Суҳбат давомида Ўзбекистон ва Миср давлатлари ўртасидаги ҳамкорлик йилдан-йилга ривожланиб бораётгани, икки мамлакат раҳбарларининг турли соҳалардаги дўстона алоқалари, хусусан, диний-маърифий йўналишдаги муносабатлар учун мустаҳкам замин яратаётгани алоҳида таъкидланди.

Муфтий ҳазратлари икки мамлакат халқларини кўп йиллик диний, илмий ва маданий алоқалар боғлаб туришини қайд этдилар. Айниқса, сўнгги йилларда халқаро илмий анжуманлар, уламолар учрашувлари ва маърифий тадбирларда икки томон вакилларининг фаол иштирок этиб келаётгани ушбу биродарлик ришталарининг узвий давоми экани билдирилди.

Мулоқотда минг йилдан зиёд тарихга эга Ал-Азҳар университетининг мусулмон оламидаги ўрни ва нуфузи ҳақида ҳам сўз юритилди. Ал-Азҳар мажмуаси диний ва дунёвий билимлар уйғунлигига асосланган етакчи таълим масканларидан бири бўлиб, асрлар давомида ислом умматига кўплаб йирик уламолар ва мутафаккирларни етиштириб бергани таъкидланди.

Ўз навбатида, Муҳаммад ад-Дувайний ҳазратлари Миср Бош имоми Шайх Аҳмад Тоййиб ҳазратларининг Ўзбекистонга бўлган эҳтироми юксак эканини алоҳида қайд этди. Хусусан, охирги йилларда икки томонлама алоқалар ва ҳамкорлик имкониятлари янада кенгайганини таъкидлади.

Мулоқот якунида I Халқаро ислом цивилизацияси форумининг муваффақиятли ўтиши, Ўзбекистон ва Миср ўртасидаги ҳамкорлик янада ривожланиши ҳамда икки халқ ўртасидаги биродарлик ришталари бардавом бўлишини сўраб дуолар қилинди.

***

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Misrning Al-Azhar majmuasi rahbari maslahatchisi Muhammad ad-Duvayniy hazratlarini qabul qildilar.

Suhbat davomida O‘zbekiston va Misr davlatlari o‘rtasidagi hamkorlik yildan-yilga rivojlanib borayotgani, ikki mamlakat rahbarlarining turli sohalardagi do‘stona aloqalari, xususan, diniy-ma’rifiy yo‘nalishdagi munosabatlar uchun mustahkam zamin yaratayotgani alohida ta’kidlandi.

Muftiy hazratlari ikki mamlakat xalqlarini ko‘p yillik diniy, ilmiy va madaniy aloqalar bog‘lab turishini qayd etdilar. Ayniqsa, so‘nggi yillarda xalqaro ilmiy anjumanlar, ulamolar uchrashuvlari va ma’rifiy tadbirlarda ikki tomon vakillarining faol ishtirok etib kelayotgani ushbu birodarlik rishtalarining uzviy davomi ekani bildirildi.

Muloqotda ming yildan ziyod tarixga ega Al-Azhar universitetining musulmon olamidagi o‘rni va nufuzi haqida ham so‘z yuritildi. Al-Azhar majmuasi diniy va dunyoviy bilimlar uyg‘unligiga asoslangan yetakchi ta’lim maskanlaridan biri bo‘lib, asrlar davomida islom ummatiga ko‘plab yirik ulamolar va mutafakkirlarni yetishtirib bergani ta’kidlandi.

O‘z navbatida, Muhammad ad-Duvayniy hazratlari Misr Bosh imomi Shayx Ahmad Toyyib hazratlarining O‘zbekistonga bo‘lgan ehtiromi yuksak ekanini alohida qayd etdi. Xususan, oxirgi yillarda ikki tomonlama aloqalar va hamkorlik imkoniyatlari yanada kengayganini ta’kidladi.

Muloqot yakunida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumining muvaffaqiyatli o‘tishi, O‘zbekiston va Misr o‘rtasidagi hamkorlik yanada rivojlanishi hamda ikki xalq o‘rtasidagi birodarlik rishtalari bardavom bo‘lishini so‘rab duolar qilindi.

]]> https://alhidoya.uz/yangiliklar/finlandiyalik-din-peshvolari-bilan-hamkorlik-yangi-bosqichda/ Sat, 15 Nov 2025 13:26:07 +0000 https://alhidoya.uz/?p=33236 Шу йил, 14 ноябрь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Финландия мусулмонлари жамияти имоми Рамил ҳазрат Беляев бошчилигидаги делегацияни қабул қилдилар.

Фин юртининг дин пешволари айни кунларда мамлакатимизда кенг нишонланаётган 16 ноябрь – «Халқаро бағрикенглик куни» муносабати билан ўтказилаётган тадбирларда фаол иштирок этмоқдалар.

Мулоқотда Ўзбекистон ва Финландия ўртасидаги ҳамкорлик йилдан-йилга ривожланиб бораётгани, ўтган ойда Финляндия Президентининг мамлакатимизга расмий ташрифи икки давлат ўртасидаги дўстона алоқаларни янги босқичга кўтаргани, айниқса, ижтимоий-иқтисодий, таълим, илм-фан, маданият, туризм соҳаларида ҳамкорлик ривожланиб бораётгани, хусусан, ўтган йили Ўзбекистон мусулмонлари идораси делегацияcининг Финландияга сафари жуда ҳам самарали кечганига урғу берилди.

Финландия делегацияси мамлакатимизда амалга оширилаётган диний-маърифий ислоҳотлар, миллатлараро тотувлик ва бағрикенглик борасидаги ишларни юқори баҳолаб, икки томонлама ҳамкорликни янада ривожлантиришдан манфаатдор эканини билдирди.

Учрашув самимий руҳда ўтиб, томонлар эсдалик совғалари алмашдилар.

***

Shu yil, 14 noyabr kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Finlandiya musulmonlari jamiyati imomi Ramil hazrat Belyayev boshchiligidagi delegatsiyani qabul qildilar.

Fin yurtining din peshvolari ayni kunlarda mamlakatimizda keng nishonlanayotgan 16 noyabr – «Xalqaro bag‘rikenglik kuni» munosabati bilan o‘tkazilayotgan tadbirlarda faol ishtirok etmoqdalar.

Muloqotda O‘zbekiston va Finlandiya o‘rtasidagi hamkorlik yildan-yilga rivojlanib borayotgani, o‘tgan oyda Finlyandiya Prezidentining mamlakatimizga rasmiy tashrifi ikki davlat o‘rtasidagi do‘stona aloqalarni yangi bosqichga ko‘targani, ayniqsa, ijtimoiy-iqtisodiy, ta’lim, ilm-fan, madaniyat, turizm sohalarida hamkorlik rivojlanib borayotgani, xususan, o‘tgan yili O‘zbekiston musulmonlari idorasi delegatsiyacining Finlandiyaga safari juda ham samarali kechganiga urg‘u berildi.

Finlandiya delegatsiyasi mamlakatimizda amalga oshirilayotgan diniy-ma’rifiy islohotlar, millatlararo totuvlik va bag‘rikenglik borasidagi ishlarni yuqori baholab, ikki tomonlama hamkorlikni yanada rivojlantirishdan manfaatdor ekanini bildirdi.

Uchrashuv samimiy ruhda o‘tib, tomonlar esdalik sovg‘alari almashdilar.

Баҳоуддин Нақшбанд илмий-тадқиқот маркази билан Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ўртасида ўзаро ҳамкорликка оид меморандум имзоланди.

Ушбу ҳужжат икки марказ ўртасидаги илмий ва маънавий алоқаларни мустаҳкамлаш, қўшма илмий-тадқиқот ишларини йўлга қўйиш, муштарак илмий-амалий лойиҳаларни амалга ошириш ҳамда буюк аждодларимиз — Баҳоуддин Нақшбанд ва Имом Бухорий меросини чуқур ўрганиш ва кенг жамоатчиликка етказишни мақсад қилади.

Ҳамкорлик натижасида икки марказ ўртасида илмий алмашинувлар, архив ва манбалар билан ишлаш, илмий анжуманлар ва конференциялар ўтказиш бўйича янги ташаббуслар амалга оширилиши кутилмоқда.

***

Bahouddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazi bilan Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi o‘rtasida o‘zaro hamkorlikka oid memorandum imzolandi.

Ushbu hujjat ikki markaz o‘rtasidagi ilmiy va ma’naviy aloqalarni mustahkamlash, qo‘shma ilmiy-tadqiqot ishlarini yo‘lga qo‘yish, mushtarak ilmiy-amaliy loyihalarni amalga oshirish hamda buyuk ajdodlarimiz — Bahouddin Naqshband va Imom Buxoriy merosini chuqur o‘rganish va keng jamoatchilikka yetkazishni maqsad qiladi.

Hamkorlik natijasida ikki markaz o‘rtasida ilmiy almashinuvlar, arxiv va manbalar bilan ishlash, ilmiy anjumanlar va konferensiyalar o‘tkazish bo‘yicha yangi tashabbuslar amalga oshirilishi kutilmoqda.

Мулоқотда Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари мезбонни Туркий давлатлар муфтийларининг йиғилиши муваффақиятли ўтгани билан муборакбод этиб, икки мамлакат раҳбарларининг саъй-ҳаракатлари билан ҳамкорлик муносабатлари кенгаяётгани, айниқса, уламолар ўртасидаги ўзаро алоқалар янги босқичга кўтарилганини таъкидладилар.

Муфтий ҳазратлари мусулмон уммати олдидаги муҳим масалалар юзасидан замонавий фатволар, долзарб баёнотлар ва муҳим мурожаатлар қабул қилингани барча халқлар учун фойдали бўлишини таъкидладилар. Шунингдек, илмий анжуманда Сирожиддин Ўший Самарқандда Ҳанафий мазҳаби ва Имом Мотуридий ақийдаси бўйича устозлардан таълим олгани, Фарғона водийсида дин йўлида хизмат қилгани ва туркий халқлар учун муштарак уламо саналишини таъкидланганини алоҳида қайд этдилар.

Ўз навбатида Абдулазиз қори Зокиров Ўзбекистон муфтийсини “Олий Даражали Имом Бухорий” ордени билан мукофотлагани муносабати ила самимий қутлаш баробарида Туркий давлатлар муфтийлари йиғилишидаги фаол иштироки учун миннатдорлик изҳор этди. Шунингдек, у Рамазон ойи бошланиши, икки ҳайит кунини белгилаш ва муҳим фатволар эълон қилишда қардош муфтийлар доимо Ўзбекистон муфтийсининг хулосаларига таянишларини эътироф этди.

***

Bishkek safari davomida Oʼzbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari va Qirgʼiziston musulmonlari diniy idorasi raisi, muftiy Аbdulaziz qori Zakirov oʼrtasida ikki tomonlama uchrashuv oʼtkazildi.

Muloqotda Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari mezbonni Turkiy davlatlar muftiylarining yigʼilishi muvaffaqiyatli oʼtgani bilan muborakbod etib, ikki mamlakat rahbarlarining saʼy-harakatlari bilan hamkorlik munosabatlari kengayayotgani, ayniqsa, ulamolar oʼrtasidagi oʼzaro aloqalar yangi bosqichga koʼtarilganini taʼkidladilar.

Muftiy hazratlari musulmon ummati oldidagi muhim masalalar yuzasidan zamonaviy fatvolar, dolzarb bayonotlar va muhim murojaatlar qabul qilingani barcha xalqlar uchun foydali boʼlishini taʼkidladilar. Shuningdek, ilmiy anjumanda Sirojiddin Oʼshiy Samarqandda Hanafiy mazhabi va Imom Moturidiy aqiydasi boʼyicha ustozlardan taʼlim olgani, Fargʼona vodiysida din yoʼlida xizmat qilgani va turkiy xalqlar uchun mushtarak ulamo sanalishini taʼkidlanganini alohida qayd etdilar.

Oʼz navbatida Аbdulaziz qori Zokirov Oʼzbekiston muftiysini “Oliy Darajali Imom Buxoriy” ordeni bilan mukofotlagani munosabati ila samimiy qutlash barobarida Turkiy davlatlar muftiylari yigʼilishidagi faol ishtiroki uchun minnatdorlik izhor etdi. Shuningdek, u Ramazon oyi boshlanishi, ikki hayit kunini belgilash va muhim fatvolar eʼlon qilishda qardosh muftiylar doimo Oʼzbekiston muftiysining xulosalariga tayanishlarini eʼtirof etdi.

Вазир мулоқот аввалида Ўзбекистон заминидан етишиб чиққан олимларнинг Ислом тамаддунига ҳисса қўшган ҳиссасини, мамлакат томонидан диний-маърифий соҳага қаратилаётган эътибор, ёш келажак авлод учун яратилаётган имкониятлар таҳсинга сазовор эканини таъкидлади. Унинг айтишича, Имом Бухорий, Имом Термизий, ал-Хоразмий, Фаробий, Замахшарий каби Ислом оламида юксак обрў-эътибор топган олимларнинг мероси дунё мусулмонларининг умумий бойлигидир.

– Сўнгги йилларда Ўзбекистонда ўтказилаётган халқаро илмий-амалий конференциялар нафақат ўзбек халқи, балки бутун Ислом умматига хизмат қилмоқда. Баҳрайн Ислом меросини ўрганиш бўйича ўзбек томони билан яқиндан ҳамкорликни йўлга қўйиш ва илмий изланишларни биргаликда амалга оширишга тайёр», – деди адлия, ислом ишлари ва вақф вазири Наввоф бин Муҳаммад ал-Муовида.

Мулоқот чоғида Тошкент шаҳрида барпо этилаётган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг очилиш маросимида Баҳрайн делегацияни иштирокини таъминлаш, Ўзбекистон мусулмонлари идораси ва Ислом цивилизацияси маркази билан ҳамкорлик алоқаларини ўрнатиш, икки мамлакат илмий марказлар ўртасида алоқаларни ривожлантириш истиқболлари кўриб чиқилди.

Томонлар Ўзбекистон ва Баҳрайн ўртасида адлия, Ислом ишлари ва вақф соҳасидаги ҳамкорликни ривожлантириш, биргаликда илмий-амалий ишларни ташкил этиш мақсадида масъул ходим тайинлаш таклифини қўллаб-қувватладилар.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

***

O‘zbekiston elchisi Nodirjon Turg‘unov (qarorgohi Ar-Riyoz shahrida joylashgan) Bahrayn adliya, islom ishlari va vaqf vaziri Navvof bin Muhammad al-Muovida bilan uchrashdi, deb xabar qilmoqda «Dunyo» AA muxbiri.

Vazir muloqot avvalida O‘zbekiston zaminidan yetishib chiqqan olimlarning Islom tamadduniga hissa qo‘shgan hissasini, mamlakat tomonidan diniy-ma’rifiy sohaga qaratilayotgan e’tibor, yosh kelajak avlod uchun yaratilayotgan imkoniyatlar tahsinga sazovor ekanini ta’kidladi. Uning aytishicha, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, al-Xorazmiy, Farobiy, Zamaxshariy kabi Islom olamida yuksak obro‘-e’tibor topgan olimlarning merosi dunyo musulmonlarining umumiy boyligidir.

– So‘nggi yillarda O‘zbekistonda o‘tkazilayotgan xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalar nafaqat o‘zbek xalqi, balki butun Islom ummatiga xizmat qilmoqda. Bahrayn Islom merosini o‘rganish bo‘yicha o‘zbek tomoni bilan yaqindan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish va ilmiy izlanishlarni birgalikda amalga oshirishga tayyor», – dedi adliya, islom ishlari va vaqf vaziri Navvof bin Muhammad al-Muovida.

Muloqot chog‘ida Toshkent shahrida barpo etilayotgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ochilish marosimida Bahrayn delegatsiyani ishtirokini ta’minlash, O‘zbekiston musulmonlari idorasi va Islom sivilizatsiyasi markazi bilan hamkorlik aloqalarini o‘rnatish, ikki mamlakat ilmiy markazlar o‘rtasida aloqalarni rivojlantirish istiqbollari ko‘rib chiqildi.

Tomonlar O‘zbekiston va Bahrayn o‘rtasida adliya, Islom ishlari va vaqf sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish, birgalikda ilmiy-amaliy ishlarni tashkil etish maqsadida mas’ul xodim tayinlash taklifini qo‘llab-quvvatladilar.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati

Вилоят ҳокими Хайрулло Бозоров Қувайт ва Саудия Арабистонига ҳамкорлик алоқаларини кенгайтиришни кўзда тутган амалий ташриф давомида Маккада Мусулмонлар Жаҳон Лигаси Бош котиби ўринбосари Абдураҳмон ал-Зайд билан учрашди.

Бу тўғрисида Фарғона вилояти ҳокимлиги Ахборот хизмати хабар қилди.

Самимий мулоқот чоғида мамлакатимизда сўнгги йилларда диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган салмоқли ишлар, Ўзбекистоннинг диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликни таъминлашдаги бой тажрибаси, ўзбек алломаларининг Ислом цивилизацияси тараққиётига қўшган улкан ҳиссаси ҳақида фикр алмашилди.

Самимий қабул учун миннатдорчилик билдирган вилоят ҳокими, Мусулмонлар Жаҳон Лигаси томонидан Ислом оламида кўплаб хайрли ишлар олиб борилаётганини, ташкилот томонидан Ўзбекистоннинг бағрикенглик маданияти ғояларини тарғиб этишга қаратилган халқаро ташаббуслари қўллаб-қувватланаётганини қайд этди.

Хайрулло Бозоров Фарғонада ислом фиқҳининг ривожланишига ҳисса қўшган аллома Бурҳониддин Марғиноний илмий меросини тадқиқ этувчи кўркам мажмуа қурилиши ишлари бошланаётганлигини ҳам маълум қилди.

Мусулмонлар Жаҳон Лигаси вакиллари томонидан ушбу мажмуага қизиқиш билдирилиб, лойиҳани амалга оширишда кўмак кўрсатишга тайёр эканликларини билдирдилар.

Жорий йил январь ойида Қувайтнинг “Gulf Care General Trade” компанияси шифокорлари Мусулмонлар Жаҳон Лигаси молиявий кўмаги билан Фарғона вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказида вилоятимиздаги эҳтиёжманд оила фарзандлари учун 60 та юқори технологик мураккаб жарроҳлик амалиётлари, шу жумладан, интервенцион кардиологик амалиётларини бепул ўтказиб беришганди.

Ушбу хайрия тадбирини давом эттиришга ҳамда кўламини янада кенгайтиришга келишиб олинди.

***

Viloyat hokimi Xayrullo Bozorov Quvayt va Saudiya Arabistoniga hamkorlik aloqalarini kengaytirishni ko‘zda tutgan amaliy tashrif davomida Makkada Musulmonlar Jahon Ligasi Bosh kotibi o‘rinbosari Abdurahmon al-Zayd bilan uchrashdi.

Bu to‘g‘risida Farg‘ona viloyati hokimligi Axborot xizmati xabar qildi.

Samimiy muloqot chog‘ida mamlakatimizda so‘nggi yillarda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan salmoqli ishlar, O‘zbekistonning diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlikni ta’minlashdagi boy tajribasi, o‘zbek allomalarining Islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi haqida fikr almashildi.

Samimiy qabul uchun minnatdorchilik bildirgan viloyat hokimi, Musulmonlar Jahon Ligasi tomonidan Islom olamida ko‘plab xayrli ishlar olib borilayotganini, tashkilot tomonidan O‘zbekistonning bag‘rikenglik madaniyati g‘oyalarini targ‘ib etishga qaratilgan xalqaro tashabbuslari qo‘llab-quvvatlanayotganini qayd etdi.

Xayrullo Bozorov Farg‘onada islom fiqhining rivojlanishiga hissa qo‘shgan alloma Burhoniddin Marg‘inoniy ilmiy merosini tadqiq etuvchi ko‘rkam majmua qurilishi ishlari boshlanayotganligini ham ma’lum qildi.

Musulmonlar Jahon Ligasi vakillari tomonidan ushbu majmuaga qiziqish bildirilib, loyihani amalga oshirishda ko‘mak ko‘rsatishga tayyor ekanliklarini bildirdilar.

Joriy yil yanvar oyida Quvaytning “Gulf Care General Trade” kompaniyasi shifokorlari Musulmonlar Jahon Ligasi moliyaviy ko‘magi bilan Farg‘ona viloyat bolalar ko‘p tarmoqli tibbiyot markazida viloyatimizdagi ehtiyojmand oila farzandlari uchun 60 ta yuqori texnologik murakkab jarrohlik amaliyotlari, shu jumladan, intervension kardiologik amaliyotlarini bepul o‘tkazib berishgandi.

Ushbu xayriya tadbirini davom ettirishga hamda ko‘lamini yanada kengaytirishga kelishib olindi.

Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари сўнгги йилларда Ўзбекистон ва Бирлашган Араб Амирлиги ўртасидаги ҳамкорлик ривож топаётгани, айниқса, икки давлат раҳбарларининг дўстона алоқалари турли йўналишлардаги муносабатларга катта замин бўлаётгани ҳақида сўз юритдилар. Жумладан, диний-маърифий соҳада ҳам бир қатор делегациялар алмашинуви ва келишувларга эришилгани, хусусан, шу йил февраль ойида Абу Даби шаҳрида бир қатор мутасадди идоралар билан Ўзбекистон делегация самарали мулоқот ўтказганини алоҳида қайд этдилар.

Содиқжон Тошбоев давлатимиз Раҳбари томонидан юртимизда амалга оширилаётган диний-маърифий соҳадаги ислоҳотлар, виждон ва эътиқод эркинлигини таъминлаш йўлида қилинаётган ўзгаришлар ҳамда динлараро мулоқот ва миллатлараро тотувлик борасидаги янгиликларга алоҳида тўхталди. Шунингдек, ижтимоий-маънавий муҳит барқарорлигини таъминлаш, экстремизмга қарши кураш ва диний ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш йўналишидаги ишлар тўғрисида сўз юритди.

Холид Халифа ал-Каъбий самимий қабул учун миннатдорлик билдириб, кенгаш тўғрисида ва унинг фаолияти ҳақида батафсил маълумот берди. Мартабали меҳмон ушбу Кенгаш 140 дан зиёд давлатлар билан ҳамкорлик ўрнатганини маълум қилиб, унинг асосий мақсадлари маҳаллий фатволарни ишлаб чиқаришга кўмаклашиш, жамиятда диний-миллий қадриятларни қарор топтириш, бағрикенглик тамойилларини кенг ёйиш, азалий урф-одатлар ва анъаналарини ҳурмат қилиш, халқлар фаровонлиги йўлида ўзаро ҳамкорлик қилиш ҳамда ватанга муҳаббат туйғуларини шакллантириш эканини баён қилди.

Учрашувда томонлар келгусида илмий-тадқиқот, диний-маърифий ва ижтимоий-маънавий соҳаларида ҳамкорлик алоқаларини янада кенгайтириш масалаларини муҳокама қилдилар.

Ташриф давомида меҳмонларга Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳузуридаги Фатво маркази фаолияти билан яқиндан таништирилди.

Учрашув якунида делегация кўрсатилган илтифот ва юқори даражадаги меҳмондўстлик учун миннатдорлик изҳор қилди.

* * *

Bugun, 4 mart kuni Birlashgan Arab Amirligining Musulmon jamiyatlari xalqaro kengashi Bosh direktori Xolid Xalifa al-Ka’biy boshchiligidagi delegatsiyani O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari va Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Sodiqjon Toshboyev qabul qildi.

Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari so‘nggi yillarda O‘zbekiston va Birlashgan Arab Amirligi o‘rtasidagi hamkorlik rivoj topayotgani, ayniqsa, ikki davlat rahbarlarining do‘stona aloqalari turli yo‘nalishlardagi munosabatlarga katta zamin bo‘layotgani haqida so‘z yuritdilar. Jumladan, diniy-ma’rifiy sohada ham bir qator delegatsiyalar almashinuvi va kelishuvlarga erishilgani, xususan, shu yil fevral oyida Abu Dabi shahrida bir qator mutasaddi idoralar bilan O‘zbekiston delegatsiya samarali muloqot o‘tkazganini alohida qayd etdilar.

Sodiqjon Toshboyev davlatimiz Rahbari tomonidan yurtimizda amalga oshirilayotgan diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlar, vijdon va e’tiqod erkinligini ta’minlash yo‘lida qilinayotgan o‘zgarishlar hamda dinlararo muloqot va millatlararo totuvlik borasidagi yangiliklarga alohida to‘xtaldi. Shuningdek, ijtimoiy-ma’naviy muhit barqarorligini ta’minlash, ekstremizmga qarshi kurash va diniy tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish yo‘nalishidagi ishlar to‘g‘risida so‘z yuritdi.

Xolid Xalifa al-Ka’biy samimiy qabul uchun minnatdorlik bildirib, kengash to‘g‘risida va uning faoliyati haqida batafsil ma’lumot berdi. Martabali mehmon ushbu Kengash 140 dan ziyod davlatlar bilan hamkorlik o‘rnatganini ma’lum qilib, uning asosiy maqsadlari mahalliy fatvolarni ishlab chiqarishga ko‘maklashish, jamiyatda diniy-milliy qadriyatlarni qaror toptirish, bag‘rikenglik tamoyillarini keng yoyish, azaliy urf-odatlar va an’analarini hurmat qilish, xalqlar farovonligi yo‘lida o‘zaro hamkorlik qilish hamda vatanga muhabbat tuyg‘ularini shakllantirish ekanini bayon qildi.

Uchrashuvda tomonlar kelgusida ilmiy-tadqiqot, diniy-ma’rifiy va ijtimoiy-ma’naviy sohalarida hamkorlik aloqalarini yanada kengaytirish masalalarini muhokama qildilar.

Tashrif davomida mehmonlarga O‘zbekiston musulmonlari idorasi huzuridagi Fatvo markazi faoliyati bilan yaqindan tanishtirildi.

Uchrashuv yakunida delegatsiya ko‘rsatilgan iltifot va yuqori darajadagi mehmondo‘stlik uchun minnatdorlik izhor qildi.

Самимий ва кўтаринки руҳда ўтган учрашувда Умар Ҳабтур ал-Дирий жаноблари мазкур бошқарма фаолияти, асосий вазифалари ва келгусидаги режалари тўғрисида маълумот берди. Жумладан, Амирликдаги масжидлар фаолияти, шаръий масалаларга жавоб бериш, фатво ишлаб чиқариш жараёнлари, ҳаж-умра зиёратларини ташкил этиш ва илмий-тадқиқот олиб бориш ҳамда диний адабиётларни нашр этиш ва хайрия ишлари борасида сўз юритди.

Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари икки мамлакат ўртасидаги алоқалар ҳар томонлама ривожланиб бораётганини сўзлаш баробарида Ўзбекистонда сўнгги йилларда диний-маърифий соҳада катта янгиланишлар амалга оширилаётгани, шундай ижобий ўзгаришлар қаторида Марказий Осиёда ягона бўлган Фатво маркази иш бошлагани, унда 20 нафар забардаст уламо “Колл марказ”, фуқаролар мурожаати билан шуғулланаётгани ва интернет тармоғи орқали савол-жавоб қиладиган заковатли фақиҳлар туну кун хизмат қилаётганини қайд этдилар.

Шунингдек, мўмин-мусулмонлар учун кенг имкониятлар берилаётгани, хусусан, янги масжид-мадрасалар очилаётгани, профессонал диний таълим бериш сифати тубдан яхшилангани, малакали соҳа ходимлари тайёрланаётгани ва Қуръони карим курслари фаолият олиб бораётганига алоҳида тўхталдилар.

Учрашувда Ўзбекистон Республикаси ва Бирлашган Араб Амирлиги ўртасидаги ҳамкорлик йилдан-йилга ривожланаётгани, икки давлат Раҳбарларининг дўстона алоқалари турли йўналишлардаги муносабатларга замин бўлаётгани қайд этилди. Шунингдек, мамлакатлар ўртасида диний-маърифий йўналишда ҳамкорлик йўлга қўйилгани, хусусан, тажриба алмашиш ва илмий-тадқиқот йўналишларидаги алоқаларни ривожлантиришга эътибор қаратилаётгани ҳам алоҳида таъкидланди.

Мулоқотда эътиқод ва виждон эркинлигини таъминлаш, конфессиялараро мулоқот ҳамда жаҳолатга қарши маърифат йўналишида қилинаётган ишлар ҳам муҳокама қилинди.

Маълумот ўрнида, Бирлашган Араб Амирлигининг Дин ишлари ва Вақф бош бошқармаси 2006 йилда ташкил топган. Асосий вазифалари Ислом маърифати ва маданиятини кенг ёйиш, диний саводхонликни ошириш, жамиятда мўътадиллик, бағрикенглик ва ҳамжиҳатлик қадриятларини мустаҳкамлаш кабилардан иборат.

Шунингдек, вақф мулкчилигини қайта тиклаш, ривожлантириш ва оммалаштириш, масжидларни обод этиш, бошқариш ҳамда назорат қилиш, Ҳаж ва Умра ишларини ташкил этиш, халқаро анжуманлар, илмий семинарлар, мақсадли тадбирлар ва мусобақа-танловлар ўтказиш кабилар бошқарманинг устувор вазифалари ҳисобланади.

Бошқарманинг Жума хутбалари хизматлари, Ҳаж ва умра хизматлари, Масжидлар хизматлари, Қуръони каримни ёд олиш хизматлари, Тадқиқотлар ва нашрлар хизматлари бор.

Вақф йўналишида эса бева-бечоралар, етим-есирлар, ёлғиз қарияларга ёрдам бериш, таълим ва саводхонликни ошириш, олис ҳудудларни тоза ичимлик суви билан таъминлаш ва беморларга кўмак бериш каби хайрия лойиҳалари мавжуд.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Учрашувда маърифий тадбирлар юқори даражада ташкил этилгани ҳақида сўз юритиш баробарида келгусидаги истиқболли режалар, ҳамкорликда амалга ошириладиган тадбирлар ва халқаро анжуманлар ҳақида фикр-мулоҳаза алмашилди. Шунингдек, икки давлат раҳбарларининг диний-маърифий соҳага қаратаётган эътиборлари натижасида кўплаб хайрли ишлар амалга оширилаётганини алоҳида қайд этилди.

Мулоқот чоғида Шайхулислом Оллоҳшукур Пошозода Ўзбекистон Президенти томонидан сўнгги йилларда ватан, халқ ва дин равнақи йўлида жуда катта ишлар амалга оширилаётганига урғу қаратди. Бундан ташқари, у Шайхулислом даражасига етишда Тошкент ва Бухородаги устозлари, сафдошлари ва билим даргоҳларининг ўрни ниҳоятда беқиёс эканини билдирди.

Шайхулислом ҳазратлари ўтган 2023 йил ноябрь ойида Туркий давлатлар муфтийлари йиғилиши ва Мир Араб мадрасасининг 500 йиллигига бағишланган халқаро анжуман юртимизда жуда юқори даражада ўтказилганини юксак эътироф этди.

Муфтийлар икки мамлакат халқлари ўртасидаги дўстлик ва қардошлик ришталарини янада мустаҳкамлаш, диний-маърифий соҳадаги ҳамкорликни ривожлантириш ва илм-фан соҳаларида ўзаро тажриба алмашишга оид масалаларга ҳам урғу қаратдилар.

* * *

Shu yil 24 yanvar kuni Boku shahrida bo‘lib o‘tayotgan O‘zbekiston fan va madaniyati kunlari doirasida hukumatimiz delegatsiyasi tarkibida tashrif buyurgan O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Kavkaz musulmonlari idorasi raisi Shayxulislom Ollohshukur Poshozoda bilan muloqot o‘tkazdilar.

Uchrashuvda ma’rifiy tadbirlar yuqori darajada tashkil etilgani haqida so‘z yuritish barobarida kelgusidagi istiqbolli rejalar, hamkorlikda amalga oshiriladigan tadbirlar va xalqaro anjumanlar haqida fikr-mulohaza almashildi. Shuningdek, ikki davlat rahbarlarining diniy-ma’rifiy sohaga qaratayotgan e’tiborlari natijasida ko‘plab xayrli ishlar amalga oshirilayotganini alohida qayd etildi.

Muloqot chog‘ida Shayxulislom Ollohshukur Poshozoda O‘zbekiston Prezidenti tomonidan so‘nggi yillarda vatan, xalq va din ravnaqi yo‘lida juda katta ishlar amalga oshirilayotganiga urg‘u qaratdi. Bundan tashqari, u Shayxulislom darajasiga yetishda Toshkent va Buxorodagi ustozlari, safdoshlari va bilim dargohlarining o‘rni nihoyatda beqiyos ekanini bildirdi.

Shayxulislom hazratlari o‘tgan 2023 yil noyabr oyida Turkiy davlatlar muftiylari yig‘ilishi va Mir Arab madrasasining 500 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro anjuman yurtimizda juda yuqori darajada o‘tkazilganini yuksak e’tirof etdi.

Muftiylar ikki mamlakat xalqlari o‘rtasidagi do‘stlik va qardoshlik rishtalarini yanada mustahkamlash, diniy-ma’rifiy sohadagi hamkorlikni rivojlantirish va ilm-fan sohalarida o‘zaro tajriba almashishga oid masalalarga ham urg‘u qaratdilar.

Самимий суҳбат чоғида Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари меҳмонни юртимизга ташрифи ва халқаро анжуманлардаги фаол иштироки учун миннатдорлик изҳор этдилар. Ўз навбатида Саидмукаррам Абдуқодирзода таклиф ва юқори даражада ташкил этилган тадбирлар учун ташаккур билдирди.

Мулоқотда томонлар азал-азалдан бир-бирига яқин қўшни, қондош-қариндош икки халқнинг бир-бирига меҳри ҳамиша осмон қадар баланд эканини таъкидладилар. Шунингдек, икки давлат раҳбарларининг одилона ва оқилона саъй-ҳаракатлари туфайли урф-одатлари, анъаналари, қадриятлари бири-бирига ҳамоҳанг бўлган икки халқнинг ҳамжиҳатлиги янада мустаҳкам бўлаётгани эътироф этилди.

Муфтийлар муҳим масалаларда фатволар ишлаб чиқиш, долзарб шаръий масалаларга ечим топиш ҳамда Рамазон ва икки ҳайит кунларини аниқлаш, шунингдек, даврнинг ўткир мавзуларида турли учрашув ва мулоқотлар қилишга келишиб олдилар.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ва Тожикистон муфтийси Саидмукаррам Абдуқодирзода жанобларини Тошкент шаҳридаги «Кўкалдош» ўрта махсус ислом билим юрти мудири Абдулҳаким қори Матқуловга доимий ҳамроҳлик давомида кўрсатган хизматлари, меҳмондорчиликлари ҳамда ташкилий ишларни энг юқори даражада ташкил этганлари учун чуқур миннатдорлик изҳор этдилар.