шуни ўйлаб ғамга ботдим», деди.

Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу: «Мен қарз берган одам билан сенга муҳлат беришини сўраб гаплашиб кўрайми?» дедилар.

Ҳалиги киши бошини қимирлатиб, розилик билдирди. Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу дарҳол ўринларидан туриб, ташқарига чиқдилар.

Одамлар: «Эй, ибн Аббос эътикоф ўтирганингиз ёдингиздан чиқдими?» дедилар.

Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу: «Йўқ асло унутмадим. Лекин Аллоҳга қасамки бир биродаримнинг ҳожатини осон қилиш, унинг қалбига хурсандчилик киритиш йўлида саъй-ҳаракат қилишим мен учун бир ойлик нафл рўза ва масжидда эътикоф ўтиришдан афзалдир», дедидар.

Агар сиз кимнингдир юзидаги маҳзунликни табассумга айлантира олсангиз…
Агар сиз кимнингдир оғир кунида елкадош бўлиб, оғриғини ярмини ўзингизга олсангиз…
Билингки, бу амаллар сизни Аллоҳнинг розилигига олиб боради.

Зеро, Аллоҳнинг розилиги – сиз қувонч бағишлаган қалблардадир.
Унутмангки, қалб Аллоҳнинг назаргоҳидир. Уни синдиришдан ёки унга жароҳат етказишдан эҳтиёт бўлинг!

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Одамларнинг энг яхшиси инсонларга фойдаси тегадиган кишидир», деганлар.

Даврон НУРМУҲАММАД

***

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning masjidlarida e’tikofda o‘tirardilar. Ko‘zlari bir g‘amga botgan kishiga tushdi.

Uning oldiga borib: «Nega mahzun ko‘rinasiz?» deb so‘radilar.

U: «Qarzlarim ko‘payib ketdi, qaytarishga mablag‘im yo‘q, shuni o‘ylab g‘amga botdim», dedi.

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu: «Men qarz bergan odam bilan senga muhlat berishini so‘rab gaplashib ko‘raymi?» dedilar.

Haligi kishi boshini qimirlatib, rozilik bildirdi. Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu darhol o‘rinlaridan turib, tashqariga chiqdilar.

Odamlar: «Ey, ibn Abbos e’tikof o‘tirganingiz yodingizdan chiqdimi?» dedilar.

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu: «Yo‘q aslo unutmadim. Lekin Allohga qasamki bir birodarimning hojatini oson qilish, uning qalbiga xursandchilik kiritish yo‘lida sa’y-harakat qilishim men uchun bir oylik nafl ro‘za va masjidda e’tikof o‘tirishdan afzaldir», dedidar.

Agar siz kimningdir yuzidagi mahzunlikni tabassumga aylantira olsangiz…
Agar siz kimningdir og‘ir kunida yelkadosh bo‘lib, og‘rig‘ini yarmini o‘zingizga olsangiz…
Bilingki, bu amallar sizni Allohning roziligiga olib boradi.

Zero, Allohning roziligi – siz quvonch bag‘ishlagan qalblardadir.
Unutmangki, qalb Allohning nazargohidir. Uni sindirishdan yoki unga jarohat yetkazishdan ehtiyot bo‘ling!

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Odamlarning eng yaxshisi insonlarga foydasi tegadigan kishidir», deganlar.

Davron NURMUHAMMAD

Динимизда Ватанни ҳимоя қилиш ишига ўзини бахшида этиш энг улуғ савобли амаллардан эканлиги айтилган. Бу тўғрида Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васалламдан шундай ҳадиси шариф ривоят қилинган: “Икки кўз эгасини дўзах оташи куйдирмас: бири – Аллоҳнинг азобидан қўрқиб йиғлаган кўз, иккинчиси – Аллоҳ йўлида қўриқчилик қилиб бедор бўлган кўз” (Имом Термизий ривоятлари).

Бугун юртимизда “Ватан ҳимоячилари куни” сифатида нишонланади. Дарҳақиқат, Ватан – муқаддас макон. Уни ҳимоя қилиш, душманлардан асраш, унинг равнақи ва фаровонлиги йўлида хизмат қилиш – ҳар бир инсон учун ҳам фарз, ҳам қарздир. Киндик қони тўкилган Ватанни, шу мустақил юртни кўз қорачиғидай асраб-авайлаш инсон учун гўё ўз оиласини, шаънини, ор-номусини, имон-эътиқодини ҳимоя қилиш кабидир.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Исломда қимор ўйини уламолар иттифоқи билан ҳаром деб эълон қилинган. Бунга Аллоҳ таолонинг ушбу ояти асос бўлган:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ
فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Эй иймон келтирганлар! Албатта, хамр, қимор, бутлар ва (фол очадиган) чўплар ифлосдир. Шайтоннинг ишидир. Бас, ундан четда бўлинг. Шоядки, нажот топсангиз” (Моида сураси, 90).

Бошқа бир ояти каримада Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

“Эй, имон келтирганлар! Мол-мулкларингизни ўртада ноҳақ (йўллар) билан емангиз! Ўзаро розилик асосидаги тижорат бўлса, у бундан мустасно. Шунингдек, ўзларингизни (бир-бирингизни ноҳақ) ўлдирмангиз! Албатта, Аллоҳ сизларга раҳм-шафқатлидир”.

Бировнинг молини ботил йўл билан ейишга рибо, қимор, порахўрлик, алдамчилик, нархни сунъий равишда кўтариш, ўғрилик, қиморбозлик, товламачилик, қарзга олган нарсаларни қайтариб бермаслик ва бошқалар киради.

Демак, қимор ўйнаб ютқазиб қўйган, фоизга қарз олиб олган қарзидан ташқари устига қўшилган фоизи сабаб қарздор бўлган, пора бераман деб ваъда бериб қарздор бўлган кишилар аслида қарздор бўлмайдилар, бу қарзни қайтариш вожиб бўлмайди, балки бу қарзни берса гуноҳкор бўлади. Шариатда бу қарз деб эътиборга олинмайди. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Вафот этган кишининг маблағидан унинг дафн қилиш ҳаражатлари қилинганидан сўнг ундан қолган барча маблағ бировлардаги қарзларини узишга сарфланади. Унинг уй ёки бошқа бирор маблағи бўлса уларни аввало қарзларни узишга сарф қилиш лозим бўлади. Ҳозирги кунда бу нарсага эътиборсиз ёндошилмоқда.

Ўлган бандадан Аллоҳ таоло Ўз ҳақини кечиб юбориши мумкин, аммо қарз банданинг ҳақидир. Бу ҳақни қарз эгасининг ўзи кечмагунча, Аллоҳ таоло кечмайди. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати