Сўзларингиз – дардга малҳам, ором!
Кўнгилларга сочарсиз сабр ва илҳом.
Дуоингиз билан юраклар юмшар,
Нигоҳингиз билан дардлар ҳам ўтар…

Сиз – онадек меҳр, ибратли садо!
Ҳар бир насиҳат – яшашга даво.
Йўқотганлар ўзини топар сизда,
Сўнгги умид ҳам ёнар сизда…

Юракдан чиққан ҳар бир сўзингиз
Йўлсизларга бўлар йўлчи юлдуз.
Қалбларда қолар эзгу изларингиз.
Отинойи – миллатнинг пок овози сиз!

Сизда сабр мужассам, виждон мужассам!
Сиз билан нур топар ҳар бир бу олам.
Отинойи, сизга – эҳтиром чексиз,
Ҳақ йўлида чунки ёниқ бир юлдузсиз!

Сўзингиз – дурдона, маъниси теран!
Ҳар бир насиҳатингиз – нурга тўлган.
Дардли юракларга шифо берурсиз,
“Сабр” деб, “умид” деб йўл кўрсатурсиз.

Юртимизга етди бир нури ҳидоят –
Лафзида ҳақиқат, қалбида ибодат.
“Отинойи” дерлар, бу зот аро сир бор,
Ҳар сўзида раҳмату меҳр бор!

Сўз айласа, дардлар топар дармон,
Бир дуоси билан ёришар жон.
Кўнгул уйи вайрон бўлса гар минг бор,
Обод этар яна бир бор меҳрибон.

Отинойи… сиз кимсиз ўзи?..
Нега юрак топар сизда ўзи?!?
Нега бир дуо, биргина нигоҳ
Синдирилган қалбга берар паноҳ?!?

Сиз айтган сўз – шифо кабидир,
Дарди борларга гўё табибдир.
Йўлдан озганга тутасиз қўл,
Зулмат ичида кўрсатасиз йўл.

Қанчалар кўнгил йиғлади сизда,
Қанчалар инсон ўнғайди сизда.
Сиз эшитган сирлар – оғир тоғ.
Лекин чеҳрангизда – доим нур-чироғ.

Йўлдан адашганга йўлчи бўларсиз,
Йиқилган дилларга қанот бўларсиз.
Бир дуо айтсангиз – кўнгиллар ёришар,
Бир нигоҳ ташласангиз – дардлар тарқашар.

Кўзларда ёш, лекин умид тирик…
Сизнинг борингиз – бахтга бир кўприк.
Сиз бор жойда нур сўнмас ҳеч қачон,
Чунки сиз – иймон, сабр ва виждон!

Сиз – меҳр манбаи, иймон зиёси!
Сиз – пок қалбларнинг энг пок садоси!
Қалблар тўлқинланар, эшитиб сизни,
Нурга буркайсиз сиз ҳар бир изни.

Ҳар кимки адашган – йўлига раҳнамосиз!
Ғам тортиб йиқилган дилларга – давосиз!

Сиз – сабр, сиз – иймон нафаси!
Сиз – она қалбнинг тирик садоси!
Сиз бор жойда умид сўнмайди,
Энг сўнгги чароғ ҳам ўчмайди!

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Аёллар учун эҳромда махсус либос йўқ. Муҳими авратини ёпадиган, тана аъзоларини билдирмайдиган ва одамларни ўзига жалб қилмайдиган кийим бўлишидир. Тикилган кийим эркаклар учун тақиқланган. Аёллар ҳар қандай тикилган кийим кийишлари мумкин. Шундай экан, саволда зикр қилинган аёлларнинг кийим алмаштиришларида ҳеч қандай жиноят ҳам, кароҳият ҳам бўлмайди.

وتلبس من المخيط مابدالها كالدروع والقميص والسراويل والخفين والقفازين

“Аёл киши ўзига маъқул бўлган рўмол, кўйлак, лозим, махси ва қўлқопларни кияверади” («Ғунятун носик»). Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Эр аёлига: «Ўртамизда никоҳ йўқ” деса, эр-хотин ўртасига талоқ тушиш ёки тушмаслиги эрнинг ниятига боғлиқ бўлади. Яъни агар эр ушбу гапни талоқ қилиш мақсадида айтган бўлса, талоқ тушади. Агар талоқ қилиш ниятида айтмаган бўлса, талоқ тушмайди. Бу ҳақда фатво китобларимизда шундай дейилган:

وَلَوْ قَالَ لَهَا لَا نِكَاحَ بَيْنِي وَبَيْنَك أَوْ قَالَ لَمْ يَبْقَ بَيْنِي وَبَيْنَك نِكَاحٌ يَقَعُ الطَّلَاقُ إذَا نَوَى

“Эр аёлига: “Мен билан сенинг орамизда никоҳ йўқ”, деса ёки: “Сен билан менинг орамизда ҳеч нарса қолмади”, деса ва бундан талоқни ният қилса, талоқ тушади” (“Фатавои ҳиндийя” китоби). Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Лут алайҳиссаломнинг кофир аёли билан муслима аёлни қиёслаш катта хато бўлади. Бунинг устига аёл оиладаги сирни сотиш учун эмас, бемор онасини зиёратига бораётган бўлса, масала бутунлай бошқа-бошқа.

Ота-онангизнинг гаплари тўғри. Оила масаласида сабр ва бағрикенглик билан иш кўриш лозим.

Фиқҳ китобларимизда зикр қилинишича, ота-она ўзи келиб турмуш қурган қизини зиёрат қила олмаса, унга вақти-вақти билан, урфга мувофиқ, ота-онасини зиёрат қилиши учун рухсат бериб туриш лозим. Агар келиннинг ота ёки онаси узоқ муддат бемор бўлиб ётиб қолган ва қизининг хизматига муҳтож бўлса, хизмат қиладиган бошқа киши бўлмаса, уларга хизмат қилиш қизга вожиб бўлади. Ҳатто шу ҳолатда ота ёки она ғайридин бўлса ҳам уларнинг хизмати лозим бўлади, бу Қуръони каримда буюрилган:

وصَاحِبْهُما في الدنيا مَعرُوفاً

«Уларга (гарчи кофир бўлсалар-да,) дунёда яхши муомалада бўлгин» (Луқмон сураси, 15-оят), оятидаги ота-онага яхшилик қилишдандир. Бу ҳолатда эр рози бўлмаса ҳам, ота-онанинг ҳаққи устунлик қилади («Раддул муҳтор» китоби).

Ҳолат ҳақиқатан аёлингиз айтгани каби бўлса, ота-онасига хизмат қилишдан тўсмаслик керак. Яхши ният билан рухсат берсангиз, сизга ҳам савоб бўлади. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Эр аёлига нафақа бериши шаръан вожибдир. Нафақа деганда озиқ-овқат, кийим-кечак ва турар жой билан таъминлаш назарда тутилади. Унинг миқдори эр ва хотиннинг ҳолатидан келиб чиқиб белгиланади. Лекин ҳамма томонлама тўлиқ таъминлаб қўйганидан ташқари қўшимча пул бериши ихтиёрий. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Албатта аёл ва эркаклар намозида бир неча фарқлар бор. Лекин ҳозирги кунда ўзларини салафларга эргашишни даъво қилиб, амалда эса бошқача иш олиб борадиган бир тоифага мансуб баъзи муслмонлар шу масалада ҳам ихтилоф қилиб, намоз бобида келган ҳадисларда эркак аёл ажратилмаган деб даъво қилишади. Бу тоифа пайдо бўлиб, шу масалани олиб чиқмагунига қадар бу масалани ҳеч ким кўтармаган.

Ваҳоланки аёлларга хос баъзи масалалар бўйича очиқ равшан ҳадислар ворид бўлган ва Фақиҳлар уларни ўрганиб чиқиб, аёлларга хос намоз аҳкомларини фиқҳий китобларга киритганлар. Жумладан қуйидаги ҳадисларни келтириш мумкин:

1. Язийд ибн Абу Ҳабибдан ривоят қилинади:

أن رسول الله صلى الله عليه وسلم مر على امرأتين تصليان فقال إذا سجدتما فضما بعض اللحم إلى الأرض فإن المرأة ليست في ذلك كالرجل
البيهقي في سننه الكبرى ج2/ص223 ح3016

“Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам намоз ўқиётган икки аёлнинг олдидан ўтдилар ва: “Қачон сажда қилсангиз, гўштнинг баъзисини ерга текказинг. Албатта, аёл киши бунда эркакка ўхшамас”, – дедилар” (Абу Довуд ривоят қилган).

2. Нофеъдан, у Ибн Умардан ривоят қилади:

أنه سُئِلَ كَيفَ كَانَ يُصَلِّينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صَلى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ: كُنَّ يَتَرَبَّعْنَ، ثُمَّ أُمِرْنَ أنْ يَحْتَفِزْنَ. (جَامع الْمَسَانِيد)

“У кишидан Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг даврларида аёллар қандай намоз ўқишлари ҳақида сўралди. Ибн Умар “Оёқларини чалиштириб ўтирар эдилар. Кейин текисланиб-қимтиниб ўтиришга амр қилиндилар”, деб жавоб бердилар (Абу Ҳанифа ривоят қилган, Жомеъул Масонийд, 1-жуз).

3. Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

عن علي رضي الله عنه قال: إذا سجدت المرأة فلتحتفز ولتلتصق فخذيها ببطنها.

“Қачон аёл киши сажда қилса, қимтиниб ўтирсин, икки сонини йиғиштирсин”, деди” (Имом Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилган).

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Сиздаги ҳолат васваса ҳисобланади. Бунга эътибор берманг. Ҳадиси шарифда “Дуо ибодатнинг мағзидир” дейилган. Яъни биз дуо қилганимизда ибодат қилаётган бўламиз. Шайтон дуо қилмасликни васваса қилмоқда. Агар бунга эътибор қилсангиз охири бориб дуо қилишдан безиб қоласиз. Натижада дуо қилмай қўясиз. Шайтоннинг мақсади ҳам шу – сизни дуодан тўхтатиш эди.

Ахир Буюк Роббимиз “дуо қилинглар, ижобат этаман” деган бўлса, биз нега дуо қилишдан тўхташимиз керак, тинимсиз дуо қилавераман, деб дуоларни кўпайтиринг. Ояти каримада:

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

«(Эй Муҳаммад алайҳиссалом), (турли гуноҳ-маъсиятлар қилиш билан) ўз жонларига жиноят қилган бандаларимга айтинг: «Аллоҳнинг раҳмат марҳаматидан ноумид бўлмангиз! Албатта, Аллоҳ (Ўзи хоҳлаган бандаларининг) барча гуноҳларини мағфират қилур. Албатта, Унинг Ўзигина мағфиратли, меҳрибондир» (Зумар сураси, 53).

Бошқа бир оятда:

وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ

«…Раҳматим – меҳрибонлигим эса ҳамма нарсадан кенгдир» (Аъроф сураси, 156).

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Аллоҳнинг юзта раҳмати бўлиб, ундан битта раҳматни жинлар, инсонлар, ҳайвонлар ва ҳашоратлар орасига туширди. Ана ўша битта раҳмат билан улар бир-бирига раҳм қиладилар, шафқатли бўладилар. Ва шу раҳмат билан ваҳший ҳайвон ўз боласига меҳрибон бўлади. Аллоҳ тўқсон тўққизта раҳматни олиб қолдики, улар билан қиёмат кунида бандаларига раҳм қилади» (Муттафақун алайҳ). Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Мўмин инсон ким бўлишидан қатъий назар сўконғич бўлмаслиги керак. Сўкиниш намозхон бўлса, кўпроқ гуноҳ, намоз ўқимаса, гуноҳ бўлмайди дегани эмас. Абдуллоҳ разияллоҳу анҳу айтадилар:

ليس المؤمنُ بالطَّعَّانِ ولا باللَّعَّانِ. ولا بالفاحشِ ولا بالبذيءِ

«Набий саллаллоҳу алайҳи васаллам: «Мўмин таҳқирловчи, лаънатловчи, фаҳш сўзловчи ва сўконғич бўлмайди», дедилар». Бошқа бир ҳадисда: У Зот саллаллоҳу алайҳи васаллам: «Албатта, Аллоҳ фаҳш сўзловчини, фаҳш сўзлашга уринувчини ҳамда бозорларда бақир-чақир қилувчини севмайди», дедилар».

أن صحابيًا جليلًا جاء يطلب الوصية من رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو أبو جُرَيّ جابر ابن سليم الهُجَيْمي رضي الله عنه قال: قلتُ يا رسول الله اعْهَدْ لِي! -أي أوصني وانصحني-، قال: «لَا تَسُبَّنَّ أَحَدًا» قَالَ: فَمَا سَبَبْتُ بَعْدَهُ حُرًّا، وَلَا عَبْدًا، وَلَا بَعِيرًا، وَلَا شَاةً» (رواه أبو داود).

Жобир ибн Сулайм ал-Ҳужаймий разияллоҳу анҳу айтадилар: «Эй, Аллоҳнинг Расули! Менга насиҳат қилинг», дедим. У Зот алайҳиссалом: «Бирор кишини сўкманг», дедилар. Ўшандан бери на бир ҳурни ва на бир қулни, на туяни, на қўйни сўкмадим» (Имом Абу Довуд ривояти).

Агар аёлида итоатсизлик ҳолатлари кузатиладиган бўлса, унга чиройли насиҳат қилиш керак. Валлоҳу аълам.

ЎМИ Фатво ҳайъати

Жавоб: Ва алайкум ассалом!
— Эрлари бўлса, ўша кишининг рухсати ила бўлади. Зарурий ҳолатларда аёл киши ғусл ва баъзи бир нарсаларга қийналган ҳолатларда қисқартириш жоиз. Қиёматда қайта тирилганида эркагу аёл ялонғоч бўлади. Шундан баъзи кишилар ижтиҳод қилиб аёлнинг сочлари узун бўлса, кўкракларини тўсиб туриши керак, деганлар. Уламолар аёл киши сочини кесишига рухсат берганлар, фақат қулоқ юмшоғидан юқори бўлиб кетмаслиги керак эканлигини таъкидлаганлар. Соч зарарланганида парвариш учун, эр талаб қилганида кесиш жоиз. Аммо бошқа ҳолатларда узун бўлиши афзал албатта. Валлоҳу аълам!

Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ | muslim.uz